Kategori
Uncategorized

Raporti i BERZH-it: Shqipëria, korrupsion si në Taxhikistan.

berzh 1-webNga vendi me lehtësitë më optimale për bërjen e biznesit, Shqipëria shndërrohet në vendin ku është e pamundur të bësh biznes. Ky është konstatimi që vjen nga Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim, e cila vlerëson klimën e të bërit biznes në Shqipëri me një sërë pengesash. Tre prej problemeve më të mëdha konsiderohen korrupsioni, furnizimi me energji elektrike si dhe ekonomia informale. Bizneset në Shqipëri përballen me tre pengesa kryesore korrupsionin, ekonominë informale si dhe furnizimin me energji elektrike. Në një raport të fundit të Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim analizohet klima e të bërit biznes si dhe pengesat kryesore në vendet të cilat janë në tranzicion. Sipas BERZH pavarësisht përmirësimeve të furnizimit me energji elektrike, çështjet e energjisë elektrike mbeten një nga pengesat kryesore për ndërmarrjet në Shqipëri. Sipas raportit më të fundit, konkurenca nga ekonomia hije ose ekonomia informale, mbetet një pengesë kryesore për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme, ndërsa korrupsioni cilësohet si problemi më i madh për ndërmarrjet e mëdha.
“Po ashtu edhe administrata tatimore përfshihet në mesin e pengesave kryesore në realizimin e veprimtarisë për ndërmarrjet e reja”, thuhet në raport. Shqipëria renditet në të njëtin nivel me Taxhikistanin dhe Uzbekistanin përsa i përket problemit të furnizimit me energji elektrike nga kompanitë. Ankesat janë fokusuar kryesisht mbi besueshmërinë e furnizimit me energji elektrike dhe ndërprerjet e energjisë. Nëpër të gjithë rajonin, i cili vlerësohet në tranzicion, ankesa e vetme më e madhe nga drejtuesit ishte rreth konkurencës së pandershme nga ekonomia informale, ku kompanitë nuk janë gjithmonë të regjistruara duke u shmangur nga pagesa e taksave, raportimi jo i saktë i të ardhurave, numrat e të punësuarve apo t pagave që ata paguajnë. Këto çështje janë parë si pengesa ndaj ndërmarrjes në gati një të tretën e vendeve të anketuara dhe në ekonomi të ndryshme si Azerbajxhani dhe Republikën Sllovake. Ekonomia informale dhe korrupsioni janë përcaktuar si probleme edhe për Kosovën. BERZH ka njoftuar se kjo është hera e pestë që sëbashku me Bankën Botërore e kanë realizuar studimin e quajtur “Ambienti i Biznesit dhe Afarizmi i Ndërmarrjeve” për vitet 2013 dhe 2014.
Stimujt fiskalë po pengojnë zhvillimin ekonomik të vendit
Qeveria duhej të kishte treguar se është e aftë për të nxitur më tej ekonominë e vendit.
Ky shikim i gjërave me dy këndvështrime po bëhet problematik dhe mjaft shqetësues, pasi ka kaluar tashmë mjaftueshëm kohë, në një vit e gjysmë qeverisjeje që qeveria të jepte stimulin e duhur për të nxitur ekonominë. Kjo gjë është vërejtur nga biznesi, çka dëshmon që qeveria nuk ka gjetur ende qasjen e duhur me politikat dhe vendimet e saj për të dhënë të paktën mesazhet e duhura ndaj biznesit, i cili thotë se ende nuk po sheh dritë në fund të tunelit. Shpjegim tjetër mbetet korrupsioni dhe informaliteti. Biznesi vëren se është rritur me doza tepër të larta dhe se lëvizjet në këtë drejtim janë fare të papërfillshme, edhe pse qeveria pretendon se po i bëhet luftë e ashpër këtij fenomeni. Edhe rritja e tatimit mbi fitimin ka “kontributin” e tij negativ në këtë konkluzion, duke u transferuar në kosto. Frenimi i shitjeve mund të shpjegohet me faktin se pothuajse me çdo muaj vendi ynë ka thelluar bilancin negativ në tregtinë e jashtme. Kjo pasi edhe eksportet shqiptare nuk kanë mundur që të ndikojnë në zvogëlimin e defiçitetit tregtar.
Raporti mes importeve dhe eksporteve në vendin tonë, mbetet gjithnjë në favor të mallrave që vijnë nga jashtë.

Rritja e taksave detyron bizneset shqiptare të investojnë jashtë
Në vitin 2014-n, sipas të dhënave nga bilanci i pagesave të Bankës së Shqipërisë, flukset dalëse të investimeve të huaja direkte u rritën me 245% në raport me një vit më parë. Në një kohë kur ekonomia shqiptare ka nevojë më shumë se kurrë për investime, që do të rrinin punësimin dhe do të nxisnin konsumin, kompanitë vendase dhe ato të huaja duket se po preferojnë të investojnë jashtë vendit. Sipas statistikave të bilancit të pagesave të Bankës së Shqipërisë për vitin 2014, zëri mjete në Investimet direkte, i cili nënkupton flukset dalëse të investimeve direkte arriti në 76 milionë euro, nga 22 milionë euro një vit më parë, me një rritje prej 245%. Sipas metodologjisë së Bankës së Shqipërisë, në këtë zë përfshihen investimet e kompanive shqiptare jashtë, ose huatë që bijat në Shqipëri mund t’u kenë dhënë mëmave. Bizneset kishin paralajmëruar që rritja e vazhdueshme e taksave, që po e bën vendin më pak atraktiv në rajon, barrierat administrative dhe mjedisi i paqëndrueshëm për të bërë biznes po i “detyronte” ata të transferonin kapitalin jashtë vendit. Më e dukshme kjo ka qenë për sipërmarrjet e ndërtimit, që po vuajnë jo vetëm maturimin e sektorit por edhe bllokimin e lejeve të ndërtimit. Në një dukuri të kundërt, në 2014-n u trefishua dhe transferimi i fitimeve të kompanive të huaja, që nxituan të çojnë dividendët në vendin mëmë, për të shmangur rritjen e tatimit mbi dividendin nga 10 në 15%, nga 1 janari 2015.

Rritja e borxhit, qeveria nuk shlyen dot  bizneset
Qeveria tejkaloi çdo parashikim me thellimin e gropës në buxhetin e shtetit, duke shpalosur hapur edhe vështirësitë e panumërta që hasi në likuidimin e pagesave mujore të buxhetorëve, por edhe aftësisë së kufizuar. Borxhi publik i arritur vetëm në një vit e gjysmë rezulton të jetë sa një e shtata e borxhit publik të 25 viteve më të fundit. Po kështu, edhe niveli i borxhit publik të marrë në tregun e brendshëm, në fund të vitit 2013, kap në këtë mënyrë, shifrën më të lartë të 10 viteve të fundit. Për rritje të nivelit të borxhit publik, qeverisë shqiptare i kanë ardhur kritika, jo vetëm nga ekspertë të ekonomisë brenda vendit, por dhe nga institucione të rëndësishme financiare ndërkombëtare si FMN apo BB. Por nga ana tjetër, për shkak edhe të rënies së të ardhurave dhe rritjes së shpenzimeve, defiçiti buxhetor në vitin 2014 shënoi rritje, në krahasim me atë të vitit 2013.
Edhe deficiti i krijuar nga mospagimi i detyrimeve të prapambetura ka efekte negative në ekonomi. Ndaj ekspertët janë të mendimit se, rritja e pritshmërive pozitive në vend nuk është e lehtë për t’u realizuar nga qeveria, madje edhe e pamundur, por duhet parë si e domosdoshme prej kësaj të fundit në mënyrë, që të mos përfundojë në rritjen e taksave dhe të çmimit të energjisë. Qeveria deri më tani nuk ka reduktuar pasiguritë dhe rrisqet që vetëkrijohen nga politika. Gjithashtu, nuk ka implementuar me ritme më të mira buxhetin gjatë çdo muaji të vitit dhe sidomos të investimeve publike me burime të brendshme dhe të huaja. Ajo deri më tani vetëm sa ka legjetimuar pagesat me shumë vonesa të detyrimeve të prapambetura të parashikuara në buxhetin 2014. Sipas ekspertëve, verifikimi juridik dhe kontabël i detyrimeve të pretenduara është i paanashkalueshëm. Po kështu edhe rishikimi dhe anulimi i vendimit për bllokimin e ndërtimeve apo investimeve vetëm sa kanë thelluar më tej gropën ekonomike të vendit. Kështu, bllokimi total dhe për një kohë jo të shkurtër jep efekte negative në rritjen ekonomike dhe përkeqëson mbledhjen e të ardhurave, deficitin dhe borxhin; eliminimi i çdo risku që n.q.s. rritja ekonomike e parashikuar në buxhet është më e vogël, të përkeqësohet mbledhja e sforcuar e të ardhurave. Kjo dëmton jo vetëm biznesin. “Shumë të rëndësishme vlerësohen reformat strukturore sektoriale si energjia, pensionet, ambienti i biznesit që janë jetike për të reduktuar risqet aktuale dhe për të shmangur një krizë të rëndë pas disa viteve”, vlerësojnë më tej ekspertët. Rënia e industrisë nxjerrëse dhe shërbimeve ka ngadalësuar dukshëm xhiron e biznesit të vogël. Shifrat e publikuara së fundi nga INSTAT në lidhje me “Statistikat afatshkurtra të ndërmarrjeve ekonomike”, tremujori i katërt 2014 flasin për një situatë të tillë. Anketa mbulon aktivitetet: “Industri” (përfshi industri nxjerrëse dhe industri përpunuese), “Energji elektrike, gaz, avull”, “Grumbullimi, furnizimi me ujë dhe trajtimi i mbetjeve”, “Ndërtim”, dhe “Shërbime” (ku përfshihen tregti, transport dhe magazinim, hotele, informacioni dhe komunikimi, aktivitete arkitekturë dhe inxhinierike, agjenci udhëtimi).

Arben Shahini

Lini një Përgjigje

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Google

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni /  Ndryshoje )

Po lidhet me %s