Kishat katolike duhet te mbyllin dyert per mbledhjet e komunistave shqiptarë te Amerikes.
Nga Zef PERGEGA/
Sipas te dhenave paraparake shqiptaret e New-Yorkut votuan grekun dhe jo shqiptarin Marko Kepi ne zgjedhjet brenda partise republikane.
Ka qene nje surprise jo e kendeshme se segmente shqiptare pro greke punuan kundra kandidatures se te riut Marko Kepi dekoruar me medajle ari nga Presidenti Trump. Emisaret e komunizmit ne komunitetin shqiptar te New-Yorkut dhe te Detroitit po bejne namin ne keto momente te veshtira per Ameriken.
Ato jane dakort me poltikat e veprimet mafioze te trafikimit te femijeve dhe pirjen e gjakut te femijeve?!!! Ata nga gjaku dolen si migrobgjakez!. Votimet perfundojne me 6 korrik, por gjasat jane qe Kepi te mos kualifikohet.
Ka nje manipullim te madh te votave. Familja e ish krytarit te Vatres punon dhe u sherben qarqeve greke ne Amerike. Deget e kesaj organizate thone se punojne per Trump por dollaret ua japin kandidateve te majte.
Kishat katolike duhet te mbyllin dyert per mbledhjet e komunistave te Amerikes. Sipas informacioneve grupe te djathta nga komuniteti do te nxisin nje fushate diskretitimi te te gjithe atyre qe mbeshtesin te majtet dhe veprimet vandale te tyre.
Emisareve te New-Yorkut u behet me dije qe te mos udhetojne me ne Detroit dhe te organizojne mbledhje me celualt komuniste ne diasporen e Michiganit.
Si publicist vetem sa po i informoi nga te dhenat dhe fotot qe me dergojne ne mesazh dhe emalin tim. Nuk po skkoi me tej, por vetem po i paralajmeroj se do te ballafaqohen me shpirtin nacionali,st atdhetar edhe nga malesoret qe kane vuajtur nen regjimin e Titos.
Ato porosin qe njerez qe dalin neper ekrane qe kane punuar ne Istitutin Marksist leninist te Titos u duhet treguar vendi. Ne inbox-tim kam mbi dhjete foto, filmime dhe reagime qe mi kane dergiuar per botim. Shpresoj qe ky informacion tu vleje jo per te fsheh bishtin si dhelpra por per te menduar thelle! Nga Zef Pergega
I nderuari kryetar i Gjilanit dhe nenkryetar i LDK-se zoteri Lutfi Haziri
Zevendesimin e Vjosa Osmanit ne pozita udheheqese te LDK-se me Avdullah Hotin ”shkarkimi i saj nga keto pozita ne heshtje” e kerkojne vetem ata te cilet S’ja done te miren LDK-se, e cila ka rrezik te perqahet dhe ndahet ne ate permase qe votuesit do e perkrahin Vjosen, ndersa udheheqesia e LDK-se do te ndeshkohet dhe ne zgjedhjet e radhes do te peson renje ne perqindje dhe eshte veshtire ta mbaje vendin e dyte po si me Vjosa Osmanin e cila ishte kandidate per kryeminister ne zhdjedhjet e fundit te 6 tetorit 2019. Fundja edhe gjate kohes kur ishte ne jete presidenti historik Dr. Ibrahim Rugova kishte pas perplasje dhe kundershtime ne LDK, por qe presidekti asnjeher nuk ishte perjashtues, duke kerkuar qe mos te largohen nga ky subjekt per hir te bashkimit dhe proqeseve nepermes te cilave kalonte vendi, edhe pse me deshiren e tyre, por pa perjashtime disa u larguan. S’jame i njoftuar me permbajtjen e letres te cilen ua ka derguar Mustafa anetareve te keshillit te pergjithshem, por te largohet nje aktiviste nga pozitat qe mbane ne LDK, ne kohen e krizes pandemike ku virusi korona po merr nje hov dhe kahje tjeter duke u rrit numri i te infektuarve eshte jo e qelluar. Fillimisht jame i mendimit se pari duhej te shqyrtohej ne komisionin statutar, por qe se permendet statusi i LDK-se neni 13, pa ndonje debat ne keshillin e pergjithshem te kerkohet votimi nepermes postes elektronike eshte rast dhe praktike e pa pare per LDK-ne si parti ku thuhet se ka: ”nje demokraci te mbrendshme, duke respektuar mendimin ndryshe”. Te gjitha keto qojne uje ne mullirin e kundershtareve politike te cileve kurr sju ka konvenuar nje LDK e forte, sepse me kete humbin ambicjet per te ardhur ne pushtet, por qe krijojne situata te jashtezakonshme per ta perqar e ndare subjektin politik i cili ne te gjitha fazat e kalimit te shoqerise sone ishte dhe mbeti subjekt shtetformues. Apeloje te mendja e shendosh dhe racionale e perfaqesuesve dhe anetareve te keshillit te pergjithshem dhe kryesise se LDK-se qe te jene te permbajtur dhe ta kalojne edhe kete krize te radhes me menquri dhe dinjitet. LDK-ja s’duhet te jete perjashtuese, por bashuese e mendimit dhe ideve te ndryshme e cila permban nje kolorit, mozaik mendimesh, te tilla me te cilat ne fund te fundit dalin fitues te gjithe dhe me kete fiton edhe Kosova.
Sulmet ndaj kryeparlamentares Vjosa Osmanit dhe familjës së sajë janë vazhdimësi e politikës staliniste-enveriste të persekutimit dhe internimit ndaj figurave të larta atedhetare.null
Ditëve të fundit janë shpeshtuar sulmet ndak kryeparlamentares Vjosa Osmani dhe familjës së sajë, duke prapaganduar në stilin stalinisto-enverist nga disa portale dhe figura denigruese të shtetit.
Për të qenë më i kjartë për lexuesin dhe opinjonin publik mund te konstatoj se këto sulme kanë prapavijë skemat dhe skenarët e mundshëm për vazhdimin e bisedimeve për një marrëveshje gjithëpërfshirëse dhe ligjërishtë të pranueshme në mes Kosovës dhe Serbisë.
Marrëveshje e cila sipas asaj se çka është folur në debate të ndryshme dhe deklarime të kreut të shtetit, Hashim Thaçit për korigjim të kufijëve, përcaktim të tyre apo bashkangjitjes së Luginës së Preshevës në kuadër të Kosovës, por pa i dhënë asnjë pëllembë të teritorit të vendit, Serbisë!!!null
Deklarimet e kryeparlamentares Vjosa Osmani ditëve të fundit se kuvendi do të jetë mbikqyrës i këtyre bisedimeve dhe se s`bashku me 119 deputetët e kuvendit nuk do të lejoj të preket sovranitetiv dhe integriteti i vendite apo kufijët e 17 shkurtit 2008, e ka shti në siklet kreun e shtetit duke ja prishur ekuilibrin dhe planet e tija për të bëre çdo gjë edhe nëse është nevoja dhënë teritor vetëm e vetëm të shptoje lëkurën e vetë.
Me këto deklarime të kryeparlamentares kreu i shtetit asesi s`mund të pajtohet dhe vë në lëvizje tërë potencialin dhe fuqinë për ta denigruar, sulmuar dhe etiketuar figurën e Vjosa Osmanit dhe familjën e saj gjaja se: ”Familja e saj i paska shërbyer pushtetit serb, ndërsa ky e paska luftuar at pushtet”.
Duke e ditur veprimtarinë dhe të bemat e Thaçit në të kaluarën gjatë dhe pas luftës i cili për të arrijtur në kulmin e kupolles: ”qellimi arsyeton mjetin duke shkelur nëpër kufoma të arrijë at që asesi s`mundej ta arrijte në mënyrë demokratike” bëhet Makiavelist në shërbim të vetë vehtes dhe jo shtetit.
Shpifjet e tilla duhët denoncuar nga familja Osmani në mënyrë që akterët e këtyre shkrimeve nëpër portale dhe satelitët e tyre të përgjigjen para drejtësisë dhe marrin dënimin e merituar.
Apeloj te njerezit e sinqert qe keto sulme ti denoje dhe ta shprehin perkrahjen e pa reserve ndaj kryeparlamentares Vjosa Osmanit dhe familjes se saje. Suedi 2020.06.10
“Ushtari i Beogradit në Tiranë, u shfaq në tragjikomedinë e sforcuar nga salla e Parlamentit të turpit, për tu rikthyer si patrioti i madh sureal i
I pabesi që “hodhi gurin e fshehu dorën” në kurthin e madh të copëtimit të ri të trojeve shqiptare në Kosovë, “i digjet barku” për lavdinë e UÇK dhe luftëtarëve të saj.
Ish-Presidenti dhe kreu i Këshillit Kombëtar të PD, Bujar Nishani e ka quajtur fjalimin e sotëm në parlament të kryeministrit Edi Rama, lidhur me akt-akuzat e Gjykatës Speciale për Hashim Thaçin dhe Kadri veselin si tragjikomedi për ta rikthyer si “patriot i madh”.
Sipas tij, Rama është ushtari i Beogradit në Tiranë dhe hodhi gurin në kurthin për për copëtimin e trojeve shqiptare në Kosovë kurse tani shqetësohet për luftëtarët e UÇK-së.
Më tej Nishani shton se se UÇK nuk kanë nevojë për fjalimet e Ramës pasi ky i fundit e ka të fiksuar vendin e tij në historinë e kombit shqiptar, si tradhëtari i Tiranës.
“Ushtari i Beogradit në Tiranë, u shfaq në tragjikomedinë e sforcuar nga salla e Parlamentit të turpit, për tu rikthyer si patrioti i madh sureal i kombit.
I pabesi që “hodhi gurin e fshehu dorën” në kurthin e madh të copëtimit të ri të trojeve shqiptare në Kosovë, “i digjet barku” për lavdinë e UÇK dhe luftëtarëve të saj.
Për fatin e mirë të kombit, lavdia, nderi e dinjiteti i luftës heroike të UÇK dhe sakrificat e luftëtarëve të saj nuk kanë nevojë për skuthllikun e filoserbit të Tiranës ! Nderin, dinjitetin, drejtësinë, e kauzës historike të UÇK e kanë çelnikosur vetë sakrificat e panumërta të luftës për vetmbrojtje e liri ! Tradhëtari i Tiranës e ka të fiksuar vendin e tij në historinë e Kombit, tashmë”.
Ngrehuni te ngrihemi. Ti veme perpara, si dosat, si derrat, ta pastrojme, ta shpetojme shqiperine, nga gjarperinjte dhe ferrat.
O NE KONDRABANDË DHE NE PUSHTET, O DESTABILIZIM.
Ku po shkon shqiperia. Ku kekojne ta cojne te pa udhet, banditet,hajdutet, maskarejte, shushunjat qe e kane marre peng dhe nuk po e lene kete vend te marri fryme.
Kush jane keta bastarde me kostum politikani. Kush jane dhe perse kercenojne me dhuné, arrestime, destabilitet, vellavrasje, djegie dhe shkaterrime per te mbajtur karrigen dhe mbrapanicat e tyre te mykura.
Si guxojne tju shkoje ne mendie nje tjeter revolucion sllavo komunist i tre gishtave Serbe si ai i 1997 _es.
Ju Shushunja, ju mbeturina, ju funderinat e sistemeve të djeshëm dhe te sotem, shqiperine nuk do ta destabilizoni dot. Ju kellira, as militantet tuaj, as ndonje tjeter qe mezipret ta rishkaterroje kete vend nuk do te mundeni dot te beni realitet endrren tuaj te vjeter. Zjarri qe ju kerkoni te ndizni per te mbajtur pushtetin, do ju djege si minjte, si brumbujt e halese te paret ju, familjet dhe femijet tuaj, niper mbesa gjithshka dhe gjithkund qe juve ju dhemb me shume.
Askush nga ju nuk do te ferkoje apo ngroje duart me kete zjarr qe doni apo jeni gati ta rindizni dhe te ridigjni shqiperine. As ai ( Fakir fukaraja) me kostum kryeministri qe kercenon europen me fantazmat e ISIS_it qe i dalin cdo nate ne gjume. shurraxhinjte e karrigeve te parlamentit me te ndyre qe ka njohur ky vend.
Nrehuni te ngihemi. Ti zhdukim, keta bastarde politikane, ku jane e ku nuk jane. Hajdute karagjoze,brumbuj haleje me nam, ne turren e druve, mos ju leme dine e iman.
Nrehuni te ngrihemi. Perpara se te na vene zjarre, ti nxjerrim nga parlamenti zvarre, o te vdekur o te gjalle. Zvarre dhe vetem zvarre, karagjoze politikane, kelyshe bushtrash, minj dhe brumbuj haleje jane.
Nrehuni te ngrihemi. Zeri i atdheut na theret, perpara se te na helmojne dhe djegin shqiperine,le ti bejme keta synet, Te gjithe bashke, Shqiperia s’ka dallim,ai eshte atdheu yne, atdheu i jot, atdheu im.
Ngrehuni te ngrihemi. Ti veme perpara, si dosat, si derrat, ta pastrojme, ta shpetojme shqiperine, nga gjarperinjte dhe ferrat.
Grupi ynë, me Idriz Seitin dhe me Asim Alikon në krye dhe i kemi marrë e i kemi çuar pas malit të Milotit. Në krahun e djathtë, pa vajtur atje, i kemi pushkatuar këta të dy. Një më poshtë e një më lart.
Ish-oficeri i Sigurimit Hodo Bega u thirr si dëshmitar në seancën e 26-të të gjyqit të Kadri Hazbiut.
Ai u ballafaqua me Kadri Hazbiun, Llambi Peçinin e të pandehurit e tjerë të akuzuar për ‘Tradhti ndaj Atdheut në formën e spiunazhit’ dhe me dëshminë e tij e shtoi më tej ‘malin’ e akuzave.
Midis të tjerave Hodo akuzon se janë bërë ekzekutime pa gjyq të disa personave me urdhër të Kadri Hazbiut e Llambi Ziçishtit nga një skuadèr, pjesë e së cilës ka qenë dhe ai…
Por Hazbiu mohon. Më poshtë, pjesë nga procesverbali origjinal i këtij procesi botuar në 2013 nga DITA:
Seanca e 26
Kryetari (Aranit Çela): -Tani, thirret si dëshmitar Hodo Bega… Për sa i përket kësaj vrasjes së Mirditës, çfarë di ti?
Hodo: -Për sa u përket dy personave të Mirditës, unë nuk i njihja se kush ishin e cilët ishin këta. Këta, pasi u arrestuan, erdhën pas nja dy-tre muajsh me urdhër të Kadri Hazbiut.
Grupi ynë, me Idriz Seitin dhe me Asim Alikon në krye dhe i kemi marrë e i kemi çuar pas malit të Milotit. Në krahun e djathtë, pa vajtur atje, i kemi pushkatuar këta të dy. Një më poshtë e një më lart.
Dhe kanë marrë një ushtar me kombinimin që ka bërë këtë edhe thanë se ky i gjeti tek burimi dhe i vrau. Ky ushtari ishte korrieri i repartit të ndjekjes në Milot…
Kryetari: -Po ky ushtari i vrau, apo kështu u tha?
Hodo: -Kështu u tha. Jo ky nuk i vrau, i vramë ne, grupi ynë. Kemi qenë 17 vetë atje, s’kam qenë unë vetëm atje. Kështu që ne i lamë atje dhe shkuam në Milot. Kur erdhi ushtari, lajmëroi se ka vrarë dy kriminelë në filan vend. Ushtari u dekorua. Me pa të drejtë…
Kryetari: -Po këta dy kriminelët që u vranë, u gjykuan këta a s’u gjykuan?
Hodo: -Jo nuk u gjykuan. Unë i kisha në dorëzim.
Kryetari: -Po kush e dha urdhrin, kush ishte atje?
Hodo: -Atje ishte grupi ynë. Ishte Idriz Seiti dhe Llambi Ziçishti. Kështu ishte kjo çështje…
Kryetari: -Keni ndonjë pyetje, keni ju shoku prokuror?
Prokurori: -Me që je marrë, ti di raste që të dënuar me vdekje të pushkatohen pas një kohe të gjatë?
Hodo: -Di.
Prokurori: -Na thuaj ndonjë rast.
Hodo: -Kemi pasur Pirro Xhezon nga Vlora, nga Smokthina. Kemi pasur dhe nja dy nga Dukati, një Sinan Hamiti dhe një Mustafa Xezhiu, që ishin të dënuar me vdekje, në Vlorë. Kur kam qenë dhe unë në Vlorë e që janë dënuar me grupin e ‘Bashkimit’ që ishte Maliq Kosheni, Gjoko Zeneli e kompani e tyre…
Kryetari: -Në ç’kohë është kjo, në ç’vit?
Hodo: -Po viti 1949 duhet të ketë qenë, nuk më kujtohet ekzaktësisht se në ç’kohë. Ndërsa këta të katër kanë ardhur në Tiranë kur unë kalova nga banda në grupin special.
Kur erdha këtu në Tiranë, i kam pasur unë gati 12-13 vjet sekret, i ruaja unë këta. Më në fund janë marrë këta dy e nga dy. Pas 13 vjetësh këta bëjnë takim. Pirro Xhezo bënte takim me Zenel Xhezon, ndërsa Petref Bajrami bënte takim me nipin e tij.
Emri i nipit të këtij Petref Bajramit nuk më kujtohet. Kështu që këta të katër, u morën dy e nga dy në Dukat, e se ç’i bënë, unë nuk di gjë…
Prokurori: -Po kush i mori?
Hodo: -I ka marrë Idriz Seiti dhe Qemal Balluku. Po të njëjtën gjë dhe për Pirro Xhezon dhe Petref Bajramin pas dy vjetëve. U morën për t’u pushkatuar.
Në këtë unë nuk kam marrë pjesë dhe nuk di gjë. Për këtë kam pyetur shoferin, Razipin, mbiemri i të cilit nuk më kujtohet… Tani punon me autobuz Razipi. E pyeta atë se a u pushkatuan. “Nuk di gjë a u pushkatuan se mua deri tek ura e Erzenit më morën”.
Po në këtë kohë, kur e kanë pyetur këtë Pirro Xhezon, sepse këta ishin me ushqime, me thika e ku e di unë, që u shpinin ushqime se gatuanin vetë brenda, i tha Qemal Ballukut: ’Ku do të na çoni, do të na pushkatoni? E paskeni tradhtuar Mehmet Shehun!’ Qemal Balluku nuk u përgjigj. Po këtë gjë, e ka thënë edhe ky, Razipi.
Kur i zbritëm nga makina, tha, prapë paska ardhur koha që na pushkatoni!? “Do na pushkatoni. Na vjen keq që paskeni tradhtuar Mehmet Shehun dhe qenkeni kthyer me Enver Hoxhën” -i thanë këtij Razipit.
Njëkohësisht, ky Pirro Xhezo, kur i nxirrja këtu tek burgu, 3-4 orë ditën sipas urdhrit të Zoi Themelit, më thoshin: ’Duam raport, po ngroheni në diellin e Mehmet Shehut’. Këto gjëra ja kam raportuar Zoi Themelit, jo një herë, por disa herë…
Kryetari: -Pyetje kush ka?
I pandehuri Mihallaqi: -Lidhur me atë të Mirditës, me mua ke biseduar gjë për ato dy vrasjet?
Hodo: -Jo, unë s’kam biseduar.
Kryetari: -I pandehur Kadri Hazbiu, ke ndonjë pyetje?
Kadriu: -Për dy vetat që thotë ky, të Milotit. Unë them se dhe në procesverbalin e tij e ka theksuar këtë, nuk mban mend ndonjë emër të tyre?
Kryetari: -Emër të këtyre mban mend?
Hodo: -Nuk mbaj asnjë more shoku kryetar.
Kadri Hazbiu: -Unë nënvizoj, i nderuar trup gjykues që të shikohet se ky i ngatërron, duhet të ketë qenë në vrasjen e Preng Lleshit dhe që ka qenë një dhe jo dy, që di unë…
Kryetari: -Këtu është dekoruar dhe ushtari, thotë ky…
Kadriu: -Tani, mund të thotë si të dojë. Këtu ka dokumente, është dekoruar, s’është dekoruar, nuk e di… Desha të nënvizoj, nuk kam punë me të, për këtë që janë mbajtur 12 vjet e 13 vjet, ka dokumente.
Unë kam thënë dhe si mund të gjenden, duke iu referuar dosjeve respektive në zbulim. Për dy të tjerët, përveç Piro Xhezos e Petref Bajramit, unë nuk di që të jenë mbajtur nga 12 apo 13 vjet… Mund të jenë mbajur nga një vit apo dy. Për 13 vjet, mua s’më kujtohet. Këta po, dy të parët po…
Prokurori(Rrapi Mino): -Cilët?
Kadriu: -Pirro Xhezo dhe Petref Bajrami. Edhe unë kam thënë i nderuar prokuror në proces, ku mund të kërkohet arsyeja e gjithë hollësitë e tyre në dosjet respektive të Reshat Baramagës edhe të atij Jaup Xhezo Iliazit…
Prokurori: -Po, mirë, lajmëronit ju që këta po mbahen?
Kadriu: -Po, ndoshta nuk është lajmëruar…
Kryetari: -Po për këto kombinacionet nuk lajmërohej atëherë?
Clint Williamson, ish-ambasadori i Përgjithshëm i SHBA-së për Çështjet e Krimeve të Luftës, i cili shërbeu si Prokuror Special i Bashkimit Europian për krimet e luftës të supozuara nga shqiptarët e Kosovës gjatë dhe pas luftës së vitit 1999 në Kosovë, bëri një deklaratë në lidhje me publikimin e propozim-aktakuzës ndaj Hashim Thaçit dhe Kadri Veselit.
Në fakt ai s’ka ndryshuar mendim për luftën e UÇK-së dhe individët e saj që, siç thotë ai, kanë mundur të keqpërdorin UÇK-në për të kryer dhunë në mënyrë që të siguronin fuqi politike dhe pasuri personale për veten e tyre, njofton Klan Kosova.
Williamson për më tepër ka publikuar edhe gjetjet e hetimeve në vitin 2014 ku thotë se ajo që u deklarua atëherë është mëse aktuale.
Por, ai e thekson se hetimi ishte ndaj individëve dhe assesi ndaj UÇK-së si tërësi dhe si e tillë duhet të shihet, megjithatë ai beri thirrje për vetëpërmbajtje ndaj atyre që në zemërim e sipër reagojnë kundër propozim-aktakuzës së Thaçit dhe Veselit.
Deklarata e plotë:
“Sot, Zyra e Prokurorit të Specializuar të Kosovës në Hagë bëri publike ekzistencën e aktakuzës kundër Presidentit Hashim Thaçi të Kosovës dhe ish-udhëheqësve të tjerë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës për krime kundër njerëzimit dhe krime lufte. Ky është një zhvillim domethënës në një hetim që filloi në vitin 2011 me emërimin tim si Kryeprokuror i Task Forcës Speciale Hetuese të Bashkimit Europian. Në përfundim të mandatit tim si Prokuror në vitin 2014, unë njoftova gjetjet tona paraprake hetimore dhe u mbyll duke deklaruar:
Disa, për të mbrojtur veten e tyre, janë përpjekur ta paraqesin këtë hetim si një sulm ndaj luftës së Kosovës për liri ose kundër UÇK-së si një organizatë. Shumë kosovarë iu bashkuan UÇK-së me qëllimet më të mira dhe ata kundërshtuan kriminelitetin e shfrenuar që shfaqej pas luftës. Disa prej tyre kanë treguar guxim dhe integritet të madh duke dalë përpara si dëshmitarë dhe duke thënë ato që dinë për ata që morën një rrugë të ndryshme – ata në pozicione drejtuese që përqafuan kriminalitetin dhe donin të përdorin UÇK-në për të çuar më tej objektivat e tyre personale. Pra, duhet të jetë e qartë se ky hetim dhe çdo akuzë që rrjedh nga ai, janë të drejtuara në veprimet kriminale të individëve brenda grupeve të veçanta, jo në UÇK-në në tërësi.
As, kjo nuk është një përpjekje për të rishkruar historinë, pasi disa janë përpjekur ta paraqesin si të tillë atë. Unë kam qenë në Kosovë në vitin 1998 dhe 1999 dhe kam mbikëqyrur hetimin e mëpasshëm nga ICTY për krime të kryera nga serbët gjatë asaj periudhe, duke bashkautorizuar aktakuzën fillestare kundër Slobodan Milosheviq dhe të tjerët për krimet e drejtuara kundër viktimave shqiptare të Kosovës. Kam pasur një rol udhëheqës në zhvarrosjet e varreve masive që ndodhën në verën e vitit 1999, ku u gjetën trupat e mijëra viktimave shqiptare të Kosovës. Kam shkuar në skena të shumta krimesh në të gjithë Kosovën dhe orë të tëra kam kaluar duke folur me viktimat dhe me familjarët e atyre që kanë të zhdukur ose të vrarë. Kështu që, nga vetë përfshirja ime direkte, e kuptoj qartë se çfarë ndodhi në Kosovë në vitet që çuan në luftë në vitin 1999 dhe në vetë luftën.
Pavarësisht se cilat janë rrethanat që çuan në atë konflikt, megjithatë, nuk ka asgjë që justifikon targetimin e qëllimshëm të individëve të pafajshëm. Ajo që ndodhi pas konfliktit nuk kishte të bënte me mbrojtjen e Kosovës ose luftën për liri. Përkundrazi, ky ishte një sulm brutal ndaj një pjese të konsiderueshme të popullatës civile. Ajo u drejtua pothuajse të gjithë serbëve që dëshironin të qëndronin në Kosovë, shumë prej të cilëve ishin të moshuar ose të sëmurë; tek romët dhe pakicat e tjera etnike; dhe u drejtua atyre shqiptarëve të Kosovës që kundërshtuan një grup të vogël brenda UÇK-së që kishin një monopol të pushtetit. Në fund të fundit, kjo ishte vetëm për disa individë në udhëheqjen e UÇK-së që përdorin elementë të kësaj organizate për të kryer dhunë në mënyrë që të siguronin fuqi politike dhe pasuri personale për veten e tyre, jo për ndonjë kauzë më të madhe. Dhe, si individë ata duhet të mbajnë përgjegjësi për krimet e tyre.
Ajo që kam thënë në vitin 2014 vlen edhe sot. Për ata që janë të tunduar të reagojnë me zemërim kundër kësaj aktakuze dhe veçanërisht për ata në Kosovë që do të përpiqen të nxisin edhe publikun për të kundërshtuar atë, unë do t’iu thosha të vetëpërmbahen.
Këto janë akuza serioze dhe implikimet për ata që po akuzohen janë po aq të rënda, por është e rëndësishme që këto akuza të adresohen përmes një procesi gjyqësor dhe në kohën e duhur. Në këtë pikë, unë sinqerisht shpresoj se do të ketë një rezolutë të qartë që jep drejtësi për viktimat e këtyre krimeve – një hap kritik që do të lejojë Kosovën dhe Serbinë të ecin përpara dhe ta lënë pas këtë periudhë tragjike”.
Vertet por kujt i behet kjo thirrje dhe kujt ju mbyll dera e PD_së !?
E nese ti e mole dhe masakrove PD plot 8 vite në pushtet, dhe mbasandaj e le atë ne rruge një si ate lopën e cofur ky nuk eshte faji i PD_së, por burrokracia, pa burrëria, dhe pabesia e juaj jo vetem ndaj Partise Demokratike, por edhe ndaj elektoratit qe ju dha voten.
Hapni PD_në!
Marshalla Partia Demokratike i ka portat sa te futet nje tren jo me një apo disa persona…
Kush e ndihen se duhet të kontribojë për vendin, deren askush sja ka mbyllur…
Veçse Partia Demokratike nuk eshte oazi i batakcinjve por shtepia e shpirtit te lire demokratik.
Kush e do PD_ne, nuk iken, nuk e sulmon, nuk e dhunon, nuk e poshtëron, por rri atje me gjithe te tjeret ne te mire e ne te keq, ne dite te arta dhe gri….
Hapni PD_në!
Partia Demokratike qysh nga krijimi i saj, nuk eshte mbyllur ndonjehere…
Por jo më…
Jo mbi gjakun dhe sakrificat e militanteve, qendrestareve, antareve dhe votes qytetare te ri-perfitojne perseri ish batakcinjte…
Jo me… karrige pushteti…
Kompanisë së morrave dhe pleshtave laramane nga pas, atyre ju duhet duhet treguar rruga…dhe jo më post-karriget e PD_së, dhe qeverisë…
Partia Demokratike eshte drejt fitores se saj te merituar per te qeverisur demokratikisht vendin, ka kollona te forta, ka figura te vjetra dhe reja dhe intelektuale me integritet.
Nuk ka nevoje per brumbuj, dy fytyrsh, abuzues dhe shkerdhata politike apo karta te djegura.
PD, dyert si ka mbyllur asnjehere per askend.
E nese do kush, le te vejë apo afrohet nje si antaret e tjere, jo si ish minister, drejtor, apo horr. Jo per karrige, por per idealin demokratik.
E para, askujt nuk i është thënë “zhduku” nga këtej. Ikja ka qenë vullnetare. Kthimi duhet realizuar me lutje e ceremoni ? Ftesa është bërë publike prej vitesh nga Kryetari Basha. Gjithësesi hapja si proces nuk nënkupton thjesht rikthimin e të ikurve, por duhet parë si thithje e flukseve të tjera të mendimit, ekspertëve, emrave publikë etj. Muajt dhe situata që kaloj vendi dëshmuan se Basha, rreth vetes, kishte elitën e ekspertizës në ekonomi dhe shëndetësi. Idetë dhe propozimet që dilnin nga ajo seli rezultuan më efektivet. Mendoj se fokusi nuk duhet të ndalet vetëm te emrat që i lidh e kaluara me këtë forcë politike. Duhet parë më gjerë, por meqë debati bëhet kaq ngushtë po ndal dhe unë, për të sqaruar veten më tepër se sa tjetër kënd. Kur ka qenë e mbyllur kjo parti ? S’më rezulton…
Ata që kanë ikur e dinë rrugën e kthimit. Ndonjë që e ka harruar, paska qenë tepër i lumtur, i dehur ose trubull nëpër ato koridore. Po, ndodh që ngazëllimi i tepërt të jep aq adrenalinë sa ka çaste e nuk mban mënd. Sigurisht që partitë e mëdha kanë dhe fraksione, kanë dhe ribashkime. Bashkimi mbetet i nevojshëm përderisa janë elektorale dhe duan të maximalizojnë votën. Të mirëpritur të gjithë për kontribute, por edhe për efekte mediatike e psikologjike. Veç se…
Në 13 gusht 1992, një grup themeluesish të Partisë Demokratike, u shkëputën nga krijesa e tyre dhe formuan partinë Aleanca Demokratike. Tepër të rinj ishim atëhere në moshë dhe në kulturën e pluripartizmit. I shpallëm “tradhëtar” e me disa u cënuam edhe personalisht. Mos të ndal në përvoja të tjera. Çdo ikje nga kjo trupë është erozion dhe mungesat dëm na bëjnë. Si parti kapriçioze, jemi dhe strukturë me egoizëm të qartë, vështirë në rreshtim, por rregullat prandaj përcaktohen. Mirëpo politika s’ka armiq të përhershëm, sikurse s’ka betime “deri sa vdekja t’na ndajë”.
Mbas disa vitesh u bëmë bashkë përsëri. U bashkuam dhe fituam Ndodhi, po ndodhi, dikujt që nuk i kisha folur se më pati ” sharë” nga partia, duhet t’i thoja: Mirëdita shef ! Pra, le të kthehen sepse vijnë në truallin e vetë, por edhe të parët e fisit s’mund t’i kemi. Me kthimin e tyre nuk duhet të cënohen meritat, qëndresa, vuajtjet dhe kontributet e atyre që këto vite janë ballafaquar me shtetin gaz-hedhës e lotsjellës.
Gara brenda nesh është ajo që përcakton hierarkinë. Sigurisht që ne kemi mijëra vërejtje e pakënaqësi për ta sepse na braktisën kur kemi patur nevojë, por… I duhemi njeri – tjetrit. Le të jemi mirëkuptues…
Akuza për krime lufte/ VOA: Thaçi është rrugës për në SHBA
Zyra e Prokurorit të Specializuar në Hagë, njoftoi sot se ka ngritur akuza ndaj presidentit të Kosovës Hashim Thaçi dhe kryetarit të Partisë Demokratike të Kosovës Kadri Veseli, si të dyshuar për krime kundër njerëzimit dhe krime lufte ndër të cilat, vrasje të paligjshme, zhdukje e detyruar e personave, përndjekje dhe tortura. Sipas prokurorit akuzat janë ngritur më 24 prill.
Në Aktakuzë pretendohet se Hashim Thaçi, Kadri Veseli dhe të dyshuar të tjerë janë penalisht përgjegjës për afërsisht 100 vrasje të paligjshme. Krimet e paraqitura në aktakuzë përshijnë qindra viktima të identifikuara; shqiptarë, serbë dhe romë të Kosovës dhe kundërshtarë politikë.
Aktakuzat i janë dërguat gjykatës speciale për t’u shqyrtuar.
Sips njoftimit të zyrës së prokurorit, aktakuza është vetëm një padi penale e cila është rezultat i një hetimi të gjatë dhe dëshmon vendosmërinë e prokurorit të specializuar se mund t’i provojë të gjitha akuzat jashtë dyshimit të arsyeshëm. Një gjykatës i procedurës paraprake i Dhomave të Specializuara të Kosovës është duke e shqyrtuar Aktakuzën për të vendosur nëse do t’i konfirmojë akuzat, thuhet në njoftim.
Prokurori i Specializuar shton me tej se e gjykon të domosdoshëm nxjerrjen e këtij njoftimi publik për akuzat, për shkak të përpjekjeve të përsëritura të zotit Thaçi dhe Veseli për pengimin dhe sabotimin e punës së Gjykatës së Posaçme. Sipas kësaj gjykate, besohet se zoti Thaçi dhe zoti Veseli kanë ndërmarrë në fshehtësi një fushatë për shfuqizimin e ligjit që krijoi Gjykatën dhe ndryshe kanë penguar punën e Gjykatës në orvatje për t’iu shmangur drejtësisë.
E kontaktuar nga Zëri i Amerikës, zyra e presidentit të Kosovës, tha se nuk komenton njoftimin e zyrës së prokurorit. Presidenti Thaçi, thanë në zyrën e tij, tashmë është rrugës për në Shtetet e Bashkuara ku do të shtunën në Shtëpinë e Bardhë do të mbahet një raund bisedimesh Kosovë – Serbi të ndërmjetësuara nga i dërguari amerikan Richard Grenell.
Më 28 prill të këtij vitit Prokuroria e Posaçme, tha se tashmë kryetarja e Dhomave të Specializuara, emër më të cilin njihet Gjykata e Posaçme, ka caktuar një gjykatës të procedurës paraprake që do të shqyrtojë një aktakuzë të prokurorisë.
Në njoftimin e asaj dite u tha se “përmbajtja e aktakuzës është konfidenciale, përveçse kur konfirmohet dhe deri sa të konfirmohet nga gjykatësi i procedurës paraprake”.
Me 24 shkurt të këtij viti Prokuroria e Posaçme paralajmëroi fillimin e ngritjes së akuzave.
Gjykata e Posaçme e cila me emrin dhomat e specializuara vepron në Hagë, u miratua në fillim të muajit gusht të vitit 2015 nga parlamenti i Kosovës.
Ideja për themelimin e saj pasoi hetimet e pretendimeve të të dërguarit të Këshillit të Evropës, Dick Martty, për përfshirjen e disa prej ish-drejtuesve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, në krime të luftës dhe të pasluftës në Kosovë.
Hetimet sikurse e dhe ngritja e gjykatës kishin nxitur reagime dhe protesta ne Kosovë, ku pohohet se në këtë mënyrë po bëhet barazimi me mizoritë e forcave serbe gjatë luftës së viteve 1998 – 1999, që mori fund me ndërhyrjen e NATO-s.
Mbi 200 ish pjesëtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës janë marrë në pyetje që nga fillimi i vitit 2019.
Në korrik të vitit 2019 në prokurorinë e posaçme u thirr edhe ish kryeministri i Kosovës, Ramush Haradinaj, i cili dha dorëheqje duke e çuar vendin në zgjedhje të parakohshme./VOA
Gjeneral-major Nevzat Haznedarit, ish-prokuror, hetues dhe kryehetues në Ministrinë e Punëve të Brendëshme të Shqipërisë nga viti 1945 deri në 1979-ën kur ai doli në lirim.
Çfarë shkruhet në “Kartela e Oficerit” dhe autobiografinë e shkruar me dorën e tij nga Haznedari, i njohur ndryshe si “Gjenerali i zi”, për shkak të dhunës dhe brutalitetit që ai ushtronte me tortura nga më të tmershmet ndaj “klientëve” të tij në qelitë e Sigurimit të Shtetit, duke filluar nga viti 1945, kur ai u gradua Kapiten i Parë, si shpërblim për aksionin e rrëmbimit në Greqi dhe sjelljes në Tiranë, të ish-kryeministrit të Monarkisë, Koço Kota?! Si i gjykoi dhe dënoi Haznedari me burgim dhe me vdekje, disa nga njerzit më të afërt të tij, si kushërinjtë e parë, Xhevat Starova, Selami Baruti etj., apo dajën e bashkëshortes së tij. Të gjitha proceset e bujshme hetimore që Haznedari kryesoi që nga viti 1960, duke filluar me “Grupin armiqësor çam të Kundëradmiralit Teme Sejko”, “Grupin puçist në Ushtri të Beqir Ballukut, Petrit Dumes e Hito Çakos, ”, “Grupin sabotator në Ekonomi të Abdyl Këllezit, Koço Theodhosit, Kiço Ngjelës, Vasil Katit”, etj., ku ai ka shkruar me dorën e tij për vlersimet që ka marrë për “punën e mire”, duke u nderuar me medalje dhe dekorata e tituj të lartë, si dhe shpërblimet financiare për çdo proces hetimor, që ishin baraz me rrogën vjetore të një nënpunësi të mesëm në regjimin komunist!
Nga Dashnor Kaloçi
“Kam dhe një motër tjetër, Nevrez Uzuni. Burri i saj në fundin e vitit 1950, u cilësua si kulak dhe më vonë, siç jam njohur, për mos-denoncim të disa rrënjë pemëve, u dërgua 6 vjet në burg dhe në një operacion e sipër, në spital, ai vdiq. Motra, ka dy djem, të dy të organziuar me rininë. Njëri punon në Kuçovë, dhe tjetri, marangoz në Tiranë. Ai rron tek unë së bashku me motrën. Dhe fare-fisi im ka qënë lidhur me Lëvizjen Komuniste. Unë kam dy kushërinj dëshmorë, Hasan Dishnicën, dhe Servet Agollin, dhe një kushëri tjetër të parë, si dëshmorë të L.A.N.Ç. Kam të dënuar dhe një kushëri tjetër, Selami Baruti, me 10 vjet, ish kapter xhandarmërie. Me këtë nuk kam pasur njohje, pasi ky ka rrojtur 10 vjet si xhandar në vënde të ndryshme, dhe mund të kem 20 vjet që se kam parë. Kam pasur dhe një kushëri të mamasë fashist, Neki Starovën, të cilin, e ekzekutoi Lëvizja N.ÇL. në vitin 1942. Kam pasur dhe një kushëri të mamasë fashist, Neki Starovën, të cilin, e ekzekutoi Lëvizja N.ÇL. në vitin 1942. Gjithashtu dhe një kushëri i im i dytë, Xhevat Starova, ka qenë me armikun, të cilin kur kam qënë Prokuror, e kam gjykuar dhe ekzekutuar”.
Kështu shkruan në mes të tjerash në autobiografinë e tij (e cila ndodhet bashkangjitur dosjes së kartelës së oficerit), gjeneral-major, Nevzat Haznedari, ish-prokuror ushtarak dhe kryehetues i Ministrisë së Punëve të Brendëshme, i cili që nga janari i viti 1945 kur u gradua Kapiten i Parë, si shpërblim për aksionin e rrëmbimit të ish-kryeministrit Koço Kota në Selanik të Greqisë, e deri në fund të karrierës së tij si ushtarak i lartë pranë organeve të “Diktaturës së Proletariatit”, në Tiranë në vitin 1979, pak kohë pasi kishte hetuar “Grupin armiqësor në Ekonomi”, (me në krye dy anëtarët e Byrosë Politike dhe zv/kryeministrat Abdyl Këllezi e Koço Theodhosi që u dënuan me vdekje dhe u ekzekutuan), është njohur si një nga hetuesit më të dhunshëm dhe tmerri i të dënuarëve politik në regjimin komunist të Enver Hoxhës. Përveç aksionit të parë të tij, (atë të rrëmbimit në Greqi të ish-kryeministrit Koço Kota), që ishte dhe “prova e zjarrit” para Partisë, gjë e cila shënjoi fillimin e një karriere “brilante” të tij në rradhët e organeve të Ministrisë së Punëve të Brendëshme, si dhe proçesin hetimor ndaj “Grupit armiqësor në Ekonomi”, “skeda e punës” së gjeneral Haznedarit si hetues e kryehetues, është e mbushur edhe një sërë procesesh të tjera nga më të bujshme të historisë së regjimit komunist të Enver Hoxhës. Si p.sh.: “Procesi i Kundër-admiralit të Flotës Luftarake-Detare, Teme Sejko”, “Procesi i Grupit puçist në Ushtri me në krye Beqir Ballukun”, etj., ku të gjitha mbjanë “vulën” e dorës së tij.
Dhe për të gjitha këto, ashtu siç do të shohim në “Kartela e Oficerit”, ku bashkangjitur ndodhet edhe autobiografia e tij, gjeneral-major, Nevzat Haznedari, jo vetëm që është vlersuar për punë të mirë me stimuj moral, si fleta nderi, medalje dhe dekorata të larta, por ai është shpërblyer edhe materialisht me shumë të mëdha financiare pas çdo procesi hetimor ku ka marrë pjesë, të cilat kalonin pagën mesatare vjetore të një nënpunësi të thjeshtë në regjimin komunist të para viteve ’90-të. Të gjitha këto janë të shkruara me dorën e tij si në “Kartelën e Oficerit” që ai e ka plotësuar me dorën e tij, ashtu dhe në autobiografinë personale që ndodhet bashkangjitur atij dokumenti, gjë të cilat ishin “normë” për çdo kuadër ushtarak dhe anëtar partie, i cili ishte i detyruar që t’i përgjigjej pyetësorit të atij formulari me rigorozitetin më të madh, duke shënuar aty çdo gjë që kishte bërë që nga dita që kishte lindur, si dhe biograftitë e rrethit të tij familjar, duke filluar nga bashkëshortja, fëmijët, etj., deri tek kushërinjtë e largët, shokët, kolegët, miqtë dhe bashkëpunëtorët e tij.
Po kështu, kuadri ushtarak dhe anëtari i partisë, aty në atë dosje duhet të deklaronte edhe të gjithë veprimtarinë e tij që nga dita që kishte lindur, si dhe: arsimimin, specializimet, vlersimet, shpërblimet, gradimet, kritikat, vërejtjet, dënimet, postet dhe funksionet e detyrat që kishte kryer e mbajtur, etj. etj., duke “mos i fshehur gjë Partisë”. E gjitha kjo “praktikë pune” ishte e huazuar nga Partia Komuniste Bolshevike e Leninit dhe Stalinit, të cilën Enver Hoxha e morri si shëmbull dhe e zbatoi pikë për pikë në të gjithë veprimtarinë e tij, që nga 8 nëntori i ’41-it kur erdhi në krye të Partisë Komuniste Shqiptare, e deri sa vdiq në prillin e ’85-ës. Për më shumë se ç’përmbante “Kartela e Oficerit”, (me autobiografinë përkatëse) na njeh ky dokument arkivor që i përket dosjes së punës së gjeneral-major Nevzat Haznedarit, të cilin Memorie.al e publikon të plotë dhe për herë të parë, ashtu siç ndodhet në dosjen përkatëse në Arkivin e Ministrisë së Punëve të Brendëshme në Tiranë.
Dosja e punës e gjeneral-major, Nevzat Haznedarit, 1944 -1979
KARTELA PERSONALE E OFICERIT
Emëri: Nevzat
Atësija: Ahmet
Mbiemri:Haznedari
TË DHËNA PERSONALE
Datëlindja, dita, muaji, vjeti:25.XII.1915
Vendëlindja, Katundi, lokaliteti, rrethi, lagja, qyteti:Korçë, lokaliteti i qëndrës.
Kombësija: Shqiptare
Nënshtetësija: Shqiptare
Gjuha Amtare: Shqipja
Çfarë gjuhe din, lexon, dhe flet: Flas dhe shkruaj frëngjisht, flas dhe shkruaj italisht, dhe pjesërisht flas dhe shkruaj rusisht.
Profesioni civil dhe specialiteti: Mësues
Me se janë marrë prindërit: Para okupacionit të Prillit 1939, Gjatë periudhës së okupacionit prej 1939 deri në Nëndor 1944, Mbas okupacionit italo-gjerman: Babai merrej me administrimin e një shtëpie me qera, dhe ka vdekur në 1936, ndërsa Mamaja është shtëpiake.
A e kanë humbur të drejtën e zgjedhjes nga gjyqet, ose kush nga të afërmit e tu (Babai, nëna, motër, vëlla, gruaja, dhe të afërmit e saj, kur dhe përse, kur e ka plotësuar, ose kur e plotësojnë dënimin) në qoftë se i kanë fituar të drejtat, kur i kanë fituar: Askush nuk e ka humbur të drejtën e zgjedhjes nga gjyqet.
A kanë qënë ose janë, kush nga të afërmit të farë e fisit tënd në Partinë e Punës së Shqipërisë, ose në Parti të tjera, në qoftë se janë përjashtuar kur dhe përse: Në Partinë e Punës kam një kunat, Namik Kacidha, dhe dy djemtë e kushërirës së parë.
Origjina shoqërore: Jam prej origjine çifligare.
Gjëndja ekonomike e familjes, deri në 1939 në kohën e okupacionit, mbas okupacionit italo-gjerman:Vetëm një shtëpia dy dhomëshe dhe rrogën si oficer.
Kultura ushtarake: Çfarë kursesh ose shkollash ushtarake ke mbaruar në Shqipëri dhe kur? Çfarë kursesh ose shkollash ushtarake ke mbaruar në BRSS dhe kur? Çfarë kursesh ose shkollash ushtarake ke mbaruar në Jugosllavi dhe kur? Çfarë kursesh ose shkollash ushtarake ke mbaruar në shtetet e tjera, dhe kur: Nuk kam mbaruar kurse ose shkolla ushtarake, nuk kam mbaruar kurse ose akademi ushtarake në BRSS, nuk kam mbaruar kurse ose akademi ushtarake në Jugosllavi, nuk kam mbaruar kurse ose akademi ushtarake në shtete të tjera.
Kultura e përgjithshme: Shkollë fillore, shkollë e mesme, shkollë e lartë, shkollë speciale, shkollë politike: Kam mbaruar shkollën fillore në vitet 1922-1927 në Korçë, 5 klasë, pa bursë, kam mbaruar Normalen e Elbasanit, në vitet 1935-1939, 5 klasë, kam mbaruar një kurs në Bashkimin Sovjetik në 3.2.1951 deri në 27.2.1952.
A ke qënë antar i Rinisë Komuniste, ose i B.R.P.SH. prej cilës kohë, e deri në cilën kohë ke dalë. Nr. e çertifikatës të antarësisë: Nuk kam qënë antar i rinisë komuniste, dhe as i B.R.P.SH.
Gjëndja në Parti, stazhin e hyrjes në Parti, Nr. e teserës së Partisë, ose të çertifikatës së kandidatit:Jam pranuar në Parti në datën 17 Qershor 1942, Nr. i teserës…………
Në çfarë organizate partie, je bërë antar i Partisë Komuniste, ose i Partisë së Punës: Jam bërë antar i Partisë Komuniste në një nga organizatat e Komitetit Qëndror të Korçës.
Çfarë dënime Partie ke, kur i ke marrë, dhe nëse të janë hequr, kur: Nuk kam marrë dënime nga Partia. (Shif shtojcë fletë ankesën)
Nëse je përjashtuar nga Partia, kur dhe përse:Nuk jam përjashtuar nga Partia.
A ke qënë antar i Partisë Fashiste, Ballit Kombëtar, a ke marrë pjesë në formacionet armike, ku dhe kur, (Nga ç’datë e deri në ç’datë,) dhe çfarë funksioni ke pasur? A ke qënë në luftë kundër Ushtrisë Nacional-Çlirimtare, dhe cili nga të afërmit e tu, ose të gruas tënde, kanë marrë pjesë në këto organziata: Nuk kam qënë antar i Partisë Fashiste, dhe nuk kam marrë pjesë në formacione luftarake. Nuk kam marrë pjesë në luftë kundër Ushtrisë Nacional-Çlirimtare. Në këto organizata ka marrë pjesë një kushëriri im i parë, Selami Baruti, dhe një kushëri i mëmës, Neki Starova, si fashist i vrarë si armik i Nacional-Çlirimtares në vitin 1942, në Pogradec.
Nëse ke qënë antar i organziatave të tjera, kur dhe përse ke dalë:Nuk kam qënë antar i organizatave të tjera.
A je gjykuar, kur dhe çfarë dënimi ke marrë. A ke humbur të drejtën e zgjedhjeve dhe përse:Nuk jam gjykuar dhe nuk jam dënuar. Nuk kam humbur të drejtën e zgjedhjeve.
A ke qënë jashtë shtetit, ju, ose babai, nëna, motra, vëllai, gruaja, dhe të afërmit e saj, ose të tjerët. Ku ndodhen, prej së cilës kohë, përse kanë ikur, me se merren, dhe çlidhje ke me ta: Kam qënë në Itali në 1939, sepse kam përcjellë motrën, në Greqi, kam qënë në vitin 1944 për punë partie, në Jugosllavi, kam qënë dy herë për punë zyrtare, në Bashkimin Sovjetik, kam qënë një herë për studime në vitet 1951-1952, kam dy motra në Amerikë, njëra ka ikur në 1929, ndërsa tjetra në 1939, të dyja të martuara atje. Kam vëllain e gruas në Rumani për studime, Namik Kacidhja.
Gjëndja familjare, beqar, i martuar, i ndarë, i ve. Emri, mbiemri, atësija e gruas, datëlindja, mosha, dhe emrat e fëmijëve. Emrat dhe datëlindjet e pjestarëve që kenë ngarkim, dhe nëse janë në gjëndje të punojnë: I martuar me Hiqmete Rami Kacidhja, datëlindje 1923, në gjëndje pune. I biri, Maksim, datëlindje 1948, e bija, Natasha, datëlindje 1946, dhe mamaja, Myzireja, lindur në 1880, s’është në gjëndje pune. Kam në ngarkim, mamanë, dhe dy fëmijët. Në 13.5.1954. lind vajza me emrin, Shpresa.
A ke marrë pjesë në Lëvizjen Nacional-Çlirimtare (prej dhe deri) dhe në çfarë organizate: Kam marrë pjesë në lëvizje, në vitin 1943, me Grupin Komunist të Korçës, dhe deri sa u bëra A.P. nuk e ndërpreva aktivitetin tim.
Çfarë grade ushtarake: Kapiten i I-rë, Major, Nën-Kolonel, Kolonel, 7 muaj para afatit, Gjeneral-Major. Nr. Urdhërit të Ministrisë së M. Popullore. Nr. të Dekretit të Presidumit të Kuvëndit Popullor: Nr 1456 dt. 16.1.1945. Nr. 3326 dt. 7.6.1948. Nr. 3717 dt. 26.11.1955. Nr. 3380 dt. 6.7.1961.
Ku, kur, dhe sa herë je plagosur ose kontizuar, me cilin repart në luftime dhe operacione:Jam plagosur një herë në luftime në vitin 1943, në krahun e djathtë, në luftime me gjermanët në qytetin e Leskovikut.
SHËRBIMI NË RRJESHTAT PARTIZANE
Data, fillimi, mbarimi. Kur ke marrë pjesë në rrjeshtat partizane, dhe në cilën njësi (Çetë, Batalion, Brigadë) vullnetarisht apo i mobilizuar. Çfarë përgjegjësie ke pasur:7.3.1943 – 20.5.1943, pranë Shtabit të Qarkut Korçë, vullnetar, 10.5.1943 – 12.7.1943, pranë Shtabit të Qarkut Korçë, Komandant vëndi në Leskovik, 12.7.1943 – 16.8.1943, pranë Shtabit të Qarkut Korçë, në dispozicion, 16.8.1943 – 1.1.1944, pranë Shtabit të Përgjithshëm, si Zv-Komandant i Qarkut të Korçës, 1.1.1944 – 2.2.1944, në Batalionin e Gorë-Oparit, si Komandant Kompanie, 2.2.1944 – 4.4.1944, në Batalionin “Skënder Çaçi”, si Zv-Komandant Batalioni, 4.4.1944 – 10.3.1945, pranë Shtabit të Përgjithshëm, si Zv-Komandant i Qarkut të Korçës, 10.3.1945 – 2.5.1945, në Komandën e Përgjithshme, si Komandant Qarku, dhe Prokuror.
PUNA DHE PËRGJEGJËSIA QË KE PASUR NË, ENTE, DIKASTERE, FABRIKA, UZINA CIVILE, QË NË FILLIM TË PUNËS TËNDE
Çfarë dikastere, ndërmarrje, familje, ose ekonominë tënde, ke punuar me rrogë, sa kohë, dhe çfarë përgjegjësie dhe specialiteti, ke pasur. Emërimi i dikastereve, dhe ndërmarrjeve shkollore, përgjegjësia, si dhe data e fillimit, dhe mbarimit: Në qytetin e Korçës, nxënës, në vitet 1922 – 1927, në Liceun e Korçës, student, në vitet 1927 – 1931, në Shkollën Industriale të Korçës, student, në vitet 1931 – 1933, pranë familjes në Korçë, kam bërë punë të ndryshme, në vitet 1933 – 1935, në Normalen e Elbasanit, student, në vitet 1935 – 1939, pranë familjes në Korçë, pa punë, në maj 1939 – korrik 1939, i burgosur për aktivitet politik kundër fashizmit, në korrik 1939 – shtator 1939, si arsimtar në Leskovik dhe në rrethe, mësues, në 27.12.1939 – 1.3.1943.
PUNA DHE SHËRBIMI NË FORCIME TË PARTISË DHE ORGANIZATA SHOQËRORE
Çfarë përgjegjësie ke pasur në Parti, Pushtet, në Organziatat e Masave, dhe sa kohë. Emërtimi i Përgjegjësisë, emërtimi i organizatës, koha e fillimit dhe mbarimit: Antar Byroje, në Organizatën e Gjykatës së Lartë Ushtarake, maj 1946 – tetor 1948, Antar Byroje, në Organizatën e Mobilizimit, janar 1950 – shkurt 1950, Antar Byroje, në Organizatën Nr. 5, shkurt 1950 – shtator 1951.
SHËRBIMI NË USHTRINË POPULLORE
Në cilën njësi, dhe repartee të ushtrisë popullore, ke shërbyer, çfarë përgjegjësie ke pasur, dhe sa kohë. Nr. i urdhërave mbi transferimin ose caktimin. Data e fillimit dhe mbarimit, emërtimi i njësive dhe reparteve ushtarake, përgjegjësia që ke pasur, nr. dhe data e urdhërit: 9.5.1945 – 10.4.1946, në Komandën e Përgjithshme, si Komandant Qarku dhe Prokuror, 10.4.1946 – 12.2.1949, në Ministrinë e Mbrojtjes Popullore, si Prokuror i Gjykatës së Lartë Ushtarake, Nr. 07.706/2 10.4.1946 – 12.2.1949 – 3.2.1950, në Drejtorinë Politike, si shef i Degës së Botimeve, Nr 07.921/5, 3.2.1950 – 20.3.1950, në Drejtorinë e Organizimin dhe Mobilizimit, si shef seksioni, Nr. 07.231 30.3.1950 – 3.2.1951, në Ministrinë e Punëve të Brëndshme, si Kryetar Dege, Nr 07.745. 3.2.1951 -11.3.1952, në dispozicion, për studime në BRSS, Nr. 52/8. 11.3.1951 – 15.5.1952, në Ministrinë e Punëve të Brëndshme, si Komandant Shërbimi, Nr. 1596. 15.5.1952 – 1.5.1962, në Ministrinë e Punëve të Brëndshme, si Kryetar i Degës së VII (Hetuesisë), Nr. 4221. Nga data 1.1.1959, shpërblehet me rrogën bazë 9500 lekë, Nr. 499. 1.5.1962 – 1.6.1964. Drejtoria e Dytë, lekë 9500, si Zv / Drejtor dhe Kryetar i Degës së VII, Nr. 1056. 1.6.1964 – 1.4.1967. Drejtoria e Dytë, lekë 9500, si Zv / Drejtor i Lirë, Nr. 693. Në datën 1.5.1966, shpërblehet me 1400 lekë, Nr. 690. 1.4.1967 – 15.4.1974, Dega e Punëve të Brëndshme, në Elbasan, si Kryetar Dege, Nr. 132. Në datën 1.6.1967, shpërblehet me 1200 lekë, Nr. 231. 16.4.1974 – 15.8.1975, në Drejtorinë e Hetuesisë së MPB, si Këshilltar, Vendim Nr. 35. Shpërblehet me 90 përqind të pagës. 16.8.1975 – 31.1.1977, në Ministrinë e Punëve të Brëndshme, si Kryeinspektor, me pagë 1200 lekë, Vendim Nr. 171. Në datën 1.4.1976, shpërblehet me pagë 1000 lekë, Vendim Nr. 1503. 1.2.1977 – 15.1.1979, në Drejtorinë e Parë, si Kryetar i Degës së Veçantë, Vendimet Nr. 36. dhe 84/2. 15.1.1979. nxirret në rezervë, për arsye të daljes në pension, Vendimet Nr. 342. dhe 1629/2.
LAVDËRIME DHE SHPËRBLIME
Kush urdhëron, urdhëri me nr. dhe datë, arsyeja lavdërimit dhe shpërblimit: Ministri, 9733, 27.12.1952. 4000 lekë për merita pune, ministri, 444, 27.1.1954. 4000 lekë për merita pune, ministri, 3280, 23.1.1957. 5000 lekë për rezultate të mira në sektorin e punës së tij, ministri, 2691, 10.11.1958, 7000 lekë për ndihmë ekonomike, ministri, 166, 30.1.1959. i dërgohen 200 marka, për të blerë barëra, pasi është shtruar si i sëmurë, në Republikën Demokratike Gjermane, Gjeneral Ziçishti, urdhër s’ka, 25.12.1958. Lavdërohet për merita pune gjatë vitit 1958, ministri, 3505, 19.12.1959. 5000 lekë për rezultate të mira në punë, Zv / Ministri Ziçishti, 15.11.1960, ka kryer në përgjithësi mirë, detyrat gjatë vitit 1960, ministri, 2110, 4.9.1962. 5000 lekë për punë të mirë, ministri, 1034, 31.7.1965. 5000 lekë shpërblim, ministri, 25.12.1965, e përshëndet dhe e uron me rastin e 50 vjetorit të ditëlindjes, ministri, 25.12.1975, letër urimi me rastin e 60 vjetorit të ditëlindjes.
DËNIME GJYQËSORE, DISIPLINORE, DHE, PARTIE
Kush urdhëron, urdhëri me nr. dhe datë, lloji dhe arsyet e dënimit, urdhëri i shlyerjes me nr. dhe datë:Ministri, 01 – 27. 27.3.1956, vërejtje me shënim në biografi për këto arsye: megjithëse i ka konstatuar këto të meta, në sektorin operativ, nuk e ka bërë çështje të udhëheqjes së ministrisë, nuk ka marrë të gjitha masat për të përdorur materialet që disponoheshin në hetuesi, dhe hetuesia e tyre ka shkuar shumë ngadalë (në lidhje me njerëzit e ardhur nga jashtë shtetit) ministri, 935. 26.6.1963, i shtyhet afati i dekorimit me urdhërin e klasit të II, me një vit, 4025. 17 – 65. zv/ministri Shehu, 2662. 3.6.1971, drejtuar Drejtorisë së Parë, vërejtje për drejtimin dhe udhëheqjen e zhdërvjelltë të vartësve të tij, për përforcimin e kontrollit mbi mbikëqyrjen e problemeve, me karakter të mprehtë armiqësor, (lidhur me ndjekjen e një objekti përpunimi në Elbasan, për në Greqi).
Autobiografi
N/kolonel Nevzat Haznedari, i biri i Ahmetit, dhe i Myniresë, lindur në 25.12.1915 në Korçë, dhe banues në atë qytet. Edhe babai dhe gjyshi, janë lindur dhe rritur në atë qytet. Që nga viti 1946, i transferuar me shërbim, banoj familjarisht në Tiranë. Jam me kombësi dhe nënshtetësi shqiptare, dhe shqipen e kam gjuhë amtare. Rrjedh nga një origjinë çifligare pasi gjyshi im, ka pasur nëj çiflik në Greqi, dhe një tjetër në një fshat të Korçës. Këtë pasuri e ka pasur dhe babai im, deri në vitin 1913, mbasi në atë kohë, me vendosjen e kufirit greko-shqiptar, pasuria e Greqisë ngeli përtej kufirit, ndërsa pasurinë në Shqipëri e shiti duke nga ngelur vetëm një shtëpi e madhe në Korçë. Në këtë shtëpi, pjesërisht rronim vetë, ndërsa pjesën tjetër e jepnim me qera. Babai im nuk ka punuar kurrë, ai rronte vetëm me të ardhurat e mallit që kishte, ndërsa në këtë kohë, ai ndihmohej nga vëllezërit e mamasë (kunetërit e tij) dhe me qeranë e shtëpisë. Gjithashtu pas vitit 1922, vëllai im filloi punë dhe ndihmonte shtëpinë dhe nga viti 1929, jemi ndihmuar nga motrat e mija.
Ato shkuan në Amerikë me burrat e tyre, njëra në vitin 1929, dhe tjetra në 1939. Ato na dërgonin në atë kohë, ndihma në të holla. Mamaja është marrë vazhdimisht, dhe merret edhe sot, me punë shtëpie. Deri në vitin 1913 prindërit e mi kanë pasur prona, dhe kanë rrojtur mirë, ndërsa pas këtij viti, kur unë akoma nuk kisha lindur, kanë mbetur me 1 shtëpi të cilën ua mori fajdexhiu në vitin 1929, duke na mbetur neve nga kjo shtëpi vetëm dy dhoma, të cilat i përdornim, kur kishim krejt shtëpinë si qilare. Në këto dy dhoma, familja ime ka rrojtur që nga viti 1913, dhe deri mbas çlirimit të vëndit, që unë mora një shtëpi tjetër. Asnjë burim tjetër nuk kemi pasur përveç ndihmave të dajallarëve të mij, rrogës së të vëllait, dhe të motrave që na dërgonin nga Amerika. Kam mbaruar në qytetin e Korçës në vitin 1927, shkollën fillore, dhe pastaj vazhdova Liceun e Korçës deri në vitin 1931.
Si nuk munda të ndiqja liceun, për arsye ekonomike, u futa në Shkollën Industriale të Korçës, por edhe kjo u mbyll në vitin 1933. Më pas mbeta pa shkollë dhe u mora me punë të ndryshme krahu, dhe për një kohë u sëmura. Në vitin 1935, shkova në Normalen e Elbasanit, dhe i ndihmuar nga motrat, e mbarova atë në vitin 1939, në muajin maj. Kam vazhduar dhe një kurs një vjeçar në Bashkimin Sovjetik në vitet 1951 – 1952. Si mbarova shkollën Normale, ndenja disa muaj pa u emrëruar mësues, sikurse shokët e mij, pasi u burgosa si antifashist në korrik të 1939, deri në shtator 1939, dhe nuk më emëronin mësues derisa erdha vetë në Tiranë. Me ndërmjetësimin e Ahmet Duhanxhiut, ish profesor i imi në Elbasan, dhe atëherë shef i shkollave fillore në Ministrinë e Arsimit, u emërova mësues, ku qëndrova deri në mbarimin e vitit 1942. Rrethi im shoqëror në të kaluarën qysh nga koha e Zogut, dhe deri sa filloi L.A.N.Ç., kanë qënë të gjithë shokët e lagjes me të cilët isha rritur që në fëmijëri, dhe me të cilët kisha studiuar edhe në shkolla, si Sami dhe Nazmi Tyxhari, (vëllezër) të dy të lidhur me Lëvizjen qysh nga fillimi.
Por kur Lëvizja filloi të zgjerohej, i pari shkoi në Itali, ku ishte student, dhe sot ndodhet atje, ndërsa i dyti u shkëput nga Lëvizja dhe ndenji indiferent, deri sa në gusht të vitit 1944, i thirrur nga unë, erdhi si mësues dhe qëndroi në zonat e lira, sikurse është dhe sot. Familja e tyre sot, për faktin se janë prekur nga reforma, duhet të qëndrojë mirë. Gjithashtu kam pasur si shok të ngushtë në Normalen e Elbasanit, edhe një Telemak Kona, nga Berati. Me këtë banoja në një dhomë, por edhe ky sot ndodhet në Itali, ku kishte shkuar për studime. Unë nuk jam takuar me këta dhe as kam korresponduar që nga viti 1941. Shok të ngushtë kam patur në të kaluarën, dhe kam, Nuri Resnjën (antar partie). Në organizata dhe në formacione armike nuk kamë qënë. Në Lëvizjen Nacional-Çlirimtare, jam lidhur qysh në fillim dhe pikërisht mbaj mënd që në korrik të vitit 1941, më ka folur duke më njohur si antifashist, mbasi kurdohera bisedonim për robërinë fashiste që na kishte pllakosur. Shoku Nuri Resnja, dhe më vonë shoku Taqi Skëndi, më kanë folur për Grupin Komunist të Korçës, dhe për detyrat që u dilnin përpara komunistave për t’i kryer.
Unë u gëzova dhe pranova që të kryeja çdo gjë, kështu që shoku Taqi Skëndi, Nuri Resnja, Sami Tyxhari, dhe unë, formuam një grup që drejtohej nga Taqi Skëndi. Ne bënim mbledhje të rregullta, ndanim trakte, bënin propagandë dhe luftë, kundër të rinjve të Anastas Lulos, nga të cilët kishte shumë në lagjen ku banoja unë. Të gjitha detyrat në atë kohë i kam kryer me qejf. Kështu vazhdova deri në tetor, dhe pastaj u ngarkova të punoj në Leskovik, ku isha mësues. Duke punuar sipas udhëzimeve të partisë, të gjithë punët m’i ngarkonte Taqi Skëndi, me të cilin mbaja dhe kontakte. Në rreshtat e Ushtrisë Nacional-Çlirimtare kam hyrë me urdhër të Partisë në 7 mars 1943, si partizan i thjeshtë i Shtabit të Qarkut të Korçës.
Në maj të vitit 1943, jam caktuar si komandant i vëndit në Leskovik, i cili ishte çliruar. Me ardhjen e gjermanëve, ne u larguam dhe qëndruam për disa ditë në zonat e lira të Leskovikut. Në gusht të vitit 1943, kur po formohej Brigada e Parë në Vithkuq, shoku Nexhip Vinçani, më njoftoi se isha caktuar si zv/komandant i Qarkut të Korçës. Disa ditë para operacionit të janarit, u caktova komandant i një njësiti gueril, të gjithë A.P. dhe operonim në prapavijat e armikut. Mbas operacionit të pare, si ndenja pak kohë në batalionet territoriale me Kolonel Riza Kodhelin, u caktova zv/ komisar i Batalionit “Skënder Çaçi”, ku qëndrova deri në prill të 1944. Në atë kohë u thirra dhe u caktova përsëri zv/komandant i Qarkut të Korçës dhe në mars 1945, u caktova duke qënë komandant i Qarkut edhe Prokuror i Popullit në Korçë, ku kam qëndruar deri në datën 10.4.1946. Me urdhër Nr 07.706/2 të datës 10.4.1946, të Minsitrisë së Mbrojtjes Popullore, jam caktuar si Prokuror në Gjykatën e Lartë Ushtarake, dhe kam ardhur në Tiranë.
Si Prokuror i Gjykatës së Lartë kam qëndruar deri në shkurt 1949 dhe jam transferuar me urdhër Nr 07.921/5 të datës 12.2.1949, të Ministrisë së Mbrojtjes Popullore, në Drejtorinë Politike, si shef seksioni të botimeve dhe pastaj jam transefruar në Drejtorinë e Organizim – Mobilizimit me urdhër Nr. 07.231, datë 3.2.1950. Si kryetar i Degës së Mobilizimit kam qëndruar deri në 30.3.1950, që kam ardhur në Ministrinë e Punëve të Brëndshme, me urdhër 07.745. datë 30.3.1950, si kryetar Dege. Prej datës 3.2.1951, deri në 11.3.1952, kam qëndruar në dispozicion të kuadrit me urdhër 32(8) datë 6.6.1953, duke kryer studime në Bashkimin Sovjetik, dhe me komandim shërbimi datë 1.4.1952. jam caktuar kryetar Dege. Kam marrë pjesë në mjaft luftime që kanë bërë repartet e Shtabit të Qarkut Korçë, batalionin “Skënder Çaçi”, dhe njësitet guerile, që unë kam komanduar, kundra italo-gjermanëve dhe tradhtarëve të vëndit.
Nuk jam shkëputur, dhe as zënë rob, duke qënë në rreshtat e Lëvizjes Nacional-Çlirimtare. Gradën e parë, e kam marrë në datën 1 janar 1945, si Kapiten i Parë, me urdhër Nr. 1456-13, të datës 16.8.1945. Major jam graduar në 1 janar të vitit 1948, me urdhër 3326, datë 7.6.1948, dhe Nën – Kolonel jam graduar në 1.9.1951, me urdhër 1803, datë 4.9.1951. Betimin ushtarak e kam bërë në vitin 1946 në Shtëpinë e Oficerëve. Mbaj mënd që në korrikun e 1941, Shoku Nuri Resnja, dhe më vonë shoku Taqi Skëndi, më kanë folur për Grupin Komunist të Korçës. Në dhjetor të vitit 1941, ose janar 1942, u thirra nga Taqi Skëndi dhe erdha nga Leskoviku për në Korçë. Më mori në një mbledhje ku ishin të pranishëm shokët Raqi Qirinxhi (dëshmor) dhe Nesti Dushku (dëshmor). Aty ata më komunikuan se isha bërë antar Partie. Por në dokumentat e mia, unë kam shënuar se jam bërë antar partie në 17 qershor 1942, pas pushimit të shkollave. Kam qënë antar Byroje i Organziatës së Gjykatës së Lartë në vitet 1945 e deri në 1948. Më pas po antar Byroje në Ministrinë e Brëndshme, dhe sot jam antar Byroje në Organizatën Nr. 17. Nuk jam dënuar nga Partia. Jam i martuar, dhe në familje kam gruan Hiqmeten, nënën Mynyren, dhe dy fëmijët, Natasha dhe Maksimin. Gruaja ime ka qënë nënpunëse, por tani nuk punon dot.
Ajo mban fëmijët, ndërsa nëna plakë bën ndonjë punë shtëpie. Gruaja është 30 vjeç, ndërsa nëna 73 vjeç, dhe të gjithë i kam unë në ngarkim. Gruaja, është e bija e Qani Kacidhës nga Korça, dhe e Lytfije Hasanajt, po nga Korça. Ajo ka dy vëllezër, Namik Kacidhja, 29 vjeç, që ka kryer studimet jashtë shteit, dhe sot është inxhinier në hekurudhë, dhe Drin Kacidhja, ish antar partie dhe tani i pezulluar (nuk e di përse), 26 vjeç dhe shef seksioni në Ministrinë e Industrisë. Ka dhe një motër, Violeta, vjeç 19, studente dhe e organizuar me Bashkimin e Rinisë. Familja e gruas ka qënë e lidhur me Lëvizjen dhe kanë një djalë dëshmor, Selaudin Kacidhja, të vrarë nga ballistët në vitin 1944. Nëna e gruas, ka një vëlla në burg, të cilin e kam gjykuar unë si Prokuror, me 10 vjet si armik. Edhe familja ime ka qënë e lidhur me Lëvizjen Nacional-Çlirimtare. Kam një vëlla të ndarë, i cili rron familjarisht në Korçë, dhe që punon në financën e qytetit. Kam dhe dy motra, Ikbalen dhe Xhekon, të cilat janë në Amerikë, të martuara prej vitesh. E para ka ikur në vitin 1929 në Amerikë me burrin, dhe ka ardhur vetëm një herë në 1933, ndërsa e dyta ka ikur në 1939, dhe nuk ka ardhur fare.
Shumë rrallë ime më, ka marë ndonjë letër prej tyre, dhe u ka dërguar me postë, ndërsa që nga viti 1948, unë nuk kam marrë asnjë letër. Kam marrë vesh që burrat e tyre punojnë, punë krahu. Kam dhe një motër tjetër Nevrez Uzuni. Burri i saj në fundin e vitit 1950, u cilësua si kulak dhe më vonë, siç jam njohur, për mos-denoncim të disa rrënjë pemëve, u dërgua 6 vjet në burg dhe në një operacion e sipër, në spital, ai vdiq. Motra, ka dy djem, të dy të organziuar me rininë. Njëri punon në Kuçovë, dhe tjetri, marangoz në Tiranë. Ai rron tek unë së bashku me motrën. Dhe fare-fisi im ka qënë lidhur me Lëvizjen Komuniste. Unë kam dy kushërinj dëshmorë, Hasan Dishnicën, dhe Servet Agollin, dhe një kushëri tjetër të parë, si dëshmorë të L.A.N.Ç. Kam të dënuar dhe një kushëri tjetër, Selami Baruti, me 10 vjet, ish kapter xhandarmërie. Me këtë nuk kam pasur njohje, pasi ky ka rrojtur 10 vjet si xhandar në vënde të ndryshme, dhe mund të kem 20 vjet që se kam parë. Kam pasur dhe një kushëri të mamasë fashist, Neki Starovën, të cilin, e ekzekutoi Lëvizja N.ÇL. në vitin 1942.
Gjithashtu dhe një kushëri i im i dytë, Xhevat Starova, ka qenë me armikun, të cilin kur kam qënë Prokuror, e kam gjykuar dhe ekzekutuar. Janë antërë partie, fëmijët e kushërirës sime të pare, Jakup dhe Hiqmet Frashëri. Gjithashut janë antërë partie, fëmijët e kushëririt të parë të babait, Emin Haznedari, ish antar i Byrosë së Komitetit të Partisë në Durrës. Ndërsa tjetri (emrin ja kam harruar, pasi shumë rrallë takohemi) është kryetar dege në Portin e Durrësit. Një vëlla i tyre, Sabaudin Haznedari, (i përjashtuar nga Partia, arsyen nuk e di) u arratis nga vëndi në 1950. Kam qënë disa ditë në Itali (Napoli), në vitin 1939, pasi kam përcjellë motrën që shkonte në Amerikë tek burri i saj. Në vitin 1944 (dhjetor) kam qënë në Selanik të Greqisë, i udhëzuar me punë partie, dhe dy herë me punë zyrtare në Beograd. Një herë në dhjetor 1946, dhe herën tjetër në janar 1947, kur isha Prokuror i Ushtrisë. Në vitin 1951-1952, kam qënë me studime në Bashkimin Sovjetik.
Mendoj se punën e kam kryer mirë dhe mendoj se jap shumë në sektorin ku punoj. Pretendoj Urdhërin e Flamurit, të cilin e kam kërkuar me dokumenta të rregullta, dhe më është dhënë përgjigje se dokumentat i kam paraqitur jashtë afatit. Por ky nuk është faji im, pasi kam qënë me studime në B.R.S.S., dhe nuk jam vënë në dijeni. E pretendoj këtë gjë pasi këtë urdhër, e kanë marrë dhe disa shokë të mi, të cilët nuk kanë bërë asgjë më shumë se unë. Mbaj medaljen e kujtimit Nr.293 datë 14.11.1945, medaljen e çlirimit, Nr.3960 datë 21.6.1946, medaljen e trimërisë, Nr.290 datë 7 prill 1947, urdhërin Ylli Partizan i klasit të III, Nr.128 datë 8.5.1951, dhe urdhërin e shërbimit ushtarak Nr.141 datë 30.7.1951. Jam shpërblyer me rroga nga udhëheqja dhe dikasteri. Jam mirë me shëndet dhe nuk kam qënë asnjëherë në spitale ose në qëndra pushimi.
Unë kam dy kushërinj dëshmorë, Hasan Dishnicën, dhe Servet Agollin, dhe një kushëri tjetër të parë, si dëshmorë të L.A.N.Ç. Kam të dënuar dhe një kushëri tjetër, Selami Baruti, me 10 vjet, ish kapter xhandarmërie.
Me këtë nuk kam pasur njohje, pasi ky ka rrojtur 10 vjet si xhandar në vënde të ndryshme, dhe mund të kem 20 vjet që se kam parë. Kam pasur dhe një kushëri të mamasë fashist, Neki Starovën, të cilin, e ekzekutoi Lëvizja N.ÇL. në vitin 1942.
Kam pasur dhe një kushëri të mamasë fashist, Neki Starovën, të cilin, e ekzekutoi Lëvizja N.ÇL. në vitin 1942. Gjithashtu dhe një kushëri i im i dytë, Xhevat Starova, ka qenë me armikun, të cilin kur kam qënë Prokuror, e kam gjykuar dhe ekzekutuar”.
Kështu shkruan në mes të tjerash në autobiografinë e tij (e cila ndodhet bashkangjitur dosjes së kartelës së oficerit), gjeneral-major, Nevzat Haznedari, ish-prokuror ushtarak dhe kryehetues i Ministrisë së Punëve të Brendëshme, i cili që nga janari i viti 1945 kur u gradua Kapiten i Parë, si shpërblim për aksionin e rrëmbimit të ish-kryeministrit Koço Kota në Selanik të Greqisë, e deri në fund të karrierës së tij si ushtarak i lartë pranë organeve të “Diktaturës së Proletariatit”, në Tiranë në vitin 1979, pak kohë pasi kishte hetuar “Grupin armiqësor në Ekonomi”, (me në krye dy anëtarët e Byrosë Politike dhe zv/kryeministrat Abdyl Këllezi e Koço Theodhosi që u dënuan me vdekje dhe u ekzekutuan), është njohur si një nga hetuesit më të dhunshëm dhe tmerri i të dënuarëve politik në regjimin komunist të Enver Hoxhës.
Përveç aksionit të parë të tij, (atë të rrëmbimit në Greqi të ish-kryeministrit Koço Kota), që ishte dhe “prova e zjarrit” para Partisë, gjë e cila shënjoi fillimin e një karriere “brilante” të tij në rradhët e organeve të Ministrisë së Punëve të Brendëshme, si dhe proçesin hetimor ndaj “Grupit armiqësor në Ekonomi”, “skeda e punës” së gjeneral Haznedarit si hetues e kryehetues, është e mbushur edhe një sërë procesesh të tjera nga më të bujshme të historisë së regjimit komunist të Enver Hoxhës.
Si p.sh.: “Procesi i Kundër-admiralit të Flotës Luftarake-Detare, Teme Sejko”, “Procesi i Grupit puçist në Ushtri me në krye Beqir Ballukun”, etj., ku të gjitha mbjanë “vulën” e dorës së tij.
Dhe për të gjitha këto, ashtu siç do të shohim në “Kartela e Oficerit”, ku bashkangjitur ndodhet edhe autobiografia e tij, gjeneral-major, Nevzat Haznedari, jo vetëm që është vlersuar për punë të mirë me stimuj moral, si fleta nderi, medalje dhe dekorata të larta, por ai është shpërblyer edhe materialisht me shumë të mëdha financiare pas çdo procesi hetimor ku ka marrë pjesë, të cilat kalonin pagën mesatare vjetore të një nënpunësi të thjeshtë në regjimin komunist të para viteve ’90-të.
Të gjitha këto janë të shkruara me dorën e tij si në “Kartelën e Oficerit” që ai e ka plotësuar me dorën e tij, ashtu dhe në autobiografinë personale që ndodhet bashkangjitur atij dokumenti, gjë të cilat ishin “normë” për çdo kuadër ushtarak dhe anëtar partie, i cili ishte i detyruar që t’i përgjigjej pyetësorit të atij formulari me rigorozitetin më të madh, duke shënuar aty çdo gjë që kishte bërë që nga dita që kishte lindur, si dhe biograftitë e rrethit të tij familjar, duke filluar nga bashkëshortja, fëmijët, etj., deri tek kushërinjtë e largët, shokët, kolegët, miqtë dhe bashkëpunëtorët e tij.
Po kështu, kuadri ushtarak dhe anëtari i partisë, aty në atë dosje duhet të deklaronte edhe të gjithë veprimtarinë e tij që nga dita që kishte lindur, si dhe: arsimimin, specializimet, vlersimet, shpërblimet, gradimet, kritikat, vërejtjet, dënimet, postet dhe funksionet e detyrat që kishte kryer e mbajtur, etj. etj., duke “mos i fshehur gjë Partisë”.
E gjitha kjo “praktikë pune” ishte e huazuar nga Partia Komuniste Bolshevike e Leninit dhe Stalinit, të cilën Enver Hoxha e morri si shëmbull dhe e zbatoi pikë për pikë në të gjithë veprimtarinë e tij, që nga 8 nëntori i ’41-it kur erdhi në krye të Partisë Komuniste Shqiptare, e deri sa vdiq në prillin e ’85-ës.
Për më shumë se ç’përmbante “Kartela e Oficerit”, (me autobiografinë përkatëse) na njeh ky dokument arkivor që i përket dosjes së punës së gjeneral-major Nevzat Haznedarit, të cilin Memorie.al e publikon të plotë dhe për herë të parë, ashtu siç ndodhet në dosjen përkatëse në Arkivin e Ministrisë së nDosja e punës e gjeneral-major, Nevzat Haznedarit, 1944 -1979
Kam marrë pjesë në lëvizje, në vitin 1943, me Grupin Komunist të Korçës, dhe deri sa u bëra A.P. nuk e ndërpreva aktivitetin tim.DHËNIA E GRADËS SË ZAKONSHMEDita, muaji, viti: 1.1.1945. 1.1.1948. 1.9.1951. 1.12.1955. 6.7.1961.Çfarë grade ushtarake: Kapiten i I-rë, Major, Nën-Kolonel, Kolonel, 7 muaj para afatit, Gjeneral-Major.
Nr. Urdhërit të Ministrisë së M. Popullore. Nr. të Dekretit të Presidumit të Kuvëndit Popullor: Nr 1456 dt. 16.1.1945. Nr. 3326 dt. 7.6.1948. Nr. 3717 dt. 26.11.1955. Nr. 3380 dt. 6.7.1961.Ku, kur, dhe sa herë je plagosur ose kontizuar, me cilin repart në luftime dhe operacione: Jam plagosur një herë në luftime në vitin 1943, në krahun e djathtë, në luftime me gjermanët në qytetin e Leskovikut.
SHËRBIMI NË RRJESHTAT PARTIZANEData, fillimi, mbarimi. Kur ke marrë pjesë në rrjeshtat partizane, dhe në cilën njësi (Çetë, Batalion, Brigadë) vullnetarisht apo i mobilizuar. Çfarë përgjegjësie ke pasur: 7.3.1943 – 20.5.1943, pranë Shtabit të Qarkut Korçë, vullnetar, 10.5.1943 – 12.7.1943, pranë Shtabit të Qarkut Korçë, Komandant vëndi në Leskovik, 12.7.1943 – 16.8.1943, pranë Shtabit të Qarkut Korçë, në dispozicion, 16.8.1943 – 1.1.1944, pranë Shtabit të Përgjithshëm, si Zv-Komandant i Qarkut të Korçës, 1.1.1944 – 2.2.1944, në Batalionin e Gorë-Oparit, si Komandant Kompanie, 2.2.1944 – 4.4.1944, në Batalionin “Skënder Çaçi”, si Zv-Komandant Batalioni, 4.4.1944 – 10.3.1945, pranë Shtabit të Përgjithshëm, si Zv-Komandant i Qarkut të Korçës, 10.3.1945 – 2.5.1945, në Komandën e Përgjithshme, si Komandant Qarku, dhe Prokuror.
“Gazette de France” ka botuar, të shtunën e 20 prillit 1822, në ballinë, shkrimin e bujshëm të gazetës së Nurembergut që hidhte dyshime mbi vdekjen e Ali Pashë Tepelenës, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :
Na shkruajnë përtej kufijve të Zvicrës : “Sipas disa letrave nga Barcelona, një i huaj i pasur ka mbërritur në Mahon (Port-Mahon, ishulli i Menorca-s), dhe ky i huaj i pasur thuhet se është ish-pashai i Janinës, Aliu i famshëm. Ai ishte në bordin e një anije franceze dhe kishte dy gra dhe një shërbëtor me vete. Bagazhet e tij përbëheshin nga dymbëdhjetë arka me peshë shumë të konsiderueshme. (Kështu që ka të ngjarë se ai mund të ketë lënë në vende të sigurta disa nga thesaret e tij si në bregdet apo në një nga ishujt e Greqisë. Thuhet se ai duket se ka në plan të qëndrojë ca kohë në Mahon.)”
Ne do t’i shtojmë këtij lajmi detajet që jepen për ikjen e pretenduar e të tmerrshmit Ali Pasha. Kur e pa se pushteti i tij po i zvogëlohej deri në pikën e fundit, ai u pajtua me ithtarët (mbështetësit) e tij që ata të bënin sikur po e tradhëtonin.
Ndërsa po negocionte me gjeneralët turq, ai bëri të gjitha përgatitjet e nevojshme për arratisjen e tij, hodhi pjesën më të madhe të thesareve të tij në ujë, por u kujdes për të siguruar një milion ‘sequins’. Pastaj, ai u vesh si një bari turk dhe priti rezultatin e negociatave. Ne e dimë se si ata përfunduan dhe se koka e tij duhej dorëzuar te turqit.
Ata e morën menjëherë; por në vend të kokës së Aliut, ishte ajo e një shqiptari të vjetër që kishte vdekur nga plagët e tij dhe i kishin vënë një çallmë të çmuar. Asnjë nga gjeneralët turq nuk e njihte Aliun fizikisht; kështu që ata u mashtruan lehtësisht dhe, në përputhje me kapitullimin, ata u larguan nga vendi.
David Lega, eurodeputeti suedez, njëkohësisht raporter për Shqipërinë në BE, ka folur me tone të ashpra gjatë mbledhjes së Parlamentit Europian, i cili në rend dite ka çështjen e anëtarësimit të Shqipërisë në BE.
Eurodeputeti Lega, tha se nuk duhet të hapen negociatat me Shqipërinë pasi qeveria shqiptare tregohet shumë e ashpër me gazetarët dhe shumë e butë me trafikantët e drogës.
Droga, krimi i organizuar, bandat ne pushtet, dhuna, vjedhja e votave, varferia, azilantet, kane bere me ne fund europen te mbaje nje qendrim të forte dhe te drejte .
Foto lart ^
Dhuna ndaj Gazetarit Alfred Lela.
Gangsterë te denuar ne shtetet e europes mbushin parlamentin, trafikantet e droges dhe qenieve njerezore, jane bere drejtues bashkish,
Foto lart/
Dhuna ndak kryeredaktorit te gazetes Opozitare Rilindja Demokratike Bledi Kasmi.
Shqiperia ka 7 vjet qe eshte kethyer ne nje laborator dhe shperndares droge dhe krimit ne BE, normalisht e marre peng nga bandat dhe gangsteret e krimit te organizuar ne dhe me pushtet.
Opozites shqiptare, europes dhe SHBA i duhet nje pune kolosale disavjecare per te larguar dhe pastruar jo vetem parlamentin, administraten, policine, shtetin por edhe me gjere nga grupet kriminale shume te fuqishme te ngrituara ne keto 7 vite narkoqeveri te Rames…
“Rendi i Ri” botëror është një çmenduri që ka më shumë se një shekull që shaktërron shtete dhe sisteme, dhe ajo me të cilën i zëvëndësojnë është një strukturë e egër, kriminale dhe e dëmshme.
E filluan me shkatërrimin e Perandorisë 600 vjeçare Osmane dhe asaj 300 vjeçare Ruse. E para u zëvendësua me një kripto-diktaturë fashiste Qemaliste, e dyta me një diktaturë edhe më të egër sovjetike.
“Rendin e Ri” e mbështeti Britania e Madhe që në fillim 1896, me ëndërrën se do të ishte komanduesja e botës, elementët kryesorë të këtij Rendi bashkëpunuan edhe me Kajzerin Gjerman në luftën e Parë, për ta prerë në besë Gjermaninë më 1917, pasi ndërruan pushtetin në Rusi.
“Rendi i Ri” nuk ka arritur akoma të vendosë një ekuilibër të natyrshëm botëror edhe pse e ka futut botën në dy Luftra Botërore, dhe me dhjetra lokale. Kjo bëri që edhe Britania e madhe të degradojë nga superfuqi, në një fuqi botërore, gjithnjë e në rënie.
Simboli i lirisë nga viti 1945, USA, duket se po bëhet viktima e rradhës me shkatërrimin e Historisë së saj nga vandalët majtistë. Shteti paralel i USA (Familja e Degjeneruar Clinton, Soros etj. lakej të Rendit të Ri) i bëri provat e fundit në Shqipëri më 1997 dhe pas vitit 2013, për ti zbatuar ato më pas në USA.
Një ditë, ai thirri një hebre, përgjegjës i pronave të tij, dhe i tha me një ton të rreptë : “Kam llogaritur në kokën time që për njëzet vjet ju më keni vjedhur rreth 5.000 piastra në vit; më sillni 100.000 piastrat menjëherë, përndryshe !” — Një gjest me dorë që shoqëroi këtë fjalim, i mësoi hebreut fatin që e priste nëse ai do të guxonte të debatonte për saktësinë e këtij buxheti të veçantë. Ai u përul dhe solli disa minuta më vonë shumën e kërkuar.
Nga Aurenc Bebja*, Francë – 21 Qershor 2020
“La Quotidienne” ka botuar, të shtunën e 29 nëntorit 1817, në faqen n°4, shkrimin biografik të “The litterary Gazette” për Ali Pashë Tepelenën (Janinën), të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar:
“Gazeta e njohur “The litterary Gazette” boton një shkrim biografik për të famshmin Ali Pasha, zot i Epirit, Thesalisë dhe një pjese të vendeve bashkangjitur. Ky pasha nuk ka reshtur kurrë t’i paguajë Portës së Lartë, pjesët e të ardhurave publike që, sipas zakoneve të vjetra, i takojnë në pashallikun e tij, por njëkohësisht ai ka ditur të rrisë të ardhurat e tij personale, në atë pikë sa kanë vajtur në 15 milion ‘livres tournois’ (monedhë e vjetër franceze).
Një pjesë e madhe e këtyre të ardhurave vjen nga pronat e tij publike dhe nga kopetë e deleve të cilat arrijnë deri në 50.000 kokë. Thesarin (pasurinë) e tij e ruan vetëm një arkëtar i thjeshtë që i thotë saktësisht se çfarë përmban kasaforta. Ali Pasha, i talentuar për një kujtesë të jashtëzakonshme, i njeh përmendësh të gjitha të ardhurat dhe shpenzimet e tij. Kjo mënyrë e mbajtjes së librave (llogarive) të tij shpesh i mundëson që të rrisë papritmas të ardhurat e tij.
Një ditë, ai thirri një hebre, përgjegjës i pronave të tij, dhe i tha me një ton të rreptë : “Kam llogaritur në kokën time që për njëzet vjet ju më keni vjedhur rreth 5.000 piastra në vit; më sillni 100.000 piastrat menjëherë, përndryshe !” — Një gjest me dorë që shoqëroi këtë fjalim, i mësoi hebreut fatin që e priste nëse ai do të guxonte të debatonte për saktësinë e këtij buxheti të veçantë. Ai u përul dhe solli disa minuta më vonë shumën e kërkuar.
Ali Pasha mund të mbledhë deri në 40.000 trupa, por forca e ushtrisë së tij përbëhet nga 6.000 arnautë ose shqiptarë, të cilët i mban në trojet e tij, dhe që qëndrojnë me të për jetë a vdekje. Një oficer francez organizoi fonderinë e topave, nga e cila tashmë ai prodhon mortaja po aq të mira sa ato të çdo artilerie evropiane. Ali Pasha negocioi me radhë me tre fuqi kryesore evropiane për të marrë në zotërim ishujt jonianë; marrje të cilën ai me të drejtë e konsideron të nevojshme për të realizuar planin e tij për krijimin e një mbretërie të pavarur; por meqë u mashtrua disa herë mbi shpresat e tij për këtë temë, ai u kthye sërish pranë Portës osmane.
Ali Pasha nuk e di se cilit nga tre djemve të tij do t’i lë tashgimninë e “mbretërisë – pashallikut” që ka formuar. Më i rrituri, Muktar Pasha ndërthur guximin dhe veprimtarinë e babait të tij me një karakter më bujar dhe sjellje më të buta; ai është i ndjeshëm ndaj dashurisë dhe miqësisë. Një bukuroshe greke, e lindur në një familje të shquar, e quajtur Eufrozine (Euphrosyne), i kishte rrëmbyer zemrën të riut Muktar; Tek ajo, ai merrte pjesë në mbrëmje ku gjendeshin individët më të dashur të të dyja gjinive, dhe ku zakonet orientale ishin të dëbuara. Një natë Ali Pasha urdhëroi që Eufrozina dhe pesëmbëdhjetë mikeshat e saj të kapeshin dhe të mbyteshin në liqenin afër Janinës. Askush nuk guxoi ta prekte me dorë Eufrozinën, nga frika që kishin ndaj reagimit të Muktarit, kështu Pashai shkoi vetë ta tërhiqte zvarrë këtë të pafat.
Veli Pasha, djali i tij i dytë, është një njeri me shpirt të tretur, bujar dhe pa ndonjë talent të fortë. Ai përçmon publikisht zakonet, gjuhën dhe fenë e turqve; zakonisht, ai flet vetëm italishten dhe greqishten moderne; një ditë pyeti një udhëtar italian, duke i treguar atij xhaminë e madhe të Janinës; A mendoni se kjo ndërtesë është e mjaftueshme për të ndërtuar një opera si ajo në Itali ? Ai arriti të urrehej dhe të përçmohej nga shqiptarët dhe turqit, pa arritur të fitojë dashurinë e grekëve që kanë frikë nga mashtrimet e tij. Ali Pasha druhet nga veset e Veliut aq sa edhe nga virtytet e Muktarit. Ai do të dëshironte t’i lë trashëgiminë djalit të tij të tretë, Sali beut, i cili është ende vetëm një fëmijë.
Pallatet e Ali Pashës, ashtu si karakteri i tij, paraqesin një përzierje të gjithçkaje që është e madhe dhe gjithçka që është e tmerrshme dhe e përçmueshme. Përmes pasazheve (kalimeve) të errëta dhe të ngushta mbërrijmë në dhoma të mrekullueshme, ku qilimat janë prej kadifeje dhe perdet të qëndisura dhe me dantella; por syri tronditet papritur nga një afrim i çuditshëm; një perde prej kanavace është zbukuruar me copëza ari, ku një tapiceri e Goblinëve, që shërben si derë, është varur nga litarë të mëdhenj.
Më tej, në disa magazina të vogla, pashai grumbullon kuriozitete të të gjitha llojeve, orë, vathë, shallë, enë kuzhine, pra, të gjitha llojet e objekteve, fryt i plaçkitjeve dhe ekstraktimeve të tij. Bëhet fjalë për një shpellë hajdutësh por me përmasa më të mëdha. Haremet ose serajet e pashait përmbajnë deri në pesëqind gra, megjithatë seksi i bukur nuk tërheq kapriçot e tij të tmerrshme, dhe mbetet plotësisht i përjashtuar në besimin e tij.
Pasazhet nëntokësore të disa pallateve të tij përmbajnë burgje ku ai mban në pranga armiqtë e tij që i kanë rënë në duar, ose ato të subjekteve të tij, të cilët pasuria dhe ambicia e tyre i kanë bërë fajtor në sytë e tij. Këta njerëz të pafat zakonisht dalin prej aty vetëm për të vdekur.
Disa grekë e krahasuan Ali Pashën me Pirron, dhe e ftuan këtë mbret të ri të Epirit të çlironte Greqinë dhe të shpallte veten monark; por nëse Aliu i urren turqit, ai nuk i vlerëson grekët dhe, ndërsa përdor talentet e tyre, ai sfidon njëkohësisht karakterin e tyre. Asnjë post i rëndësishëm në ushtri nuk i jepet një greku. Sidoqoftë, pashai e di se skllevërit e shkolluar dhe të zellshëm paguajnë më shumë taksa sesa skllevërit injorantë dhe dembelë : kështu që ai favorizoi krijimin e shkollave greke dhe një universitet në Janinë.
Vetëm shqiptarët gëzojnë besimin e bashkatdhetarit të tyre të frikshëm : me ta, në momentet e tij të lira, ai është i gëzuar, komunikues dhe familjar; por, kur ai vesh petkun e komandantit, shqiptarë, grekë, myslimanë, gjithçka dridhet para tij, veçanërisht kur ai përdor këtë shprehje : “Bë atë që po të them, ose gjarpri i zi do të të hajë sytë.” Është një kërcënim pas të cilit vijon tortura, në rast mosbindjeje.” — M. B.
Publikohet historia e panjohur të Nazmi Berishës me origjinë nga Komuna e Podujevës në Kosovë, i cili i joshura nga propaganda e regjimit komunist dhe nga programet që jepte Radio-Tirana për “begatinë socialiste” si dhe për t’i shpëtuar metodave rankoviçiane të regjimit titist, në vitin 1960, ai vendosi që të arratisej dhe erdhi në Shqipëri, duke kaluar me not lumin Buna në të ftohtin e madh të atij dimri të egër. Dëshmitë e rralla të Nazmi Berishës, se si u prit ai në atdheun amë, ku ushtarët dhe oficerët e kufirit e rrethit të Shkodrës, pasi e lidhën me tel, e dërguan në Degën e Brendëshme, ku për 24 orë nuk i dhanë as bukë për të ngrënë, e më pas e nisën për në qytezën e Shijakut ku ishte “Qëndra e Filtrimit” të emigrantëve kosovarë. E gjithë aventura e djaloshit 20 vjeçar nga Kosova që Sigurimi i Shtetit e akuzonte se: ishte agjent i UDB-së, që e kishte dërguar me mision sekret, Çedo Topalloviç, kryetari i UDB-së për Kosovën, pwr t’u takuar me Kundëradmiralin e Flotës Luftarake, Teme Sejko dhe torturat çnjerzore që i’u bënë atij në Degët e Punëve të Brendëshme të Lushnjes, Krujës, Tiranës etj., ku atë e mbanin të izoluar dhe i kërkonin që të bëhej bashkëpunëtor i Sigurimit të Shtetit, duke i nxjerrë si dëshmitarë, bashkëpatriotë të tij nga Kosova, dhe refuzimi i tij, që bëri që ai të kalonte plot 20 vjet në burgjet e regjimit komunist të Enver Hoxhës.
“Dikur përmes gjendjes sime si somnabul, kërkova takim me Mehmet Shehun, duke arsyetuar para tyre se ai ishte trim dhe trimat as të falnin dhe as të mbysnin. Pas kërkesës sime, nuk më lejuan që të takohesha me kryeministrin, por më sollën një gjeneral të Sigurimit, të quajtur Nevazt Haznedari. Sa hyri brenda tek unë, gjenerali mu hodhë në qafë dhe më përqafoi. S`mund të gjykoja në ato çaste për motivet e vërteta të sjelljes së tij, por mbeta i hutuar nga ajo gjë. Ai ishte faqekuq, i rruar, i bukur dhe me shikim serioz e i shëndetshëm, e rrobat e gjeneralit i rrinin bukur. Ai i pyeti oficerët për mua dhe ata i thanë se asgjë s’kisha pranuar. Vetëtimthi ai m’u drejtua’ duke më thënë: Si more nuk të vjen turp që mohon veprën që ke bërë, kujton ti se ne nuk e dimë se kush të ka dërguar ty në Shqipëri”?! Kështu e kujtonte në mes të tjerash Nazmi Berisha takimin e tij me gjeneralin famëkeq, Nevza Haznedari, ish-kreun e Hetuesisë, pas kërkesës që ai kishte bërë për të takuar kryeministrin Mehmet Shehu, gjatë kohës që gjendej në qelitë e errta të Sigurimit të Shtetit. Nazmiu, i njohur ndryshe dhe me emrin Dyzi, i arratisur nga Jugosllavia për në Shqipëri në vitin 1959, prej vitesh me vënqëndrim të përhershëm si azilant politik në Oslo të Norvegjisë, ku u vendos pas riatdhesimit të tij në vitin 1980-të, rrëfen aventurën e tij tragjike, se si i kaloi 20 vjet në burgjet e regjimit komunist të Enver Hoxhës, i akuzuar si agjent i UDB-së.
Ëndrra për të takuar, “prijsin legjendar, Enver Hoxhën”
Nazmiu u lind në vitin 1939 në fshatin Llap të Komunës së Podujevës në krahinën e Kosovës. Si shumë të rinj të tjerë kosovarë që asokohe nuk e duronin dot shtypjen e regjimit titist me metodat rankoviçjane, edhe Nazmi Berisha kur nuk ishte më shumë se 21 vjeçar, i joshur dhe nga propaganda e regjimit komunist shqiptar, për “begatinë sosialiste”, vendosi që të arratisej nga Jugosllavija e të vinte në Shqipëri. Lidhur me këtë Nazmiu kujtonte: “Teksa rritesha, ndeshesha me padrejtësitë mizore që e kishin zanafillën tek flamuri i jonë kuqezi, që na e kishin hequr. Në stacionin e trenit të Prishtinës, me qindra kosovarë me brengën në zemër, linin atdheun për të shkuar në Turqi. Kjo ishte një lamtumirë rrënqethëse. Dikur, në shtëpinë tonë patëm një gëzim se “Shqipëria” do të vinte aty. Ishte fjala për një radio që na e kishte blerë babai, e mezi prisnim me gëzim të madh që të dëgjonim Radio-Tiranën. Ishte parada e madhe e 1 Majit, ku parakaluan me qindra e mijra puntorë, fshatarë, studentë, nxënës e ushtarë. O zot ç` krenari. Madje dëgjova të fliste Enver Hoxhën, prijsin e thirrur, legjendarin e Shqipërisë. Të them të drejtën ai zë ma mbushi zëmrën plot. M’u ngulit ideja se Shqipëria matanë dhe Shqipëria këtej, do të jetë bashkë. E unë dikur do ta përqafoja atë burrë me emrin Enver Hoxha, që nga zëri kumbues i tij, dridhej akoma dhe shtëpia. Besoja se nga ai zë u kallej data dhe jugosllavëve. E si të mos më ngjallte shpresë ai zë, kur në tokën tënde ndesheshe çdo ditë me një realitet të hidhur nga metodat e UDB-së, si përzënie me dhunë, mbyllje shkollash, mërgim, spiunim etj. Asokohe teksa dëgjoja atë radio dhe zërin e këngëtarit popullor Dervish Shaqja, me këngët e tija për Kosovën, sytë më mbusheshin me lot. Fizikisht jetoja në Prishtinë, por shpirtërisht isha në Shqipëri. I mbushur me këtë realitet, unë asokohe nuk dija aspak për ferrin e vërtetë ku jetonin shqiptarët, kurse fjalët bombastike në radio më jepnin besim dhe më ngjallnin shpresë”, kujton Nazmi Berisha, periudhën kur ai fare i ri, ndeshej me dy realitete krejt të kundërta të cilat e nxitën që të merrte rrugën në drejtim të kufirit për në Shqipëri.
Ardhja në Shqipëri me not nga lumi Buna
Lidhur me planin e peripecitë e arratisjes nga Kosova për në Shqipëri, Nazmi Berisha kujton:” Vendosa të ikja. Dilema për të gjetur rrugët më të mira, më mundonte shumë, pasi isha krejt i vetëm. Më në fund i hipa trenit për në Riekë dhe më pas një autobuzi për në drejtim të Ulqinit. Edhe aty ishte një Shqipëri mu fare pranë detit. Isha i lodhur e i dërmuar, mirpo më mbante gjallë shpresa që së shpejti do të isha në Shqipëri, do të kapërceja atë mur më të zi se të Berlinit. Pra, do të shihja Shqipërinë time dhe do ta puthja në ballë. Pasi i’u shmanga një fshatari të dyshimtë dhe pjesës së parë të natës e pabesisë së saj, duke u strukur në një rrëzë mali, unë me verdiktin e të uriturit, i’u hodha Bunës me not. Ndërsa notoja, dritat e Ulqinit regëtinin gjithnjë e më larg. Bregu tjetër i Bunës ishte shumë larg dhe unë ashtu i zhveshur vazhdoja të notoja dhe sa s` më zihej fryma nga të ftohtit. Atë lumë munda ta kaloj, vetëm se ëndrra ime, ishte më e fuqishme se vala e ftohtë e tij. Mendimi i parë që më lindi në tokën e ëndërruar, ishte që t`i dorzohesha policisë, mirpo asnjë këmbë njeriu nuk po dukej. Më në fund, duke ecur, pashë ca bagëti dhe një dritë të ndezur. Thirrjes sime: ‘O shqiptarë’, i’u përgjigjën disa kërcitje armësh dhe thirrja: duart lart. Ndërsa më gufonte zemra se më në fund do të shikoja ushtarët e policët e mëmëdheut, dy ushtarë dolën nga errësira dhe m’i lidhën duart nga mbrapa me një rrip. Ata më vunë përpara dhe në postën e tyre u përballa me një oficer që rrinte në një karrige të thjeshtë. Sjelljet e tyre brutale, unë i justifikoja, sepse vija nga matanë kufirit, ku dy shtetet ishin thikë më thikë. Pyetjet e para të oficerit ishin se: nga vija, me kë kisha qenë dhe pse isha i zhveshur. Ndërsa oficeri më shikonte me habi dhe dyshonte në fjalët e mija, unë i’u drejtova: Or vëlla, unë kam ikur nga Jugosllavija dhe gjithë sa them janë të vërteta. Kam ardhur vetë në Shqipëri, sipas bindjes sime të thellë, se ky është atdheu im. Dua të shkollohem këtu dhe të bëhem i vlefshëm për Shqipërinë. Oficeri përsëri vazhdonte me të njëjtat pyetje, ndërsa unë tepër i lodhur i’u kërkova bukë e ujë. Kur hapa sytë, tek koka pashë dy ushtarë dhe u gëzova pa masë kur më thanë se do të më çonin në Shkodër, për të cilën kisha dëgjuar aq shumë histori. Dy ushtarët më shpunë në Degën e Brendëshme, që s`ja kisha dëgjuar emrin kurrë. Kuptova se ishte e ngjashme me milicinë jugosllave. Aty më futën në një dhomë ku ishte një fotografi e madhe e Enver Hoxhës, për të cilën kisha afeksion. Unë u emocionova shumë dhe oficeri që e vuri re këtë gjë, më lejoi të ulesha. Mundohesha ta largoja frikën, duke menduar se këta oficerë nuk ishin si ata të UDB-së, që rrihnin dhe drogonin axhën tim, këta ishin krenaria kombëtare. Pas nënshkrimit, më lejuan të pushoja. Një polic më mori dhe më zbriti shkallëve duke më dorzuar te një tjetër, që më bëri kontrollin e tretë, që kur kisha hyrë në kufi. Ai çeli një derë të rëndë dhe unë e pashë veten në qeli. Aty më kaploi gjymi dhe vetëm të nesërmen u zgjova. Për mua s`po kujtohej njeri. Trokita fort në derë dhe kërkova bukë. Polici m’u përgjigj se: nuk më takonte atë ditë. Nuk shkoi gjatë dhe roja hapi derën e birucës. Të njejtët policë më bënë ato pyetje të një dite më parë, ndërsa mua po më gërryente uria. Ditën e dytë, më nisën për në Shijak dhe Shkodrën që e kisha ëndërruar, nuk e pashë fare. Në Shijak më vendosën në një shtëpi që ata e quanin Shtëpia e Pritjes. Aty isha si në shtëpinë time, isha i lirë dhe ushqimin e siguronin ata të policisë. Ditën e dytë, më filluan pyetjet e policisë së Shijakut, njëlloj si ato që më bënin në Shkodër. Unë përpiqesha që të mos harroja asgjë pa thënë, me mendimin se ashtu i shërbeja më shumë Shqipërisë sime” kujtonte Nazmi Berisha, ditët e para të ardhjes në “tokën e ëndërruar”.
Kampi i internimit në Çermë të Myzeqesë
Në qytetin e Shijakut, Nazmi Berisha qëndroi për afro dy muaj, ku herë pas here ai paraqitej në polici. Po kështu dhe policët, herë pas here i shkonin në dhomën e tij, duke e marrë në pyetje të hollësishme. Mbas dy muajsh, atë e larguan që andej, për ta çuar në një drejtim të panjohur për të. Lidhur me këtë, Nazmiu kujtonte: “Kur nuk i kisha mbushur dy muaj në Shijak, përsëri më morën për rrugë. Makina e zbuluar linte nga pas tym. Shikoja fshatarët e paveshur dhe të dobsuar që punonin në ara. Po kështu dhe fëmijët e tyre të veshur keq, luanin e këndonin shqip. Dikur makina u ndal. Vendi quhej Çermë. Zbritëm nga makina me hijen e gjatë të policit nga pas. Më bëri përshtypje një fakt, se ndryshe nga Prishtina, aty gjeje vetëm njerëz të shkurtër. Ndonëse aty nuk kishte asgjë romantike, në retinën time ata njerëz përcilleshin të lumtur. Aty pat qenë dikur këneta e Tërbufit, ku të grinte malarja tmerri i myzeqarëve. Pranë Çermës, ishin barrakat e dë dënuartëve politikë. Ato barraka ishin dëshmia e fundit e punës së atyre skllevërve (ashtu do t` i quaja më pas, se në atë kohë as guxoja) që kishin tharë kënetën e Tërbufit. Për Çermën, Tërbufin dhe barrakat më tregonte Shuaip Hoxhiqi. ‘A e beson or mik’, më thoshte ai me një dialekt gjysëmyzeqar, se të burgosurit hanin të vjellat e njëri tjetrit?! Shuaipi ishte kosovar si unë, edhe ai ishte dënuar gjoja si agjent i UDB-së. Unë fjalët e tija i merrja me rezerva, por sidoqoftë ai më tregonte. Njerzit vdisnin për bukë, më thoshte ai. Kampet e përqëndrimit ishin si në kohën e Hitlerit, ndoshta më zi. Të burgosurit i fusnin në një kafaz të thurrur me tela me gjëmba në mes të qiellit të hapur dhe i linin aty në shi e në diell, pa bërë fajin më të vogël. Unë në Jugosllavi kisha dëgjuar për trajtimin e të burgosurve dhe rrahjet që ju bënte UDB-ja, por nuk pata rastisur të më tregonte kush për kësi lloj torturash. Aty në Çermë, që s`ishte tjetër, veçse një kamp përqëndrimi, ndonëse pa tela me gjëmba, ishin mbi 300 kosovarë. Fjalët e tyre të para ishin: ‘Ç’farë ke dashur që erdhe këtu. Ne të gjithë jemi të penduar, po të gjejmë mundësinë, edhe në këmbë kthehemi’?! Kështu më thonin Sokol Jaka, Adem Gega e Hazir Haziri nga Drenica. Shumica e tyre kishin mbi pesë vjetë në Çermë. Aty u tret dhe ëndrra ime për shkollë, se në Çermë nuk kishte fare shkollë. Jeta aty ishte aq e zymtë sa s` bëhej fjalë fare për dritë në jetën tonë. Na zgjonin në pesë të mëngjezit dhe pastaj na bënin rreshtimin dhe numërimin e njerzëve, pastaj buka dhe nisja për punë. Aty në kamp që nuk u linte gjë mangut atyre naziste, secili merrte rrogë mujore 200 lekë (të reja). Për të shkuar në Lushnje, duhej të merrje leje në polici. Aty, si kryepolic ishte një farë Veli Kondi, i cili inskenonte vetë tentativat për arratisje. Ai ishte bërë një regjizor i përsosur, për të vënë në skenën e Çermës shfaqje makabre. Një nga ngushëllimet e mija në atë kohë, u bë ardhja në Çermë e një djali tridhjetvjeçar, të quajtur Kapllan Resuli. Ai asokohe ishte i njohur dhe për ne në Kosovë, si shkrimtar i dëgjuar. Unë e ftova të vinte në barrakën time dhe ishte fat që jetova shumë kohë me atë patriot dhe shkrimtar të madh. Ditët e netët e zymta të Çermës, unë i mbushja me Kapllanin, i cili më tregonte për burgun e Idrozovës në Jugosllavi, ku kishte qenë i dënuar”, kujtonte Nazmi Berisha, për periudhën që ai u dërgua në kampin e Çermës dhe tmerret që dëgjonte prej bashkëpatriotëve të tij kosovarë për atë vend.
Si më torturonin në Burgun e Tiranës
Pas dy vjetësh nga vajtja në kampin e Çermës, Sigurimi i Shtetit filloi të bënte tentativat e para për ta rekrutuar Nazmi Berishën, si agjent të vetin. Lidhur me këtë, Nazmiu kujtonte: “Një ditë, teksa kthehsha nga puna, më njoftuan të shkoja në polici në Lushnje. Mendoja se më kërkonin se kisha bërë një foto tek monumenti i Pavarsisë në Vlorë dhe një tjetër ku kisha dalë zbathur në Çermë dhe këto u’a kisha dërguar njerzëve të mi në Prishtinë. Kur u paraqita në Degë, personi që më priste, kishte ardhur nga Ministria e Brendshme. Pasi më pyeti për motivet e ardhjes sime në Shqipëri, ai m’u drejtua duke më thënë se: për njerëz si unë kishte nevojë atdheu. Unë në fillim u gëzova se për herë të parë që nga ardhja në Shqipëri, po i dëgjoja ato fjalë. Më pas ai më tha të shkoja në Çermë, sepse me patriotë të tillë siç isha unë, nuk kishte kurrë telashe. Sapo u ktheva në Çermë, gëzimin tim ja shfaqa Kapllan Resulit. Të nesërmen në mëngjez më njoftuan se duhet të shkoja përsëri në Lushnje. Këtë herë në Degë, më priti një oficer i ri që quhej Hajri, i cili pasi më vuri në dukje besimin që kishte Partia tek unë, më foli gjatë për synimet e titistëve ndaj Shqipërisë dhe për vigjëlencën. Prej meje si patriot dhe njeri i besës, kërkohej diçka: ‘Duhej të informoja përgjithshka që ndodhte në kamp, sepse në mes nesh kishte agjentë të Jugosllavisë’. Përpara më vuri një deklaratë, ku ishte shkruar pseudonimi im “Mali i bukur” dhe obligimet e mija për të njoftuar Sigurimin për gjithshka”, kujtonte Nazmi Berisha.
Firmosja e deklaratës
Në Degën e Brendëshme të Lushnjes, Sigurimi i Shtetit, me anë të mashtrimeve dhe duke përfituar nga mosha e re dhe naiviteti i Nazmi Berishës 23 vjeçar, e bindi atë që të firmoste deklaratën që ai të bashkpunonte me ta. Lidhur me këtë, Nazmiu kujtonte: “E nënshkrova deklaratën si i trullosur, por bash në atë çast diçka më shtërngoi fort për fyti….! Përse kjo duhej të ndodhte atë ditë dhe përse me mua? Pra do të denoncoja shokët me të cilët haja e pija. Ndërkohë që isha i bindur se në kamp asnjë s`ishte i dërguar i UDB-së. U ktheva në Çermë tejet i shqetësuar. Unë spiun i shokëve?! Jo kurrën e kurrës. Punë e madhe pse e kisha nënshkruar atë deklaratë. Vendosa dhe këtë gjë u’a tregova shokëve e Kapllan Resulit. Ata më thanë të hiqja dorë nga poshtërsitë e Sigurimit dhe po të më thërrisnin më në polici, të mos shkoja. Nuk do t`jua harroj shokëve të mi, që më shpëtuan nga katastrofa morale, ku donte të më fuste Sigurimi. Nuk vonoi shumë dhe më thirrën në polici. Unë aty i’u parashtrova me gjakftohtësi gjykimin tim, duke i’u thënë se: unë nuk dija asgjë se çfarë bëin shokët, se isha i burgosur dhe rrija vetëm e mbas punës sa shkoja në barrakë më zinte gjumi. Mbas një muaji, më thërritën përsëri në degën e Lushnjes. Në polici takova Sali Shatrin dhe Remzi Berberin. Me Saliun isha njohur në Shijak, ndërsa Remziun e shihja për herë të parë. Sali Shatri ishte nga Istogu i Pejës dhe kur isha në Shijak, më pat uruar shëndet e fat në Shqipëri. Për çudinë time, Sigurimi më rimori në pyetje, të cilat m’i kishin bërë edhe herët e tjera që kisha qenë aty. Në fytyrat e tyre ndjehej egërsia. Unë as që e kisha vënë re që: njeriu që më pyeste, ishte Sali Shatri. Spaletat i qenë zverdhur si gjethet e vjeshtës. Pas pak më thanë se do të shkoja me ta. Unë rrija si i habitur pa e ditur se ku do të më çonin”, kujtonte Nazmi Berisha, atë kohë kur Sigurimi po bënte të gjitha tentativat për ta rekrutuar si agjent të tij.
Në Degën e Brendëshme të Krujës
Lidhur me transferimin nga Lushnja në Krujë, Nazmiu kujtonte: “Në oborrin e brendshëm të Degës së Lushnjes ndodheshin tre policë dhe një makinë policije. Sali Shatri, ishte oficer i Sigurimit nga Peja dhe Remzi Berberi, po ashtu oficer i Sigurimit nga Dibra e Madhe. Saliu hiqej sikur ishte njeriu im, dhe aq larg sa ishte, vetëm më buzëqeshte. Nuk kam për t’i harruar kurrë ato fytyra. Pas një udhëtimi jo të gjatë, u gjendëm në Degën e Krujës. “Shtëpija e Pritjes” në Krujë, ishte më e mirë se ajo e Shijakut. Ajo ishte ndërtuar në një vend të shenjtë për bektashinjtë që quhej Sarisalltik. Të nesërmen, ashtu siç e kisha menduar, më filluan ‘raundin’ e ri të pyetjeve. Sali Shatri me Remzi Berberin, filluan të më pyesnin për gjithshka, nga familja, shokët, dajat, miqtë, ç`flitej për Enver Hoxhën, socializmin, për Titon, emrat e UDB-ashëve, profesorët e Kosovës etj. Procedimi i im i hollësishëm vazhdoi për një muaj. Sali Shatri nuk ishte më ai i Lushnjes, tani ai më rrihte shpatullat, duke më falenderuar dhe më merrte me të mirë. Dikur më dhanë disa letra për t’i firmosur, duke më thënë se ishin ato që kishim biseduar. Unë jo vetëm i firmosa, por dhe i falenderova për kujdesin që kishin treguar ndaj meje. Ndërkaq i gëzohesha vetes, duke menduar se tashmë do të më jepej leja për të vazhduar shkollën. Por të nesërmen, ende pa u zbardhur mirë, më erdhën dy oficerë të Sigurimit, të cilët nuk i njihja fare. Ata më thanë: ‘Ende nuk je ngritur o agjent i Jugosllavisë’?! Unë u tmerrova dhe m’u duk se më goditën më shuplakë në fytyrë, e i’u përgjigja: Unë agjent?! ‘Po po, ti, dhe mos u hiq sikur nuk di gjë. Ty të ka dërguar Çedo Topalloviçi kryetari i UDB-së për Kosovën. Ne e dimë mirë këtë’, më thanë ata. Balli m’u mbush me bulza djerse dhe i’u drejtova, duke u thënë se: ata ishin provokatorë, sepse unë isha krejt i ndershëm. Ata më thanë: ‘A s`je ti mor djalosh, që ke nënshkruar deklaratën e djeshme me Remzi Berberin, ku e ke pranuar që je spiun?! Unë nuk e pranova atë gjë dhe kërkova ballafaqim me Remziun e Sali Shatrin. Ata më sollën Ajet Haxhiun nga Mitrovica e Kosovës, bashkë me të ishte dhe Sali Shatri. Unë i’u thashë atyre se atë deklaratë e kisha firmosur në mirëbesim të Sigurimit, pa e ditur se çfarë shkruhej aty. Ata, pasi më dëgjuan me vërejtje, më thanë: ‘Ti djalosh duhet t’i tregosh gjërat ashtu siç janë. Kush të ka rekrutuar për punë spiunazhi kundër Shqipërisë, kush të ka përcjellë në kufi dhe çfarë detyrash të kanë dhënë, e me kë do të takohesh. Të gjitha këto ulu dhe shkruaji mirë e bukur, se ne nuk kemi shumë kohë të presim’. Unë nuk doja t’u besoja as syve dhe as veshëve. Ndërsa në mëndje më vërtiteshin shumë marrëzira, vendosa që t’i shkruaja një letër Mehmet Shehut, për të cilin në Kosovë kisha dëgjuar legjenda pambarim. Kështu kërkova takim me të. Le të njihej ai me monstruozitetet që bëheshin në kurriz të kosovarëve. Të nesërmen, Mehmet Shehu më dërgoi një gjeneral, i cili pa më folur asnjë fjalë, më tregoi gazetën “Zëri i Popullit”, ku shkruhej për revizionistët jugosllavë që ishin me dy fytyra, ashtu sikur isha dhe unë spiun, që një ditë e pranoja dhe një ditë e mohoja atë gjë. E pashë gjëndjen time të rëndë, se sipas asaj gazete, ardhja e ime në Shqipëri, kishte lidhje me grupin e Teme Sejkos”, kujtonte Nazmi Berisha tentativat e Sigurimit të shtetit për ta implikuar si agjent të UDB-së, “që ishte dërguar për të hyrë në lidhje me grupin e Teme Sejkos”!
Torturat në burgun e Tiranës
Në takimin me gjeneralin e Ministrisë së Brendëshme, Nazmi Berisha i mohoi të gjitha akuzat që i bëheshin për agjent të UDB-së. Lidhur me këtë, ai kujtonte: “Fjalët e mija që i thashë gjeneralit, nuk u morën parasysh. Ndërsa ai iku, unë u ula dhe qava pa zë. Mbas tre ditësh erdhi Sali Shatri me tre oficerë dhe me një makinë policie, më dërguan në Burgun e Tiranës. Përsëri atje më filluan hetuesinë. Prej meje kërkohej lidhja me grupin e Teme Sejkos. Hetimet i kryente Nazif Shehu me Nazmi Krajën nga Shkodra, që të dy me gradën e kapitenit. Qysh në fillim ata kërkuan që unë të nënshkruaja vendimin e Prokurorit të Përgjithshëm, Aranit Çela, i cili më ngarkonte për krimet që nuk i kisha bërë. Këtë turp nuk e bëja më kurrë. Dhe mendoja për ata që do të shihnin marrëzinë time, prindrit, familja dhe gjithë Kosova. E kush do të ma falte atë gjë. Tashmë me firmën time, unë nuk mund t`jua plotësoja oreksin e të tjerëve. Boll kisha gabuar njëherë. Aty në atë burg kalova ditë e netë të tëra lodhje dhe hetuesie. Fjala ime e vetme, ishte se Remzi Berberi më kishte mashtruar në Krujë. Por këmbngulja e tyre ishte e llahtarshme, ata donin medeomos deklaratën. Një ditë më erdhi një shef i hetuesisë, që quhej Rexho Hyseni dhe ishte nga Konispoli. Ai m’u drejtua: ‘Po ne kemi përvojë me kësi si ti, ne i dimë mirë truket e spiunëve të Titos. Të gjithë si ti nuk e kanë pranuar në fillim, por më pas kanë ligjëruar si bilbilat’. Pas kësaj ndaj meje filluan torturat. Ata më lidhnin pas karriges së ngujuar në beton dhe më binin me tehun e shuplakës në fyt. Kur lodheshin vetë, thërrisnin të tjerë që të vazhdonin punën e tyre. Më linin pa gjymë për netë të tëra. Më linin pa bukë pa ujë dhe më dërgonin në banjo, ku ishte tepër ftohtë nga çimentoja. Më dërgonin në birucë ku nuk mund të lëvizja fare, se vinte roja dhe më rrihte më një teknikë allaturka, e më dërgonte përsëri në banjon e çimentos, ku më lidhnin me hekurat e gjermanit. Torturat zgjatën nja shtatë-tetë ditë. Pas kësaj më dërguan në një birucë, ku më lanë një javë pa më pyetur njeri fare. Dikur përmes gjendjes sime si somnabul, kërkova takim me Mehmet Shehun, duke arsyetur, se ai është trim dhe trimat si ai, as të falnin dhe as të vrisnin. Me kryeministrin nuk më takuan, por më sollën një gjeneral tjetër të quajtur Nevzat Haznedari. Ai sapo hyri tek unë, mu hodh në qafë dhe më përqafoi. S` mund të gjykoja në atë çast, për veprimin e tij, por mbeta i hutuar nga ajo gjë. Ai pyeti oficerët për mua dhe ata i thanë se nuk kisha pranuar asnjëgjë. Haznedari vetëtimthi mu drejtua: ‘Si more nuk të vjen turp, që mohon veprën që ke bërë, kujton ti se nuk e dimë ne se kush të ka dërguar ty në Shqipëri?! Pas kësaj, ai i urdhëroi ata të më ballafaqonin. Hetuesit si të xhindosur, vunë në përdorim tërë arsenalin e tyre. Ata në fillim më paraqitën një letër të mixhës sim, i cili më porosiste që të takohesha në Durrës me “Shkambin”, i cili ishte nyja që do të më takonte me Teme Sejkon. Ky “Shkambi”, paskej radiomarrse që lidhej me Flotën e Gjashtë Amerikane, me monarko-fashistët grekë dhe revizinonistët jugosllavë. Unë ngulja këmbë se ato ishin vetëm marrëzira e asgjë tjetër”, kujtonte Nazmi Berisha, torturat dhe peripecitë e tija në burgun e Tiranës, ku kërkoni ta implikonin si agjent, që kishte ardhur në Shqipëri me misione spiunazhi i dërguar nga UDB-ja.
Dëshmitarët e rremë
Pas shumë sencave hetuesie, Sigurimi i Shtetit vendosi që ndaj Nazmiut të paraqiste dëshmitarë, me qëllim që ta thyenin atë. Po kush ishin ata dëshmitarë dhe për çfarë e akuzonin ata Nazmiun. Lidhur me këtë, ai kujtonte:” Trokita fort në derë dhe i thashë policit, se doja të takohesha vetëm me Mehmet Shehun. Në hetuesi, më priti zv/Ministri i Punëve të Brendëshme, Rexhep Kolli. Ai më tha që: të mos i pengoja organet e hetuesisë dhe urdhëroi Rexho Hysenin që të më ballafaqonin me dëshmitarët. Nuk vonoi shumë dhe në dhomë më futën Ali Zukën, një 60-të vjeçar nga Prishtina, të cilin e njihja që në Çermë. Ai dëshmoi se më njihte prej kohësh dhe mua në Shqipëri më kishte dërguar UDB-ja, spiun i të cilës isha prej kohësh. Po kështu, Aliu tha se: para se të nisej ai vetë për në Shqipëri, Çedo Topalloviçi, kryetari i UDB-së për Kosovën, e kishte porositur që në Shqipëri të takonte agjentin e UDB-së, Nazmi Berishën dhe Aziz Zhilivodën e Selam Tetovën, të dy spiunë të Jugosllavisë. Këto tha Ali Zhuka dhe unë e mohova që ai të kishte qenë shok i tim eti dhe se atë e njihja vetëm nga Çerma. Më vonë, mora vesh se Zhilivoda dhe Tetova, u futën në burg, pasi Aziz Zhilivoda shkonte e vinte tek Kadri Hazbiu, pa e ditur se ç`plane kurdiste Sigurimi i Shtetit. Më pas, më futën dhe dëshmitarin Selim Xhakaj, të cilin se njihja fare. Ky deklaroi se: me porosi të UDB-së kishte mbajtur korrespodencë me mua që nga Semani. Nga ato poshtërsira të bashkëpatriotëve të mi, unë u bëra si i çmëndur, saqë më dërguan tek Dr. Ylvi Vehbiu, i cili më tha se: me ato që po bëja, po rëndoja veten e familjen”, kujtonte Nazmiu, bashkëpatriotët e tij, që Sigurimi i Shtetit i detyroi që t’i dilnin si dëshmitarë, me akuza të sajuara.
Riatdhesimi në vitin 1980
Pas gjithë këtyre peripecive, ndonëse Nazmi Berisha nuk pranoi asnjë nga akuzat, ai u dënua me 25 vjet burg politik, nga të cilat vuajti plot 20 vjet në burgjet e regjimit komunist, i akuzuar si agjent i UDB-së. Ai u lirua më 3 qershor të vitit 1980 dhe kërkoi që të riatdhesohej në vëndlindjen e tij Kosovë. Ajo gjë i’u plotësua dhe më 8 tetor të vitit 1980, një oficer i Sigurimit me një “Vollga” e përcolli Nazmiun deri në pikën kufitare të Morinit. Për atë çast, në kujtimet e tija Nazmiu shprehet: “Kisha kapërcyer Golgotën”./Memorie.al
Historia e dhimbshme e 35-vjeçarit të diplomuar në Montpellier, në Francë që u dënua me pushkatim nga shoku i tij i shkollës, diktatori Enver Hoxha
Letër vajzës 6-vjeçare, ishte i fundit mendim për Hilmi Hysin, para se ta pushkatonin. Ishte dita e fundit, orët e fundit. Hilmi Hysi kërkoi nga drejtuesit e burgut që të lejohej të takonte doktor Zymën, që ishte caktuar të mjekonte të burgosurit. E kishte njohur kohë më parë dhe kishin qenë miq. Qëllimi i vetëm i këtij takimi, nuk ishte mjekimi i plagëve, por letra që kishte shkruar për Lidian. Pas një bisede me dhimbje me mikun e tij doktor Zyma, Hilmiu i la letrën dhe nisi rrugën e kthimit në qelinë ku po priste nga momenti në moment, ta merrnin për ta çuar drejt pushkatimit. Doktor Zyma e çoi porosinë në vend, letrën drejtuar Lidjas, ia dorëzoi bashkëshortes së Hilmiut, Myneveres. Është dhimbje çdo shkronjë e rreshtuar në atë copë letër para pushkatimit, dhimbje që do t’i mbetej përjetë në kujtesë bijës së vogël, Lidjas, motrës së saj dhe nënës Mynevere.
Letra!
Lidja ime e dashur!
Je ti vajza më e madhe, je ti ajo që do të të takojë të kesh barrën më të rëndë e kujtimet më të shumta. Unë lë në ty shpresën dhe amanetin e fundit. Janë ditët e fundit këto, tani që të shkruaj. Janë mendimet e fundit këto, që më shtynë të shkruaj.
E mendoj dhe ky mendim është tortura ime e vetme, që ju do vuani, që ju do të mundoheni për kafshatën e bukës thatë, që ju do të zvarriteni rrugë më rrugë… që ju nuk do të njihni ç’është lumturia, sepse do t’ju mungojnë të gjitha.
Po, vajza ime e vogël, mos u dëshpëroni për këtë, mos t’ju vijë keq që do të vuani. Jam i bindur se një ditë do të shpëtoni nga të gjitha të këqijat, nga të gjitha vuajtjet.
Dije, Lidja ime e vogël, se ti je shpresa dhe nga sjellja jote do të varet lumturia e nënës dhe motrës sate. Kam bindjen, sigurinë mund të them, se sjellja jote ka për të bërë atë që unë dëshiroj e lutem: të ruhet emri im dhe i juaji. Kjo është lutja që babai me litar në grykë, kërkon nga Lidja e tij e vogël; mos ia moho këtë të drejtë po të mundesh!
Dhe tani që të shkruaj të shoh sikur të kam përpara; shoh lotët e tu. Lili! Derdhi lotët, qaje lumturinë e humbur, qaji përkëdheljet e fëmijërisë, por mos u humb në lot. Harroji këto dhe fillo detyrën tënde Lili ime e dashur, fillo shkollën dhe vazhdoje, mos e lër veten të shuhesh në hidhërim. Në rastet më të vështira, mendo se edhe yt atë ka vuajtur shumë dhe mos u dëshpëro. Kujdes Lili, kujdes në çdo hap të jetës tënde.
Këto ishin porositë dhe lutjet e mia të fundit.
Me mall të puth yt atë Hilmiu!
Tiranë, Janar 1948
Hilmi Hysi u arrestua në vjeshtën e vitit 1947, i akuzuar për bashkëpunim me grupin e tretë të deputetëve, ku ishte pjesë edhe Riza Dani. Ishte bir i një familjeje me tradita patriotike, nga Vërzhezha e Skraparit. Mësimet e para Hilmiu i kreu në shkollën e Vërzhezhës dhe më pas, shkollën plotore në Fier. Kreu me rezultate të shkëlqyera, medalje të artë, Liceun e Korçës, atje ku krahas gjuhës frënge, mësoi dhe anglisht dhe më pas, filozofi. Në vitin 1932, në kuadrin e 20-vjetorit të formimit të Shtetit të Parë Shqiptar, fitoi Konkursin Kombëtar në Letërsi, me novelën “Shqiptarja përpara rrezikut”. Për rezultate të larta në mësime, fitoi bursë nga qeveria e Zogut për Drejtësi në Francë, ku përfundoi studimet e larta shkëlqyeshëm, si në Bachelor dhe Master (diplomat e tij ndodhen në katin II të Muzeut Kombëtar, Pavijoni i të Përndjekurve Politikë). Studimet në Francë, i nisi më 1 qershor 1935. Në të njëjtën kohë, në atë qytet, ishte edhe Abaz Ermenji, të cilin e kishte pasur nxënës në gjimnazin e Shkodrës. Në të njëjtin qytet në Montpellier, ishte student edhe një tjetër shqiptar që quhej Enver Hoxha. Hilmiu shkëlqeu në universitetin e Montpellier dhe shokët e tij studentë shqiptarë i këshillonte shpesh që të përqëndroheshin tek mësimet. Një prej tyre kishte qenë edhe studenti Enver Hoxha, i cili nuk i ndiqte studimet dhe për këtë, Hilmiu i kishte këshilluar shpesh se ishte atje për të studiuar.
Kjo këshillë dhe gjithçka pa në jetën e dyshimtë të studentit shqiptar nga Gjirokastra, do t’i kthehej në telashin e madh të jetës së tij, do ta çonte drejt pushkatimit.
Sipas Protokollit Nr. 21, dt. 6 prill 1939, Hilmi Hysi përfundon studimet për Drejtësi i jepet: “Diplomë de Baçbelier en Droit, Hilmi Hysi Skrapar-Albania”. Firmosur nga Ministër de Edukation Francë.
Pas përfundimit të studimeve u kthye në atdhe ku filloi punë si atashe pranë Ministrisë së Punëve të Jashtme. Me pushtimin nga Italia, Hilmiu mbeti pa punë ndërsa në vitin 1943 nisi punë si gjyqtar pajtues. Nga martesa me Myneveren, vajzën e Maliq Vlushës, gjithashtu familje patriotësh, lindën dy vajzat, Lidja (Lili) Lauraminerva (Beçi).
Në maj të vitit 1945, Himsi Hysi u emërua kryetar i Gjykatës Gjirokastër, post në të cilin qëndroi për dy vjet. U arrestua më 4 janar 1947, me dekretin Nr. 261 dt. 4 janar 1947, Presidiumi i Kuvendit Popullor të Republikës së Shqipërisë, pëlqen vendimin e Prokurorit të Republikës, për pushimin nga detyra dhe arrestimin e Hilmi Hysit, “me shërbim në Gjinokastër”.
Gjyqi filloi më 31 dhjetor 1947, një ditë para Vitit të Ri dhe si seancë e parë, mbaroi më 3 janar 1948.
Mbas një viti në hetuesi, Hilmi Hysi u dënua si pjesëmarrës në të ashtuquajturin “Grupi i dytë i deputetëve”. Në këtë grup prej 19 personash, vetëm 6 ishin deputetë, Kostandin Boshnjaku, Riza Dani, Faik Shehu, Islam Radovicka, Uran Filipi dhe Surja Selfo. Me shumicën e të akuzuarve, Hilmiu nuk njihej as me fytyrë e jo më të bënin komplot.
E dënuan me vdekje, pa marrë parasysh pafajësinë, punën, përkushtimin dhe moshën e tij, akoma nuk i kishte mbushur 35 vjetët. Nuk morën parasysh kontributin e madh që kishte dhënë vetë dhe gjithë familja e tij. Vëllai i Hilmiut, Abdullai, kishte qenë në kamp përqendrimi në Kretë dhe u angazhua më pas me lëvizjen komuniste.
Gjyqi ndaj Himli Hysit e 19 të tjerëve nisi më 31 dhjetor 1947, dhe përfundoi më 3 janar 1948. U dënuan me pushkatim Hilmi Hysi, Riza Dani, Faik Shehu, Islam Radovicka, Uran Filipi, Surja Selfo, Hasan Reçi. Me burgim të përjetshëm u dënuan: Kostandin Boshnjaku, Isuf Hysenbegasi, Demir Kallamata, Hivzi Kokolari, Mestan Ujaniku, Nexhi Bakalli, Ibrahim Hasën, Arif Gjyli, Bexhet Shehu. Ndërsa Adem Beli u dënua me 20 vjet burg, Halit Gjolena me 20 vjet burg, Kamber Backa me 15 vjet burg.
Materialet dhe letra janë marrë nga libri “Dosja e Diktaturës”, me autor Pjetër Pepa. Të dhënat për Hilmi Hysin, para se të burgosej janë marrë nga një artikull me titull: Hilmi Hysi, njeriu që nuk e kuptoi kurrë kujt ia pati borxh jetën e tij të re dhe të pafajshme” me autor Gjergj Qafoku./kujto.al
Pas spërdredhjeve të Ramës , i cili kishte premtuar se do të largohej për t’i hapur rrugë zgjedhjeve të lira dhe të ndershme, SHBA dhe BE janë angazhuar bashkarisht, jo vetëm për largimin e tij si kryeministër me zgjedhje të parakohshme , por dhe për ndëshkimin e tij dhe të trashëgimisë së tij politike.
Këtë fakt sot nuk mund ta mohojë dot më askush!
Largimi i tij nga pushteti dhe asgjësimi i trashëgimisë së tij nga politika është kthyer sot në një lajtmotiv të të gjitha deklaratave të Perëndimit, të cilat në asnjë rast nuk e fshehin më se kush është përgjegjësi dhe shkaktari i të gjitha problemeve në Shqipëri.
Parlamenti Europian, institucioni më i lartë vendim-marrës i BE, votoi në unanimitet të plotë pro 15 kushteve kundër qeverisë shqiptare, që në fakt qëndrojnë si 15 thika mbi kryeministrin e degraduar shqiptar.
Ndërsa Sekretari Amerikan i Shtetit e bën haptazi përgjegjës për përpjekjet e tij për bllokimin e reformës zgjedhore dhe paralajmëron pasoja për bllokuesit.
Por fatkeqësisht , procesi i “shporrjes” të tij po shoqërohet me një retorikë dhe përpjekje për të prodhuar një konspiracion të madh kundër Perëndimit.
Sulmet e paguara ndaj SHBA dhe sulmet ndaj Bashkimit Europian janë në vetvete një strategji për të paraqitur perëndimin si armik të shqiptarëve dhe kryeministrin shqiptar në viktimë të pafajshme.
Kjo u duk qartë në pjesëmarrjen e Shqipërisë në projektin rus të Jugosllavisë së re, por arriti kulmin në përpjekjen për të fajësuar SHBA -të dhe për t’i shpallur ata armiq, kur edhe midis shqiptarëve filloi të artikulohej dhe pranohej ideja që vendi që çliroi Kosovën po tenton ta përdorë atë për të arritur një “pazar me Rusinë.
Degradim më të madh dhe poshtërsi më të madhe kundër vendit që ka qenë gjithmonë në krah të shqiptarëve nuk ishte dëgjuar kurrë ndër shqiptarë.
Gjithashtu, nga nevoja për të fshehur këtë të vërtetë, çfarë nuk po sajon që njerëzit të shfokusohen dhe të mos i dëgjojnë deklaratat e SHBA dhe BE. Shembja e teatrit , lojërat për ndryshim sistemi, kërcënimet për grisje të reformës, janë të gjitha përpjekje për të fshehur të vërtetën e madhe , e konfliktit të madh që ky njeri ka sot me perëndimin .
Gjithsesi, largimi i Ramës është një proces, i cili në vend të ndajë Shqipërinë nga Perëndimi, do pastrojë politikën shqiptare nga mbetje anti-perëndimore.
Ai do të marrë me vete të gjitha plehrat që ky regjim i ngriti në majë të politikës . Dhe këtë më të qartë se kushdo tjetër, e ka vetë Brukseli dhe SHBA, sepse dënimin e tyre e kanë vendosur në kusht kryesor për integrim.
Ndaj, çdo përpjekje e Ramës për t’i bërë bisht përgjegjësive të tij në raportet e tij me perëndimin, do ta marrë shumë shpejt përgjigjen.
Sigurisht largimi i tij nga politika shqiptare ashtu si asgjësimi i metastazave të një kanceri, nuk do të jetë i lehtë dhe kalon nëpërmjet disa fazave të vështira.
Por, largimi i tij është i sigurtë dhe do të realizohet me çdo kosto, sidomos tani që ka dhe vendimin e Sekretarit Amerikan të Shtetit me vulën e Parlamentit Europian
( Letra e deputetit Riza Dani, drejtuar familjes para pushkatimit: Amaneti i fundit)
Amaneti i fundit: Tashti dëgjoje Axhën! Për mue kanë kërkue dënimin me vdekje, e ke marrë vesh besoj. Kufomën time merreni dhe çojeni në Shkodër. Më varrosni pranë Agimes, ose t’em vëllai nëse asht zanë vendi pranë sime bije. Kshtu paska kene fati jonë. Amanet Bulen, amanet të gjithëve, sidomos Vaçes.
“Me 9 shtator më ka vdekë vajza Agimja, fëmija i vetëm, e ju mendoni se tue pasë kyt rast në shpi do merresha me Lëvizjen? Paçi hijen tuej!”, kjo është përgjigjja e Riza Danit, kur hetuesi Stavri Xhara e akuzoi si organizator të kryengritjes së Postribës.
Riza Dani ishte arrestuar me urdhër të diktatorit Enver Hoxha për shkak se kishte kundërshtuar vendimet e marra që binin në kundërshtim të plotë me parimet demokratike për të cilat Riza Dani e shumë patriotë të tjerë shqiptarë patën luftuar. Pikërisht për këtë arsye, Riza Dani u arrestua, u troturua dhe më pas u dënua me varje në litar.
Dhjetë letra cigareje të shkruara në ditët para se të varej në litar, do të mbeteshin testamenti i Riza Danit lënë së mbesës, Feti. Nuk kishte fëmijë sepse vajza e tij e vetme ndërroi jetë në moshën 9-vjeçare më 9 shtator 1946, pikërisht atë ditë kur ishte organizuar kryengritja e Postribës, e për këtë kryengritje, ai do të akuzohej si organizator e do të dënohej me varje në litar.
Letra është shkruar përgjatë disa ditëve dhe janë ditët e fundit para ekzekutimi. Ka dhimbje e fisnikëri në fjalët e tij. Luftja dhe amaneti i fundit për vendin ku duhet të varrosej, pranë së bijës, Agime, por edhe amaneti për bashkëshorten e tij, Bulen, që tashmë kishte mbetur fillikat pas dekjes së bijës e ekzekutimit të bashkëshortit. Letra i drejtohet mbesës, Feti e cila është kujdesur për t’i çuar ushqim e veshje, përgjatë gjithë kohës kur ai ishte në burg. Një ndër fjalitë më domethënëse të kësaj letre është: Me shpresë të Zotit do të vdes si burrë.
E dashur mbesa ime, Feti!
Çështja është tepër serioze, gjyqi ndaj nesh u krye me dyer të mbyllura, pa avokat e pa publik. Prokurori këtu më akuzon si organizator i organizatës së deputetëve. Kam marrë pjesë në mbledhjet e saja, kam bërë mbledhje me të arratisurit.
Hetuesi nuk ka ba proces, as akuzat e deputetëve në ballafaqim me to nuk puqen. Prej grupit të deputetëve të dënuar veç Bejës, Sazanit, Majunit dhe S Kokalarit ,unë nuk njoh askënd tjetër.
Janë gënjeshtra të turpshme të formulueme me magji të një sistemi mesjetar torturash, i cili m’ash aplikue edhe mue. Sidoqoftë moralisht jam i fortë e i kam mohuar të gjitha në gjyq. Ç’venndim jep ky, nuk e di.
Me shpresë të zotit do të vdes si burrë. T’falem shumë Feti për kujdesin e për gjellët që më ke prue. Bulen amanet nipave. Ta konsiderojnë si më parë si njeriun e tyne.
7 tetor.
Feti, këto jepja doktor Omerit. Kopjen ruaje për histori.
Doktor!
Me pesë të këtij muaji dola në gjyqin e naltë ushtarak me dyer të mbyllura e pa avokat.
Në Shkodër akuzohem se kam marrë pjesë në një mbledhje që asht mbajt në shpinë e Cen Serreqit. Këtu prokurori më akuzon për kryengritjen e Postribës. Më akuzon se me anë të amerikanëve kam marrë 150 stërlina për të financue kryengritjen që duhet të koincidojë me akt-akuzën.
Tashti dëgjoje Axhën! Për mue kanë kërkue dënimin me vdekje, e ke marrë vesh besoj. Kufomën time merreni dhe çojeni në Shkodër. Më varrosni pranë Agimes, ose t’em vëllai nëse asht zanë vendi pranë sime bije. Kshtu paska kene fati jonë. Amanet Bulen, amanet të gjithëve, sidomos Vaçes.
Tashti që po ju shkruaj nga dita 7 tetor kam vujt shumë. Tri ditë pa bukë e ujë, 20 ditë çimento për shtroje e mloje, përveç shiltes teme. Shilten kërkoje e merre që ta mbash kujtim. Feti! Thuaja doktor Omerit këto që po t’i shkruaj.
Akuzat i kam mohue të gjitha si shpifje të turpshme.
Në rast hallallëkut, më varrosni pranë Agimes.
Me mall axha jot
Rizai
Riza Dani lindi në Shkodër në një familje patriotike. Përfundoi shkollën “Ruzhdien” në qytet dhe më pas vazhdoi studimet në Universitetin e Stambollit. Ra shpejt në kontakt me mjediset patriotike shqiptare dhe që, në rini, iu përkushtua lëvizjes kombëtare, përkrah të vëllait, Dan Hasani. Riza Dani zotëronte 4 gjuhë: gjermanisht, turqisht, italisht e sllavisht dhe në vitet 1908-1912 ishte pjesëtar i klubit “Gjuha Shqiptare” me miqtë e familjes: Atë Gjergj Fishta, Gurakuqi e Dom Ndre Mjeda. Ishte nismëtar i grupit të ngritjes së flamurit në Shkodër në fillimet e vitit 1913 dhe drejtonte gazetën politiko-shoqërore “Shkodra”. Vazhdoi aktivitetin patriotik deri në kohën e luftës antifashiste kur u angazhua në Frontin Demokratik Nacionalçlirimtar për çlirimin e vendit nga okupatori. Më pas u emërua kryetar i Frontit për qarkun e Shkodrës e më vonë kryetar i Komitetit të Shkodrës. Në zgjedhjet e 2 dhjetorit 1946, zgjidhet nga populli i Shkodrës si deputet. Pikërisht në këtë kohë ai nisi të shohë se cili ishte regjimi që po vendosej në Shqipëri dhe menjëherë nisi organizimin për ta ndalur si një regjim që ishte në kundërshtim të plotë me parimet demokratike e me idealet për të cilat kishte luftuar ai, miqtë, shokët e tij dhe shumë shqiptarë të tjerë. Në një artikull të shkruar nga nipi i tij, Kujtim Dani, theksohet se:
“Riza Dani, në situatat e reja që po kalonte vendi, po e kuptonte që prej gjakut të derdhur, Shqipëria ishte çliruar nga okupatori i huaj, por mjerisht do të robërohej nga një sistem sllavo-komunist utopik që po aplikohej. Kuptoi se duhej ngritur zëri nga të gjithë në protesta e veprime opozitare. Grupi i deputetëve demokratë: Gjergj Kokoshi, Riza Dani, Kolë Prela, Ibrahim Sheh Karbunara e tjerë ranë në kontakt me grupet intelektuale e organizatat opozitare të krijuara nga mesi i vitit 1945 në Shkodër e qytete të tjera. Këto do të organizoheshin për të kërkuar në zgjedhjet e ardhshme një sistem demokratik perëndimor, që kishte në themel pluralizmin politik, lirinë e individit, lirinë e fjalës e shtypit. Lëvizjet opozitare u zgjeruan e u formatuan në grupime me veprime politike. Uran Butka, në librin “Kryengritjet e para kundra komunizmit”, shkruan se në një mbledhje më 6 korrik 1946 në Shkodër, Riza Dani foli për nevojën e organizimit të një kryengritjeje të përgjithshme. Në mbledhjen e 9-të të asamblesë, Riza Dani pat kundërshtuar projekt-statusin e paraqitur sijokombëtar e i ngarkuar me frymë ideologjike komuniste. Më 7 mars 1946, pas vërejtjes që bëri Riza Dani, Nako Spiroja pasi kishte marrë udhëzime e urdhra nga eprorët, diskuton gjatë e përqendrohet vetëm në fjalën e deputetit të Shkodrës, që e quan si pararojë të reaksionit. Por, Dani iu përgjigj se, “kam qenë kundra turkut, kundra Toptanit, kundra rebelëve, kundra Zogut, kundra italianëve para e pas 7 prillit. Kam qëndruar larg çdo reaksioni e interesi privat. Jo për hatrin e Nako Spiros, por pse kështu e ka kërkuar interesi i atdheut”.
Dr. Pjetër Pepa në librin “Dosja e diktaturës” shkruan se Dani i di pasojat e fjalimit të ashpër, ndaj i thotë nipit të tij se, “dua një njeri që ta dijë se këtë fjalim e kam shkruar me gjakftohtësi dhe kryesisht i ndërgjegjshëm. Me një fjalë, dua të kem një dëshmitar që të dëshmojë në të ardhmen se shprehjet që kam përdor në Parlament, s’kanë qenë të rastit apo se kam qenë i nevrikosur, por sepse jam i ndërgjegjshëm për ato që të them e për atë që do të ngjasë”. Ai e kishte të qartë se e priste hakmarrja mesjetare sllavo-bolshevike, megjithatë vendosi të bënte çka kishte bindje. Më vonë, diktatori Enver Hoxha, në librin “Kur hidhen themelet” shënon për Riza Danin se, “ishte njeri me influencë në Shkodër, ishte demokrat, liberal, antizogist e antifashist” dhe se “Dani kërkonte të bënte edhe asamblenë tonë një kuvend ligjesh, ku secili të fliste sa t’i donte qejfi, pa asnjë kufizim e të gjitha ç’thonin Riza Dani me shokë të botoheshin në shtyp”. Kur kam lindur më 27 korrik 1946 në darkë, Rizaja po kthehej nga falja e Teravisë në xhami. I dalin para në oborr e i thonë: “Riza efendi, nusja e Xhevatit lindi djalë”. Ai i përgjigjet: Nusja me shëndet të mirë, djali me jetë gjatë, e më vjen keq se kanë me hekë keq”. Fjalë profetike për familjen Dani. Riza Dani me intelektualët e Shkodrës do të organizojnë një kryengritje të përgjithshme, ku marrin pjesë forca nga Kallmeti, Lezha, Mirdita e Puka, Zadrima e Nënshati, Postriba e Ura Shtrejtë, Dukagjini e Shoshi, Kopliku, Malësia e Madhe e Kelmendi. Në agim të 9 shtatorit, sulmohen kazermat e Shkodrës. Në mesin e shtatorit 1946, u arrestuan të gjithë meshkujt e familjes Dani. Nga gjyqet e diktaturës dënohen 3 vetë, 26 vjet burg (së bashku) e Rizai pushkatohet dhe sekuestrohen shtëpitë e fabrikat.
Deputeti Riza Dani arrestohet dhe nga 11 tetori i 1946-ës torturohet nga ‘hienat’ komuniste antinjerëzore deri në 23 dhjetor 1946, dita kur i hiqet “imuniteti”. Ja si e tregon një pjesë të vuajtjeve të deputetëve të Shkodrës, Kolë Prela e Riza Dani, bashkëvuajtësi i qelive e burgjeve, Sami Rrepishti: “Kolë Prela më tregoi se në nevojtoren ‘qeli’ pranë ishte Riza Dani, deputeti i Shkodrës, që herë pas here shpërthente me thirrje të nalta e shamje, që shuheshin menjëherë nga rojet e kuqe e shkopi i tyre mbi kurrizin e shtatëdhjetëvjeçarit demokrat”.
Më 11 tetor 1946 merret në pyetje Riza Dani nga hetuesi i Sigurimit të ushtrisë, Stavri Xhara para majorëve Vaskë Koleci e Zoi Themeli. Kjo ndodh mbasi ai kishte kalue tortura antinjerëzore, që vetëm ai ka ditur t’i përballojë. Mandati i hiqet në 23 dhjetor 1946, pra një deputet me mandat u nënshrohet hetimeve me metoda sllavo-mesjetare e qëndron me dinjitet e forcë morale lart, duke kundërshtuar me guxim të pavërtetat. Hetuesia e përcjell me shënimin: “Qëndrimi i tij para hetuesisë ka qenë armiqësor, nuk ka pranuar të firmosë asgjë”. Me qëndrim krenar e stoik e me ndjenjë të lartë përgjegjësie, deputeti Riza Dani deklaron: “Jam i ndërgjegjshëm për çka kam thanë e çka kam ba e veprue. Paçi hijen tuaj”. Gjyqi u bë me dyer të mbyllura, pa avokat. Nuk ka firmosë e nuk ka kërkue falje. Shpifja është argument i atij që s’ka arsye. 31 dhjetori 1947 si një re e zezë paralajmëron se është mbledhur Këshilli i Gjykatës së Lartë Ushtarake, i mbledhur për të gjykuar 19 të pandehurit. Në ato orë të vona të asaj nate të errët, komunikohet vetëm vendimi ogurzi: 7 pushkatim, 6 burgosje përjetë, të tjerët 20 e 15 vjet burgim. E gjithë kjo bëhet mbi bazën e një “Promemorie përcjellëse” që vinte nga hetuesia e mbushur me shpifje” shkruan Kujtim Dani, nipi i Riza Danit/Kujto.al.
(Teksti i letrës është marrë nga libri “Dosja e Diktaturës” me autor Pjetër Pepa)
LDK ka kohë që e ka humbur dinjitetin dhe kjo jo pse ka pasur në gjirin e saj Vjosa Osmanin, por që nga koha kur titistët me lojra “kushtetuese” politike hoqën Fatmir Sejdiun nga President, për ti hapur rrugën njeriut të Rusisë Behgjet Pacoli, për të cilin USA ndërhyri shpejt dhe e pengoi.
Sapo Zoti Sejdiu dha doreheqjen si President, në lojë hyri hajduti i 3%, ish ministri komunisto-titist i Rrahman Morinës, Isa Mustafa, dhe me kontributet e vjedhura bleu postin e kryetarit të LDK-së. Nga ai moment LDK nuk ishte më rugoviste, por në dorë të shqipfolësve të “bratsvo-jedinskvos” me në krye Isa Halenë..
Kosova është republikë parlamentare, çka do të thotë që kryetari i një partie serioze hyn në zgjedhje për tu bërë Kryeministër. Isa Haleja, duke e ditur se sa i vlen lëkura, ka dy palë zgjedhje që e fsheh fytyrën e tij të shëmtuar pas dikujt tjetër, dy vite më herët pas Abdullah Hotit dhe në tetor pas Vjosa Osmanit. Kur një kryetar partie, në kondita të tilla, nuk kryeson listën për tu bërë kryeministër, ai\ajo nuk mund të jetë krytar partie.
Kjo është hera e fundit që Isa Haleja trafikon votat në parlament. Me anë të atij trafikimi, ai ka bërë dy herë Kryeminisëer dhe një herë President një kriminel antikombëtar si Hashim Thaçi.
Në zgjedhjet e 6 tetorit LDK hyri me program qeverisës dhe premtim se nuk do të bënte kurrë aleancë pas zgjedhore me partitë e PAN, të cilat kryesohen ose nga kriminelë si Hashim Thaçi dhe Kadri Veseli, ose nga hajdutë dhe të korruptuar si Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Ramush Haradinaj apo Fatmir Limaj. LDK premtoi se nuk do të bënte aleancë me këta, prandaj edhe doli parti e dytë. Po të dilte në aleancë me këta, do të ishte më poshtë se PDK.
Në Kosovë po lejohen serbët të votojnë për parlamentin e Serbisë, por nuk lejohen shqiptarët, në shkelje të Kushtetutës, për të bërë zgjedhje, pas mocionit të mosbesimit, për shkak të Koronavirusit!!! Argument qesharak për të mbuluar dështimin katastrofik në zgjedhjet e rradhës.
27 qershori do të kishte qënë shkatërrimtar për Kosovën në Shtëpinë e Bardhë, në se nuk do të kishin reaguar shqiptaro-amerikanët, dhe në se ekipi i Trumpit nuk do ta dinte se në të paktën 4 shtete të mëdha të USA, kur vota është e ndarë me peshore, dhe se ajo e shqiptarëve do të bëjë dallimin midis fituesit dhe humbësit, që detyroi Grenellin të akuzojë publikisht Boltonin për ndarjen e Kosovës, kur vetëm pak javë më herët kishte deklaruar se nuk kishte një plan të tillë.
Sidoqoftë, përjashimi i Vjosës është lajmi më i mirë pas 6 tetorit 2019, sepse shqiptarët e Kosovës, e panë qartë se kush është Isa Haleja, dhe se unë shpresoj se Vjosa do të krijojë partinë e parimeve rugoviane, dhe në zgjedhjet e radhës të dalë parti e dytë me 18-20% të votave, kur VV mund të ketë mbi 35-40%. PDK del parti e tretë me 12-15%, LDK e Isa Halesë me 8-10%, PAA ndoshta nuk e kalon pragun, por edhe po e kaloi nuk do të jetë me më shumë se 5-6%, ndërsa Nisma e Limajt dhe e Haxhi Shalës fshihet, si Rexhep Qoseviçi një herë e mirë nga skena politike.
Ato zgjedhje që vinë pas këture gtë radhës Vjosa fiton bindshëm
Ne konferencen e tij per shtyp Taulant Balla, u mundua te na shpjegonte sa i kane dhimbt shpullat syve te Komisionit te Venecias!
Jo me dhimbti! Jo nuk ja zuri mire! Jo po ishte pak e forte! Jo po ai qe gjuante e njihja si fytyre! Jo po te dale nga lagjia ime!
Opinionet e Venecias ishin qartesisht nje pasqyre e antikushtetutshmerise se Rilindjes!
Dua t’i kujtoj SPAK se ne Opinionet e Venecias gjenden qarte shkeljet kushtetuese dhe ligjore te Dvoranit, qe ju keni 8 muaj qe nuk po “i gjeni” dot! Nese nuk arrini te zbardhni kete çeshtje, e cila eshte e paster si drita e diellit, si mund te presim te zbuloni aferat e korrupsionit dhe te na zbuloni lidhjet e Krimit te Organizuar me banden ne pushtet?!
Ndersa pjesa me e dhimbshme ishte kur shihja ata gazetaret qe i kishin çuar pronaret te rrinin si ne heshtje para mashtrimeve dhe idiotesive te artikuluara me aq qetesi nga Balla! Pyetje te porositura nga stafi i Rilindjes, te lexuara ne disa raste edhe me dridhje zeri nga gazetaret e detyruar!
Çasti me qesharak ishte artikulimi nga ana e Taualantit per hapjen “drites jeshile” te Komisionit te Venecias per ligjet e paketes “antishpifje”, qe u denuan me force edhe nga KE,. Kundershtimi ndaj ndryshimeve antidemokratike te Parlamentit se “gjese se gjalle” ishte evident edhe pa asnje ekuivok, gazetaret ne ate çast duhej te ishin ngritur e te braktisnin ate totollak! Ai po artikulonte se si do i denonte me burg ata qe ishin aty, per nje sekuence filmimi, per nje fjali, per nje fjale, per nje germe!
Edhe gazetaret jane bere pjese e Shumices se Heshtur, kur ne fakt duhet qe ata t’i japin ze asaj! Por ne asnje moment nuk i ve faj! Nen kete autokraci gjithkush mund te frikesohet, se ndryshe e vetmja zgjidhje do te jete rruga e emigrimit!
Ata tashme jane kthyer ne te pagoje para mashtrimeve te paskrupullta qe e bejne te bardhen te zeze! Shume pak kane guxim te bejne pyetjet e tyre! Ndaj Opozita e Bashkuar duhet te kete nje nga kolonat e Programit te saj çlirimin e gazetareve nga vargonjte e Censures se Bukes se Gojes!
Dhe e fundit Balla cilesoi se nuk jane aq keq sa duken Opinionet e Komisionit te Venecias, se ato jane te perkthyera gabim!!! Nuk ka faj gjuha vete ku dhemb, dhembi! I kujtohet si bashke me Euralius-in çuan te deformuar ne anglisht Kushtetuten e Shqiperise, pikerisht ne Komisionin e Venecias! Nje skandal qe ende nuk ka asnje fajtor para drejtesise, vendas apo i huaj qofte!
Per diçka duhet vleresuar realisht Taulanti, nuk mund te gjesh asnje tjeter, qe te thote aq mashtrime, idiotesi dhe broçkulla pa u menduar fare per veten e tij! Ketu ka konkurent vetem Veliajn. Askend tjetwr!
Sot Balla me nje arrogance te pashembullt dhe nje karshillik prej fodulli te peshtire, u tregoi shqiptareve parathenien e fundit te pashmangshem te Rilindjes! Per kete nje ndihme te çmuar, pa asnje ironi, dhe gazetaret qe e lane te artikulonte logirene e tij lirisht!
Prania e popullsisë zezake ka qenë e pakët në Shqipëri. Edhe pse territoret shqiptare bënin pjesë në Perandorinë Osmane, në një perandori konglomerat për nga popullsia, etnitë dhe besimet fetare , prania e kësaj popullsie nuk ka lënë gjurmë të forta në këto territore. Dokumentimi i parë kësaj popullsie në territort arbëre gjenden në këngën popullore Gjergj Elez Alia, ku ky i fundit ndeshet në disaa variante me bajlozin e zi dhe në disa të tjerë arapin e zi. Studiuesit e folklorit kanë evidentuar me kohë që bajlozi i zi , bëhet fjalë për bajlin e Venedikut, emërtimi i ambasadorëve të kësaj republike në shtete të tjera. Në rastin kur përmendet si arapi i zi, ka të ngjarë që përfaqësues të pushtetit venedikas të ishin nga popullsia afrikane e Marokut dhe Algjerisë që shërbenin si mercenarë në trupat venedikase. Një personazh i tillë për shembull është Otello i Shekspirit, çka dëshmon që numri i tyre i përfaqësimit në trupat vendedikase kishte një frekuencë të lartë. Në pushtimin otoman të Shqipërisë sëbashku me trupat osmane kishte dhe popullsi zezake që shërbente pranë tyre. Me islamizimin e Shqipërisë në shekullin e XVII, pjesëmarrja e pashallarëve shqiptarë në fushatat osmane, bëri të mundur që kjo popullsi të kishte një prani më të madhe në territoret shqiptare. Zakonisht njerëzit nga popullsia zezake shërbenin pranë pashallarëve të fuqishëm shqiptarë dhe ishin objekt kurioziteti mes shqiptarëve. Ata ishin robër lufte apo dhe ushtarë që kishin marrë pjesë në fushatat e mëdha osmane për të nënshtruar territore afrikane, si ishte rasti i pushtimit të Sudanit nga fuqitë e Mehmet Ali Pashës. Në këtë fushatë morën pjesë shumë forca mercenare shqiptare, prijësit e të cilëve kur u kthyen në Shqipëri, sollën me vete edhe robër zezakë apo dhe ushtarë të rekretuar që u shërbenin besnikërisht. Gjurmë të drejtë për së drejta të këtyre personave nuk gjejmë, në popullsinë e sotme në Shqipëri, por përmes shkrimeve dhe tablove mund të evidentohen lehtë prania e tyre në Shqipëri. Bajroni në takimin e famshëm me Ali Pasha Tepelenën në tetor 1809 , kur përshkruan hyrjen e personazhit letrar Childe Harold në kështjellën e Tepelenës përmend mes popullsive të tjera që baresin në oborr, dhe etiopianë.
Rëndom mbi prag të portës që kërcet,Nget kalin shpejt ndonjë tartar fesgjatë.Turq, grekë, shqiptarë, arapë aty përzienNë lloj-lloj ngjyra gjer sa zëri i mbytur. Më poshtë kur përshkruhen popullsitë përmenden sërish etiopianët.Delinë me qylaf e jatagan,Grekun dinak, të zinë bir me cen T’Etiopisë.
Nuk mund të nxjerrësh një evidencë të qartë nga këto vargje sesa duhet të ketë qenë numri i tyre në Tepelenë, por të paktën për një personazh historik, gojëdhëna e ka sjellë deri në ditët tona se mund t’i përkiste kësaj popullsie. Vetë , Jusuf Arapi, një nga besnikët e Ali Pasha Tepelenës, mendohej se ishte një mulat dhe gjysëm vëlla i Pashait, që i ati i tij Veliu, e kishte me një skllave haremi etiopiane. Mbiemri i tij është një provë linguistike që dëshmon origjinën e tij. Po kështu në tablonë e njohur të Dypre-së, ku Ali pasha Tepelena është duke gjuajtur në liqenin e Butrintit , Jusuf Arapi qendron në krye të varkës. Ai është i paraqitur si esmer , i veshur me rroba popullore shqiptare dhe qëndron në krye të kiçit të barkës. Omer Vrioni, një prijës tjetër shqiptar që mori pjesë në fushatën e Egjiptit, sëbashku me prijës të tjerë shqiptarë, sipas Pouqeuville, kur u kthye në Janinë , në 1808, solli me vete gamile, gruan nga fisi i mamlukëve dhe disa shërbëtore zezakë. Po kështu është fakt i njohur që Marko Boçari, heroi shqiptar i pavarësisë greke, u vra gjatë sulmit të tij në Karpenisë nga arapi i pashës, roja besnike i Mustafa Pashë Bushatlliut. Marko Boçari, sëbashku me 300 suliotë , të veshur me rroba shqiptare, duke shfrytëzuar rastin që flisnin shqip u futën brenda kampit osman që udhëhiqej nga Mustafa Pashë Bushatlliu, dhe u përpoqën që të arrinin deri te çadra e tij për ta vrarë. Në tablonë e njohur të piktorit gjerman Peter Von Hess, Vdekja e Bocarit në Karpenisë, shikojmë arapin e pashës, rojen besnike të Mustafa Pashë Bushatlliut që jep goditjen fatale. Pra siç shikohet ka një shpërndarje nga jugu në veri të popullisë zezake në territoret shqiptare të njohur , ndryshe dhe me emërtimin harap ose arap. Duket se të pasurit e një arapi si roje besnike ka qenë një traditë e konsiliduar ndër pashallarët shqiptarë. Kësaj tradite nuk i shpëtoi as Mbreti Oto I i Greqisë, që një nga rojet e tij më besnike kishte Markon nga Abisinia. Në tablonë e piktorit gjerman Leopold Karl Müller, “The Greek Moor” –Mauri Grek(1855), është një dëshmi e pranisë së popullisë zezake dhe në oborrin mbretëror grek. Ka të ngjarë që personi i portretizuar është Marko nga Abisinia, një nga truprojat personale të Mbretit të Greqisë , bavarezit Otto I( 1815-1867). Gjithësesi përqëndrimi më i madh i kësaj popullsie, çuditërisht gjendej në Ulqin, në pjesën më veriore të aeralit etnik shqiptar që pas pushtimit të tij nga otomanët në 1571, kishte hyrë n disa zhvillime të vrullshme demografike. Për aq sa dëshmon historiani anglez Noel Malcom në librin e vet “Agjentët Perandorakë”, Ulqini ishte një qytet etnikisht shqiptar, me popullsi që i përkiste besimit katolik. Dy nga familjet më të mëdha fisnike të kohës , Brutti dhe Bruni do të luanin një rol të madh në historinë e rajonit dhe të Evropës. Rënia e Ulqinit në duart e osmanëve, ndryshoi strukturën urbane, sociale por edhe ushtrimin e ndryshëm të zejtarive. Ulqini gradualisht fillon dhe merr pamjen e një qyteti oriental, me ndërtime të objekteve të kultit islam, krojeve si vend relaksimi dhe meditimi por edhe me ndalimin e prodhimit të verës dhe vazhdimin e prodhimit të vajit të ullirit. Ai vazhdon të mbetet një derë komunikimi midis Lindjes dhe Perëndimit, përderisa mendohet se Sabaedin Zeevi, i ashtëquajturi Messia hebre , brakstis Beratin dhe shkon dhe vendoset në Ulqin. Një nga zejet më të përhapura në Ulqin. bëhet si në asnjë qytet tjetër shqiptar të bregdetit, ndërtimi i anijeve dhe lundrimi. Venedikasit në luftërat dhe paqen e nënshkruar me osmanët bënin çmos që deti Adriatik të mbetej një liqen venedikas, pa lejuar ndërtimin e porteve osmane në brigjet e Adriatikut lindor. Kjo luftë e hapur midis tyre kishte dëmtuar dhe lundrimin në brigjet shqiptare, të cilat nga një element mbizotërues dikur me popullsinë ilire, ishin kthyer tani nënjë popullsi që nuk e mbarështonte ndërtimin e anijeve dhe në përgjithësi kulturën e detit. Ulqini, bënte një përjashtim në këtë drejtim dhe llojet e ndryshme të anijeve që prodhonte si dhe flota që mbante e kishin shndrruar në një qytet të rëndësishëm për Perandorinë Osmane, pasi flota e tij përdorej në ballafaqimet dhe betejat detare të saj me Perëndimin. Përdorimi dhe mbajtja e kësaj flote lidhet ngushtë dhe me praninë e popullsisë zezake në Ulqin. Popullsia zezake fillimisht kishte ardhur aty si skllevër te blerë në pazare të skllevërve në Vlorë nga detarët ulqinakë për të shërbyer në anije. Pazare të tillë skllevërish siç dëshmon Pouqeuville kishte dhe Butrint apo Prevezë, ku sundimtarët lokalë blinin robër të kapur nga anijet e piratëve. Duke qenë se lundrimi vazhdonte të ishte ende i bazuar dhe në rrema, ky proces kërkonte një fuqi të madhe njerëzore që qyteti i Ulqinit nuk mund ta përballonte me popullsinë e vet. Kjo ishte dhe një nga arsyet e blerjes së skllevërve dhe vendosjes së tyre në Ulqin në një lagje të veçantë. Kaq e rëndësishme ishte kthyer prania e këtyre familjeve dhe skllevërve zezakë sa dhe fuqia ekonomike e familjeve ulqinake varej pikërisht prej numrit të zezakëve qe kishte në kuadër të familjes. Nuk ka të dhëna të sakta se sa ishte realisht numri i zezakëve në Ulqin, por afërsisht themi se ishin disa dhjetëra, e kjo ka të bëjë sidomos në shekujt e XVII dhe XVIII e deri në fillimet shek.XIX. Për shkak se ra, kërkesa për fuqi njerëzore për anije me rrema, numri i të ardhurve rishtaz u pakësua. Në këtë kontekst duhet të ketë ndikuar edhe ndalimi i skllavërisë nga Franca në 1803 dhe Anglia në 1807, si dhe hyrja në urbanizimin kapitalist dhe modernitetin në legjislacion të Perandorisë Osmane. Po kështu vetë Perandoria Osmane nëpërmjet disa disa fermanëve filloi që nga vitit 1830, 1856 dhe përfundimisht në vitin 1871ta ndalojë skllavërinë. Popullsia zezake e mbetur në Ulqin, më vonë fitoi lirinë dhe u integrua ne jeten e qytetit. Në aspektin social, komuniteti i arapëve siç quhen në Ulqin, në shumë aspekte ata u bën pjesë e familjeve ulqinake, duke punuar në bashkësitë familjare por edhe angazhimin në detari, bujqësi e shërbime tjera. Ata, bashkëjetuan me shqiptarët, morën nga kultura shqiptare por edhe i dhanë kulturës shqiptare aq sa kishin mundësi, ku në mënyrë të veçantë dallohet fusha e folklorit. Interesant është mbiemri dhe etnonimi që kjo popullsi ndan që nga jugu i Shqipërisë e deri në veri, një formë arkaike e shqipes harapi ose arapi. Duke ndarë fatin me shqiptarët ata moren mbiemrat e familjeve shqiptare ku ishin vendosur, por edhe u shperngulen me agallarët e beglerët ulqinakë siç ishte rasti në vitin 1880, duke u vendosur në Shkodër, kur Ulqini iu dorëzua Malit të Zi nga ana e Fuqive të Mëdha.Si dëshmi kemi pasardhësit e tyre që janë edhe sot në Shkodër ndonëse në numër të reduktuar, sikurse edhe në Ulqin. Dëshnia më e fundit e tyre në artin shqiptar është një tablo e njohur piktorit të njohur Kol Idromeni. Në 1916 ai na ka lënë një pikturë të titulluar “Arapi i Beledijes”. Ka të ngjarë që Arapi, që shërbente pranë bashkisë së Shkodrës të jetë një prej këtyre zezakëve të Ulqinit. Suplementi Rilindësi 26.02.2017
RREZIKOHET JETA E FEMIJEVE DHE PRINDERVE TE TYRE PER PROPAGANDEN E SHPIFUR TE VELISE!
Dritan Kaba.
KU ESHTE PROKURORIA?!
A rrezikohen të infektohen fëmijët e vegjël në këto grumbullime absurd, kue Qeveria thotë që po shtohen numri i të infektuarve nga grumbullimet? Ministrja e Shëndetësisë Manastërliu kërcënoi sot me gjoba televizionet nëse nuk mbahet distance prej dy metrash mes të ftuarve! Policia dhe Ministri i Brendshëm japin ultimatume kërcënuese se nuk do të lejojnë grumbullime, qofshin këto per të protestuar për bukën e gojës, që kjo qeveri mafioze e ka per detyrim t’i kompesoje dhe t’I paguajë si në do shtet tjetër? Vetëm dje policiabëri një deklaratë që procedoi shtatë protestues të transportit urban, se kishin dalë në një tubim paqësor dhe kërkonin të paguheshin për shkak të pa mundësisë për të punuar, si pasojëe mbylljes nga Qeveria të aktivitetit të firmave ku ata janë të punësuar dhe sigurojnë bukën e fëmijëve të tyre. Nuk lejohen të protestojnë fëmijët e gjimnazeve, që ju bëjnë teza që qëllimisht t’i kapin në gabime.
Dje sërish policia procedoi 4 të rinj që ishin mbledhur për të uar me shkrim kërkeat e tyre Ministrisë së Arsimit. Në fakt ajo është kthyer në Ministrinë e mërzitjes së shkollës jo vetëm nxënësve, por të gjithë sistemit arsimor! Sot del VKM, që i rrit femijeve të gjimnazeve për vitin tjetër mesataren e pranimit në Universitetet Publike, duke i detyruar të bëhen klientë të universiteteve private. VKM e qeverise duke ndryshuar mesataren dhe duke i kushtëzuar vazhdimin e shkollës dëmton rëndë jo vetëm fëmijët, por edhe financat e lodhura të prindërve të tyre. Por nxënësit e gjimnazeve nuk mund të protestojnë, se ndryshe do gjobiten! Prindërit e tyre jo dhe jo, se përve gjobës rrezikojnë edhe vendin e punës, bukën e gojës së fëmijëve të tyre! Ndërkohë vazhdon parade e “sukseseve” të Erion Velisë pa asnjë ndërprerje. As policia, që procedon do qytetar që proteston, as inspektorët e Manastërliut nuk duken. Nuk ka as pastime në Facebook për rrezikimin e jetës së fëmijëve shumë të vegjël! Në një “inagurim” të një parku lodrash, Erion Velia urdhëron kpshtet, që i ka në varësi të nxjerrin fëmijët, që ai të bëjë xhirimet e radhës! Vajza, që i bojatis fytyrat e fëmjëve me ngjyrat e Rilindjes, dhe ky nje përdorim politik i vetëdijshëm, i ka duart pa doreza dhe I prek fëmijët në faqe dhe në kokë! A rrezikohet infektimi i femijeve? Sigurisht që po dhe jo vetëm ata, por edhe prindërit dhe gjyshërit e tyre. Përdorimi i fëmijëve si sfond politik është makabër, por per Rilindjen dhe Erionin propaganda është e para, ndaj femijet mund të përdoren si kavie eksperimentale për një politikë të ndyrë! Po kush është ai kopësht, që ka nxjerrë fëmijët duke i grumbulluar në hapësira me njerëz të tjerë jashtë shtëpisë dhe ambienteve dhe pa asnje mase mbrojtese? Të hysh në supermarket me fëmijën duhet të kesh maskë, ndryshe nuk mund të hysh dot edhe sikur ai të jetë duke qarë në pikë të lotit. Drejtuesit e kopshtit dhe ata që e kanë urdhëruar këtë vepër të rëndë kriminale duhet të shkojnë para drejtësisë, për rrezikim të jetës së fëmijëve me dashje! Nuk arrij të kupto prindërit e tyre, si ka mundësi të vendosin në lojë jetën e fëmijëve për propagandë politike. Ata qofshin, që mbyllin gojën dhe nuk reagojnë! Rrinë të tulatur edhe kur fëmijëve të tyre i rrezikohet jeta, kur në fakt duhej të ishin ata që duhet të bënin padinë të parët! Zoti i faltë, që as fëmjët etyre nuk i mbrojnë dot! Jeta e çdo fëmije është mijëra herë më e shtrenjtë, se propaganda bajate e Erion Velise! Është e paçmuar krahasuar me kolltukun, PR dhe karrierën e kujtdo. Siç na mëson edhe libri i shenjtë i Kur’ani-t: “Kush shpëton një jetë njerezore është sikur ka shpëtuar njerëzimin.” Po ai që i rrezikon këto jetë, aq më shumë të fëmijëve?! Propaganda e Veliajt nuk ndalet para asgjëje. Atë nuk e ndal as rrezikimi i jeteve te femijeve! Po SPAK dhe Prokuroria ku është? Në raporte në Parlament! Aq seriozisht e marrin qeveritarët, sa sot në sallë ishin vetëm tetë deputetë të pranishëm.
Në SHBA me datën 3 nëntor 2020, do të zhvillohen zgjedhjet presidenciale se kush do të drejtojë Shtëpinë e Bardhë, Donald Trump apo Joe Biden. Presidenti aktual Donald Trump përfaqëson rrymën nazionaliste ndërsa, Joe Biden përfaqëson rrymën globaliste që mbështetet nga “Deep State” i cili në vetvete përfaqëson Kupolën Kabala dhe sot janë padronët universal që kanë komanduar botën për shumë vite.
– Për katër vjet rresht Presidenti Donald Trump me slloganin “Amerika First”, ka qenë shumë i suksesshmën.
Ai jo vetëm që nuk i është nënshtruar “Deep State”, por dhe po e lufton atë dhe është shprehur se do ta fitojë këtë luftë. Duket se “Deep State”, apo padronët universalë me veprimet e Presidentit Trump dhe Putin po e ndjejnë fundin e tyre si dominues të padiskutueshëm dhe të paprekshëm.
– “Deep State” mori goditje në Siri, ku bashkëpunimi i Presidentit Trump me Presidentin Putin shkatërruan ISIS-in. – Trump ndërpreu fondet për Organizatën Botërore të Shëndetësisë. – Rikthimin e shtypit të lirë kundër fake news. – Vendosi të tërheqe 9.500 trupa nga Gjermania. – Po kështu ka ndërmend të tërheqë trupat nga Iraku dhe Afganistani duke i qëndruar besnik thënies mjaft më me luftra qesharaka pa kuptim, ku në fakt goditen interesat e “Deep State”.
– Në Afganistan prodhohet rreth 70% e heroinës, që në gjuhën monetare bën një mal me para. – Kthimin e kapitalit amerikan që ishte investuar jashtë Amerikës, duke bërë të mundur hapjen e shumë vendeve të punës brenda SHBA-ve dhe duke i dhëne kështu një goditje globalizmit.
Duke parë rrezikun Trump, “Deep State” kërkon me çdo kusht qe Trump të mos zgjidhet.
– Për këtë ka mbështetur trazirat në Amerikë që shpërthyen nga vrasja e George Floyd. Mos vallë dhe Covid 19 është shpikje e tyre. A është Covid 19, një virus vdekjeprurës, apo është thjesht një grip.
– Mijëra amerikanë protestuan në rrugë sup me sup pa marrë asnjë infeksion. Pra virusi vdekjeprurës nuk ka eksistuar, ose është zhdukur. Kjo gjë nuk i pëlqen “Deep State” i cili ka planifikuar nxjerrjen e vaksinës deri në vendosjen e çipit që është shenja e bishës. – Me këtë shenjë do na kontrollojnë në çdo aspekt deri tek opinionet tona. Nëse do të arrijnë të na vendosin çipin, ku do të jenë dhe paratë tona elektronike, as nuk do të shesim, as nuk do të blejmë siç e thotë dhe Bibla.
– Më pas duke kontrolluar jetët tona do të do të tentojnë të na largojnë nga ZOTI i vërtetë, krijuesi i çdo gjëje, i të dukurave dhe i të padukurave dhe pastaj do na detyrojnë që ti falemi djallit, pasi ata përfaqësojnë racën e gjarpërinjëve, racën e djallit. Për realizimin e qëllimeve të tyre të errta, pengesë është bërë Presidenti Trump.
Me Trumpin kundër ata janë të shqetësuar. Për ta, ka filluar momenti i panikut dhe për këtë arësye ata mbështetën protestat duke përdorur një ofensivë masive psikologjike. –
– Media manstream thoshte është luftë racore.
Protestat para Shtëpisë së Bardhë kishin si qëllim të provokonin policinë, me qëllim që policia të qëllonte mbi protestuesit dhe të ishte një “Shesh Majdan” para Shtëpisë së Bardhë dhe në këtë mënyrë të fillonte revolucioni me ngjyra dhe në SHBA, por Presidenti Trump si një person inteligjent e kuptojë dhe e nxorri policinë pa armë. Deri në zgjedhjet presidenciale, muajt e ardhshëm do të jenë dramatike. A do futet Amerika në një luftë civile me pasoja për mbarë njerëzimin? Duhet të kuptojmë se është një luftë, nëse demokracia dhe njerëzmi do të jenë të lirë, apo do të nënshtrohen. Kërkojnë të eleminojnë Trumpin sepse është bërë pengesë për globalizmin e egër, që pasuron “Deep State” dhe shërbëtorët e tyre. – Joe Biden nuk do të fitojë për të njëjtën arsye që nuk fitoi Klinton. Amerikanët janë shumë të vetëdijshëm, ata flasin shumë për “Deep State” dhe duan që ky i fundit mos ekzistoje më.
– Mbi të gjitha, shumica e popullsisë me origjinë evropiane, afrikane dhe aziatike, e dinë mirë se ndryshimi i stilit të jetesës së tyre, do të çonte SHBA në një krizë të paparë dhe shkatërruese për Amerikën dhe mbarë njerëzimin. – Nëse Trump rizgjidhet do të jetë më i fortë dhe më i lirë për të realizuar objektivin e tij “Amerika First”. Shpresojmë të fitojë përsëri me qëllim që bota të jetë e lirë.
S’mund ti kerkoni Fatmira Hajdarit te jete Azemi, as Rudines.
Mbani mend qe PD-ne e themeloi Azemi, jo Znj Hajdari me Rudinen. Fatmira eshte nje nene qe rriti tre jetime pasi burri ju vra politikisht dhe jo per gjakmarrje sic e trajtojne shumica e plehrave mediatike afer Rames. Para se te merreni me Fatmiren qe rriti tre femije pa baba, merruni me Linden qe femijen e rrit me dy baballare dhe prape ka nevoje per milionat e taksave tona. U be nje kongres per ta promovuar, mos e harroni.
A do ishte mire qe edhe Fatmira te ishte kaq vetmohuese sa Azemi?
Kjo do ishte afer perfeksionit.
Gjykojeni Fatmiren si nje nene qe femijet i’u desh ti rriste pa baba per shkak te sakrifices se tij edhe per ne.
Sa per vendimin per ta larguar nga drejtesia e pershendeti vete e bija. Ka vajze tjeter qe pershendet largimin e nenes nga sistemi i drejtesise sot ne Shqiperi?
Edhe nga Rudina mos kerkoni te jete Azemi. Mirenjohje per Azemin, ndjeshmeri dhe keqardhje per vuajtjet e kesaj familje. ✌️🙋♂️
I vetmi produkt i deritanishëm i reformës zgjedhore.
Red Varaku/
Dihet që Edi Rama hyri i detyruar dhe jo si palë me vullnet politik në procesin e reformës zgjedhore, ndaj po e tërheqin zvarrë në këtë proces.
Kjo sepse çdo kryeministër e ka të qartë që kur vjen puna tek reforma zgjedhore, ka ardhur dhe koha për të lënë pushtetin.
Pra, ai e di që pas miratimit të reformës zgjedhore vjen dekretimi i datës së zgjedhjeve. Duke e ditur që popullariteti i tij ka kapur fundin dhe humbja është e sigurtë, i vetmi shans për të mbetej përçarja e opozitës.
Duke qenë se nuk ia doli dot megjithëse u investua totalisht para dakortësimit të reformës zgjedhore, ai po përpiqet ta arrijë këtë nëpërmjet ndalimit të koalicioneve parazgjedhore.
Kaq besoj është e qartë.
Por, e qartë po ashtu është edhe vendosmëria e faktorit ndërkombëtar, i cili nëpërmjet dy institucioneve më të larta perëndimore Parlamentit Europian dhe Sekretarit Amerikan të Shtetit, po i kërkon njëzëri zgjedhje parlamentare dhe lokale në të njëjtën ditë si dhe ndëshkim të krimit elektoral.
Siç është e qartë që përballë ai ka koalicionin më të madh opozitar në historinë e pluralizmit politik shqiptar dhe ky koalicion mbetet më i vendosur dhe më i bashkuar se kurrë përballë tij, me gjithë përpjekjet për ta blerë ose shantazhuar atë.
Varianti i përçarjes ishte i përsosur, sepse nga njëra anë shkatërronte opozitën duke e futur atë në një spirale kaosi të brendshëm, ndërsa nga ana tjetër e ristartonte betejën politike nga fillimi duke rikonfiguruar të gjithë aleancat politike.
Por, ai nuk arriti dot edhe pse për këtë ofroi gjithçka, madje dhe karrigen e kryeministrit. Kjo është arsyeja që tani po e përdor gjithë këtë proces thjesht për të rritur pazarin e tij dhe për të marrë garanci për fundin.
Ndërkohë, roli i prishjes ose bllokimit të reformës zgjedhore është një rol që po e diskretiton atë çdo ditë e më shumë dhe po dëshmon pasiguritë e tij për të ardhmen e tij politike gjë që po reflektohet edhe tek besnikët e tij në terren .
Pas të vërtetave që shpallën përgjimet, reforma kishte nevojë për një akt politik të qartë nga ai, që do të ishte miratimi në tavolinë i të gjitha kërkesave të opozitës. Pra, zgjedhje të parakohshme politike në një datë me ato lokale, me një qeveri tranzitore pa Ramën kryeministër.
Pafuqia për të bërë këtë akt politik dhe ideja qesharake se mund të përfitojë politikisht duke i bërë pis të gjitha palët, në të vërtetë dëshmon paaftësinë dhe dështimin e plotë të këtij njeriu.
Pra, nuk ka dyshim që i vetmi produkt politik i deritanishëm që ka nxjerrë në pah procesi i reformës zgjedhore është dështimi i kryeministrit për të realizuar përçarjen e opozitës, gjë që jo vetëm e ka diskretituar, por e ka ekspozuar publikisht me të gjitha frikërat, mëdyshjet dhe ngërçet për të ardhmen e tij politike.
Këshilltari ekonomik i CDU-së: Presidenti është garanci për Kushtetutën e Shqipërisë. Jam i impresionuar se si ai kundërshton sulmet antidemokratike të qeverisë “Rama”
Intervistoi: Herion Mesi
Këshilltari ekonomik pranë grupimit politik qeverisës në Gjermani, CDU, Martin Henze ka komentuar situatën politike dhe ekonomike që po kalon Shqipëria.
Intervista
Në Shqipëri nuk ka Gjykatë Kushtetuese apo Gjykatë të Lartë, dhe këtë vlerësim për këtë çështje kanë si Presidenti Meta, BE-ja, Gjermania, a mendoni se z. Rama do të reflektojë për situatën e krijuar, apo do të gjendet një zgjidhje pas zgjedhjeve?
Henze: Gjithmonë më pëlqen të shikoj veprat konkrete, jo deklaratat e qeverive. Siç tha profeti Gjon mbi 2000 vjet më parë: “Ju duhet t’i njihni ata me veprat e tyre!” Ju lutem, më lejoni të bëj disa komente të shkurtra. Shumë aktorë, përfshirë ambasadat, e kanë përshkruar të suksesshme të ashtuquajturën reformën në drejtësi. Problemi është që zonjat dhe zotërinjtë shikojnë letrat, teknologjinë dhe jo rezultatet, domethënë në veprat. Një qeveri me të vërtetë demokratike duhet të sigurojë prosperitet, liri dhe paqe për sovranin, popullin dhe të mbështesë njerëzit në ushtrimin e të drejtave të tyre njerëzore. Çdo person, qoftë një grua, një burrë, një djalë apo një vajzë, ka të drejta të patjetërsueshme që duhet të mbrohen nga një Gjykatë Kushtetuese, një Gjykatë e Lartë, një shtyp i lirë. Një shtyp i lirë, si një mur korrigjues dhe mbrojtës për pakicat është thelbësor për funksionimin e demokracisë. Unë shoh shtypin e lirë si elementin katërt në një shtet, krahas gjyqësorit, parlamentit dhe qeverisë. Sundimi i ligjit dhe sistemi demokratik është frenuar nga mosfunksionimi i gjykatave më të larta në Shqipëri. Për 3 vjet është kryer një sulm thelbësor mbi strukturën kushtetuese nga qeveria “Rama”, duke përfshirë ndryshimet ligjore, një proces ky unik në historinë ligjore botërore. Si rregull, një qeveri e tillë duhet të ishte në burg për tradhti. Askush nuk e di se kur do të rivendoset sundimi i ligjit. Askush nuk e di se kur dhe si mund të nis zhbllokimi i mbi 45,000 çështjeve në gjykata e larta. Si rezultat kemi një shtet një partiak, pa kontroll gjyqësor, pa siguri juridike ka që nën drejtimin e qeveris “Rama” e ka kthyer Shqipërinë në qendrën kryesore ndërkombëtare për trafikun e kokainës, heroinës, trafikimin e qenieve njerëzore dhe pastrimin e parave. Shtetet që pastrojnë parat mbështesin drejtpërdrejt terrorizmin ndërkombëtar. Rama mban përgjegjësi politike për këtë. Në Europë thuhet: “Në Shqipëri dhia është bërë roje e kopshtit”. Qeveria “Rama” paraqet një rrezik për sigurinë, gjë që njihet dhe nga ambasadori amerikan në Tiranë.
Sërish më duhet të bëj një sqarim. Çdo reformë gjyqësore ka arsyen dhe justifikimin se përse bëhet. Edhe në Irak, ku u krye një reformë gjyqësore gjatë luftës civile, amerikanët, me ndihmën e ekspertëve kushtetues evropianë, bënë një punë të shkëlqyeshëm, ku gjykatat më të larta ishin gjithnjë të paprekura; gjyqtarët u kontrolluan në mënyrë të përsëritur hap pas hapi dhe u zëvendësuan rast pas rasti. Paralelisht, administrimi i drejtësisë në Irak u rishikua dhe u reformua. Çfarë dobie sjell rishikimi i gjykatave nëse elementi thelbësor, administrata gjyqësore, nuk kontrollohet dhe kualifikohet. Në Shqipëri administrimi i drejtësisë nuk ka qenë në fokus dhe kjo e rëndon edhe më shumë situatën. Një reformë gjyqësore nuk mund të kryhet në një mënyrë më joprofesionale dhe të gabuar. Ky ishte një gabim organizativ dhe përgjegjësia politike për këtë qëndron vetëm te qeveria “Rama” dhe PS, por sigurisht edhe te njerëz si Gent Ibrahimi, kryetar i Këshillit të Lartë të Prokurorisë (KLP.
Asnjë manovër teknike nuk e rikthen reformën dhe zgjedhjet parlamentare janë instrumenti që mund të rivendosë besimin dhe pranimin e saj. Në thelb, kemi një çrregullim serioz të sistemit shqiptar, kjo edhe si pasojë e këshilltarëve të instrumentalizuar nga qeveria dhe ambasadori i BE-së, Soreca, si dhe ish-ambasadori gjerman Dr. Schütz, që mirëpriti të ashtuquajturat suksese të reformës, nën moton: “Sepse nuk mund të jetë asgjë, nëse nuk mund të jetë”.
Si lind ky çrregullim?
Më lejoni të bëj edhe dy supozime këtu:
Jashtë vendit: Dëshira për një zgjidhje sa më të thjeshtë dhe perfekte nuk do të vdesë kurrë. Si rregull, çdo zgjidhje krijon një problem të ri. Dhe kjo për shkak të limiteve të të menduarit njerëzor. Arsyeja pse të huajt nuk mund ta shihnin më parë këtë zhvillim shumë të qartë në Shqipëri është për shkak të asaj që ne i quajmë rutina njohëse në shkencë. Këto janë programe tipike të vëzhgimit neurologjik, në të cilat rezultatet janë më pak interesante se vetë procesi. Kështu duhen parë dhe deklaratat e disa përfaqësuesve të huaj dhe ambasadorëve se: “Progresi i reformës në drejtësi në Shqipëri mund të shihet”, “Shqipëria do të jetë shembulli i përsosur i një reforme të suksesshme gjyqësore, do të jetë një vend model në BE”. Në vend që të përqendrohen në rezultatin e reformës në drejtësi, rënien e sundimit të ligjit dhe prishjen e të gjithë sistemit parlamentar, përqendrimi i tyre është vetëm në fillimin e procesit, fillimin e reformës ligjore, pra, ata janë në një rutinë njohëse. Është tipike për rutinat njohëse që personi në fjalë nuk e regjistron rezultatin ad hoc dhe ky është një çrregullim i perceptimit absolut.
Qeveria Rama: Përveç kësaj, sigurisht që ekziston edhe fakti që në një analizë të përgjithshme, qeveria “Rama” është në një pozicion të veçantë që ka një strukturë shkatërruese. Kush përfiton në Shqipëri kur sundimi i ligjit nuk ekziston më?! Kush duhet të ketë frikë nga gjykatat, prokurorët dhe një Gjykatë Kushtetuese që vlerëson pajtueshmërinë me Kushtetutën dhe të drejtat e njeriut? Përgjigja: Rama dhe Mafia.
Çfarë duhet të bëhet?
Në situatën aktuale ligjore dhe humbjen absolute të besimit të gjithë shqiptarëve te vullneti i qeverisë dhe këshilltarëve të saj në BE për reforma, fokusi i vetëm mund të jetë narrativa e demokracisë; zgjedhjet e reja. Si rezultat, një kompromis për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve duhet të negociohet midis të gjitha partive politike, në interes të shtetit shqiptar. BE ka hartuar një plan 15-pikësh për këtë. Gjëja kryesore tani është: Miratimi i një ligji zgjedhor demokratik. Kjo tani është bërë duke futur kufizime shtesë të bashkësisë ndërkombëtare kundër qeverisë “Rama”. Të gjithë qytetarët duhet të jenë në gjendje të marrin pjesë në procesin demokratik si të lirë dhe të barabartë. Kjo është veçanërisht e rëndësishme për Republikën e Shqipërisë, sepse vetëm në këtë mënyrë mund të garantohet liria.
Ende nuk është krijuar një zgjidhje e përkohshme për Gjykatat e Larta. Në këtë aspekt, nuk duhet të merret parasysh për të gjithë zhvillimin e Shqipërisë. Është gjithashtu koha që Z. Rama, Z. Balla dhe të tjerët nga qeveria shqiptare t’i shpjegojnë publikut shqiptar dhe evropian nëse, në bashkëpunim me mafian, kanë manipuluar zgjedhjet parlamentare të 2017 dhe në këtë mënyrë a përfaqësojnë një qeveri jolegjitime dhe një shoqatë kriminale me mafien. Sidoqoftë, ata nuk e bëjnë këtë dhe policët dhe prokurorët, të cilët kanë hetuar çështjen në bashkëpunim me autoritetet e huaja të sigurisë, duhet të kërkojnë azil jashtë vendit. Në të vërtetë, këto pyetje ligjore duhet të sqarohen dhe këtyre pyetjeve duhet t’u përgjigjen Rama dhe të tjerët. Një nga kërkesat në programin e 15 pikave të BE-së është hetimi kundër partisë në qeveris, PS. Në këtë drejtim, Rama duhet të tërhiqet nga të gjitha funksionet zyrtare dhe të bëjë paqe me të gjithë.
Do të ishte mbyllje sysh para realitetit, nëse dikush do të mohonte se Shqipëria ka hyrë në një krizë serioze, mbase fatale, se Shqipëria aktualisht nuk ka një shtet kushtetues, nuk ka demokraci, dhe po përballet me humnerën ekonomike dhe ligjore të shoqërisë, dhe e politizimi dhe instrumentizimi i drejtësisë nga qeveria “Rama” janë rezultati. Megjithatë, shteti demokratik kushtetues kërkon respektimin e ligjit. Nuk ka asnjë shtet ligjor kur çdo gjë i lihet qeverisë. Për t’u rikthyer te pyetja juaj fillestare. Tani është e nevojshme të zhvillohen njëherësh zgjedhje parlamentare dhe lokale në vitin 2020, në mënyrë që paqja dhe besimi i popullit shqiptar te qeveria dhe parlamenti të mund të rikthehet. Kjo është thelbësore për një negociim të suksesshëm me Evropën. Me një Shqipëri të paqëndrueshme, që është në prag të falimentimit social dhe ekonomik dhe që është në mes të shndërrimit në një diktaturë, nuk mund të ketë negociata të suksesshme me BE.
Rama dëshiron të kultivojë kanabis në Shqipëri për arsye mjekësore, a mendoni se mund të jetë i rrezikshëm në Shqipëri dhe a mund të ketë probleme në BE?
Pra, edhe në Gjermani, kanabisi është i licencuar për prodhim mjekësor. Sidoqoftë, çdo gjë është në kontroll absolut. Prodhimi kontrollohet rreptësisht nga shteti. Në Shqipëri kemi të bëjmë me një qeveri të korruptuar, siç thotë gazeta BILD, me një qeveri mafioze “Rama”, që shkel Kushtetutën; një administratë qeveritare të korruptuar, e cila dominohet nga përfaqësues të partisë në pushtet, ata nuk kanë asnjë shtet kushtetues funksionues, asnjë ndarje e kompetencave, asnjë sistem gjyqësor funksionues, asnjë sistem shëndetësor funksionues. Si i tillë, nuk mund dhe nuk do të ketë kontroll mbi prodhimin mjekësor të kanabisit në Shqipëri nën këtë qeveri. Ky shembull tregon se Rama nuk ka aspak ide se si mund të organizohet politika ekonomike dhe sociale në Shqipëri, në mënyrë që familjet shqiptare të kenë mbrojtje dhe një të ardhme. Zgjidhja që jep Rama është rritja e drogës, trafiku i drogës dhe shitja e nënshtetësisë shqiptare të huajve të pasur, sigurisht miq nga sektori mafioz. Kjo qeveri është absolutisht e paaftë të qeverisë këtë vend, një turp, një katastrofë dhe projekti është një humbje absolute për ne evropianët në kushtet aktuale.
Ne në Shqipëri shikojmë nga Gjermania, por a është vërtet e rëndësishme Gjermania?
Gjermania është zhvilluar shumë mirë për 75 vjet dhe ka ndërtuar një demokraci dhe ekonomi shembullore, në një identitet pan-Evropian. Por tani që Evropa është në krizë, Gjermania duhet të krijojë një aleancë që nuk i shet Rusisë dhe Kinës dhe nga ana tjetër, ka një strategji për Evropën dhe atë që ne e quajmë Bashkimin Europian. Gjermania, si vendi më i madh dhe më i pasur në Evropë, nuk ka zgjidhje tjetër përveçse të udhëheqë dhe ne do ta bëjmë atë.
A duhet që Shqipëria të përmbahet në drejtim të BE-së dhe Gjermanisë?
…Shqipëria i përket historisë dhe gjeografisë së Evropës. Ne gjermanët kemi një miqësi të ngushtë me kombin shqiptar. Ne dhamë gjakun e ushtarëve tanë, në vitin 1999, për të mbrojtur kombin shqiptar, veçanërisht në Kosovë, kundër kriminelit të luftës Millosheviç dhe miqve të tij, ministrit të tij të Propagandës, Vuçiçit, kryeministrit të sotëm të Serbisë. Shqipëria i përket BE-së, ashtu si edhe Kosova. Një Serbi e madhe dhe një Shqipëri e madhe nuk pranohen, as Rama.
Në sytë tuaj, cila është kriza e koronës përtej faktit se është një pandemi e pa parashikueshme?
Për mua, kjo do të thotë tronditje historike, një ndryshim mes Globalizimit 1.0 dhe Globalizimit 2.0. Globalizimi i parë ishte një narrativë optimiste: tregtia e lirë, demokracia, klasa e mesme, një botë bashkëpunuese dhe shfaqja e një elite globale. Globalizimi i dytë, megjithatë, ka një ton krejtësisht të ri: bota po bëhet dixhitale dhe jeshile dhe më demokratike. Virusi corona ka një forcë unifikuese: në Shtetet e Bashkuara, ne po e shohim tani demonstrata, brenda Evropës programe të fuqishme të mbështetjes dhe integrimit, pas tronditjes dhe konfuzionit fillestar që njohin evropianët, në kriza në nevojë për komunitetin në BE dhe jo populizëm të shekullit XIX, i cili ka çuar në dy luftëra të tmerrshme dhe Holokaustin, duke sjell Luftën e Ftohtë midis fuqive të mëdha.
Si e përjetoni krizën e koronës në Gjermani?
Ne kemi një kancelare të guximshëm që e di se çfarë do të thotë komunizëm dhe mungesë e demokracisë. Në këtë drejtim, Rama duhet të tregohet i kujdesshëm me sugjerimet e tij të miqësisë për Angela Merkelin. Një person që mund të ketë qenë në burg në 1994 dhe është mbajtur në pushtet nga mashtrime elektorale dhe që është në shkelje të përhershme të Kushtetutës, nuk është një mik i yni. Rama nuk është mik i BE-së dhe Gjermania nuk është mike e Ramës. Si kryeministër i zgjedhur aktualisht, ai natyrisht është krahas autokratëve të tjerë në botë një partner dialogu, por, siç thashë, jo një shok. Opozita është një parti motër e Partive Popullore Europiane. Ne europianët mund të themi: këta janë miqtë tanë politikë, sidomos lideri i tyre, Lulzim Basha. Është një personalitet politik që mund të çojë Shqipërinë në BE. Opozita e bashkuar, si garant i Shqipërisë së lirë, është bileta politike e hyrjes së kombin shqiptar në BE. Një garanci tjetër për Kushtetutën është Presidenti Ilir Meta. Unë jam i impresionuar se si ai kundërshton sulmet antidemokratike të qeverisë “Rama” kundër Kushtetutës dhe të drejtave të lirisë dhe pa u lodhur përpiqet të krijojë paqe midis kampeve politike. Meta është një atdhetar i vërtetë.
Kriza e koronës është situata më e vështirë ekonomike, kriza më e rëndë që nga ekzistimi i Republikës Federale të Gjermanisë. Sidoqoftë, Shqipëria është shumë më keq dhe në thelb është e falimentuar nëse nuk ka ndonjë ndryshim politik. Situata është absolutisht ekzistenciale në të gjithë botën. Në Gjermani, 7 milionë njerëz janë në punë me kohë të shkurtër dhe ne presim që produktet bruto kombëtare të bien midis 7-10%. Duhet të shmanget sa më shumë papunësia. Programet e stimulimit ekonomik dhe të ndihmës në Gjermani, të cilat kanë një vëllim të përgjithshëm prej pothuajse 2 trilionë euro, janë plotësuar me gati 2 trilionë euro nga BE dhe paketat e ndihmës nga 15 vendet e tjera anëtare të BE-së, 3 trilionë euro të tjera, dhe angazhimi i Bankës Qendrore Europianë. Ndihma është e orientuar drejt konvertimit teknologjik, ne vendosim qëllime strategjike në krizë, sidomos me dixhitalizimin dhe mbrojtjen e klimës. Unë mendoj se me këto programe, Gjermania dhe Evropa do të jenë vendet lider pas 2 vjetësh, kontinenti kryesor në të gjithë botën për sa i përket digjitalizimit dhe teknologjive mjedisore, ky është qëllimi ynë. Evropa do të zvogëlojë varësinë e saj nga Kina. Projekti i Kinës komuniste, i ashtuquajturi Rruga e Mëndafshit, ka vdekur. Kjo gjithashtu do të thotë që zinxhirët e prodhimit do të vendosen më shumë në Evropë. Shumë vende të Bashkimit Evropian në jug dhe në lindje do të përfitojnë nga kjo nëse thelbi ekonomik i Evropës: ekonomitë gjermane dhe franceze prodhojnë më shumë në Evropë. Bota do të shikojë dhe të vijë në Evropë dhe jo në Kinë, ShBA. Transformimi i Gjermanisë dhe zona më e fuqishme ekonomike në botë, Bashkimi Evropian, tani është në zhvillim e sipër dhe do të jetë i suksesshëm. Pra, Shqipëri, ky është shansi yt.
Si e shikoni krizën e koronës në Shqipëri?
Një katastrofë absolute. Një turp. Nuk ka statistika të vërteta mbi infeksionet me korona. Nuk është testuar sa duhet. Nuk ka rehabilitim për pacientët me korona. Prandaj, do të ketë vdekje shtesë nga ish-pacientët me koronë në muajt e ardhshëm, edhe pse nuk kanë simptoma aktive të virusit. Edhe rezultatet në patologji gjithashtu nuk janë regjistruar siç duhet. Në Shqipëri askush nuk e di se çfarë po ndodh vërtet. Lufta ndaj pandemisë fillon me diagnostikim dhe jo me izolim total dhe tanke. Në këtë aspekt, nuk u bë lufta e duhur kundër pandemisë në Shqipëri, mbrojtje e popullatës dhe mjekëve, gjë që është një krim kundër popullit shqiptar, kundër të ardhmes së fëmijëve shqiptarë. Për më tepër, pas 7 viteve qeverisë “Rama”, struktura mjekësore e Shqipërisë ka rënë në nivelin e vendeve më të varfra në Afrikë. Në të vërtetë, duhet të shtrohet pyetja: ku shkoi ndihma ndërkombëtare, sigurisht jo për kujdesin shëndetësor të Shqipërisë. Krizës ekonomike që solli pandemia i mungon ekspertiza e politikave ekonomike. Ekonomia shqiptare ka të ngjarë të ketë një rënie prej 20-30% të produktit kombëtar bruto dhe shkallë të konsiderueshme papunësie. Kjo mund të sjellë largim të shqiptarëve pas muajit korrik. Në këtë drejtim, ekonomia shqiptare do të goditet më pas nga një tronditje e dytë. Kjo duhet të parandalohet. Shqipërisë i duhet një qeveri e re e unitetit kombëtar. Së bashku me opozitën e bashkuar shqiptare, ne kemi hartuar module të përshtatshme për rindërtim ekonomik dhe shoqëror dhe kemi besim të madh në opozitën e bashkuar se ata do të formojnë të ardhmen e Shqipërisë pozitivisht dhe opozita e bashkuar ka mbështetjen më të plotë të Partive Popullore Evropiane.
Ne nuk do ta lëmë Shqipërinë të veçuar nga Evropa, ne do të ofrojmë mbështetje të fortë dhe të hapim dyert e BE për ekonominë shqiptare. Një kapitull tjetër i historisë së Shqipërisë, do të hapet me një zgjedhje të re që u ofron shqiptarëve mundësi të reja dhe e bën Shqipërinë një vend më të mirë./Koha Jonë /
Pavarësisht interpretimeve, Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimi Europian janë shprehur qartë në lidhje me zgjidhjen e krizës shqiptare menjëherë pas 30 qershorit. Nëpërmjet z. Palmer dhe z Hahn vjet në korrik, ata kanë kërkuar ndëshkim të krimit elektoral dhe dakortësim për reformën zgjedhore. Kjo politikisht do të thotë, që ata kanë pranuar që akuzat e opozitës duhet të adresohen dhe gjykohen me votë. Pra me një fjalë, ata kanë kërkuar që populli shqiptar të shprehet me votë në lidhje me radiografinë e ashpër që shpallën përgjimet. Në çdo vend normal çdo kryeministër do të jepte dorëheqjen menjëherë pas publikimit të përgjimeve dhe do ta çonte vendin në zgjedhje të parakohshme , por duke qenë se demokracia shqiptare përcaktohet si hibride, ka qenë gjithmonë faktori ndërkombëtar, ai që e ka detyruar një qeveri t’i nënshtrohet gjykimit popullor dhe kjo gjithmonë ka ndodhur pas modalitetit të dakortësimit të një reforme zgjedhore. Më pas dorëzimi i pushtetit ka ndodhur pas garancive që i janë dhënë kryeministrave përkatës, që nuk do të cënohen pas dorëzimit të pushtetit. Kjo ka ndodhur edhe në 2005 , por edhe në 2013. Me pak fjalë kjo ka qenë historia e rrotacioneve politike, që kanë ndodhur në Shqipëri deri tani, për të mos përmendur 1997, i cili ishte ”një rrotacion” me dhunë dhe një mësim i ashpër për elitën drejtuese të këtij vendi. Por, kësaj here gjërat duken ndryshe nga 2005 dhe 2013. Edi Rama duhet ta ketë menderosur aq keq këtë punë, sa faktori ndërkombëtar jo vetëm nuk ka pranuar negociata për garanci, por ka rritur presionin mbi të duke u shprehur për herë të parë në nivelet më të larta të përfaqësimit. Është hera e parë që Parlamenti Europian, institucioni më i lartë që përfaqëson interesat e Bashkimit Europian shprehet qartazi në lidhje me krizën shqiptare dhe nevojën për zgjidhjen e saj me zgjedhje parlamentare dhe lokale në të njëjtën ditë dhe ndëshkimin e krimit elektoral. Gjithashtu, është hera e parë që kemi një deklaratë të Sekretarit Amerikan të Shtetit në lidhje me një marrëveshje periferike për reformë zgjedhore të dy partive shqiptare, kur dihet që Sekretari i Shtetit shprehet për një çështje vetëm kur ajo çështje është rrezik porencial për destabilizim. Për ata që nuk e dinë përfshirja e niveleve kaq të larta, nuk dëshmon thjesht që kjo krizë falë betejës së opozitës, ka sot vëmendjen e duhur, por dëshmon që kjo krizë nëse nuk zgjidhet, kërcënon destabilitetin jo vetëm të Shqipërisë, por edhe të krejt rajonit. Me sa duket tashmë ata e kanë të qartë fytyrën e vërtetë të këtij kryeministri. Pra, ndryshe nga rrotacioni 2005 dhe 2013, e reja kësaj here është se pavarësisht përpjekjeve për të negociuar fundin e tij, me anë të kërcënimit për mosaprovim të reformës zgjedhore nëpërmjet mercenarëve të tij në parlament, Ramës nuk i është ofruar asnjë garanci . Përkundrazi, kushti i panegociueshëm i ndëshkimit të krimit elektoral, krim ku ai është provuar nga përgjimet që ka qenë pjesë, për herë të parë e kthen atë në të akuzuar botërisht si kryehajdut zgjedhjesh. Ndaj, ndëshkimi i tij me burg nuk është dhe aq i pamundur. Për kryeministra të tjerë kanë mjaftuar disa fatura të thjeshta për të përfunduar më pas në pranga, në qeli. Sigurisht, të gjithë e dimë që përfshirja në krim elektoral mund të jetë vetëm sebepi, sepse arsyet e vërteta duhet t’i kërkojmë tek pazaret e tij me “armiqtë” e Perëndimit, për të destabilizuar rajonin , në këmbim të pushtetit.
Maurico Druon, sekretar i Akademisë frënge: “Shqiptarët i përkasin popujve më të vjetër se vet historia. dhe gjyshërit e shqiptarëve merrnin pjesë në luftën e Trojes, të udhehequr nga Akili (në njërën anë) dhe Hektori (në anën tjetër)”.
Nga Ilir Zhiti/
Nuk kemi faj ne shqiptaret se ka dijetare , historiane dhe gjuhetare te huaj qe flasin keshtu per shqiptaret dhe gjuhen shqipe dhe iu prishin midene shume antishqiptareve te cilet sikur jane shtuar shume keto kohe e fundit. Me siguri paguhen nga qarqet antishqiptare qe nuk iu pelqejne keto perfundime dhe duan te perjetesojne dhe justifikojne grabitjet e jashtezakonshme te kryera ndaj Kombit tone, shoqeruar me krime te tmerrshme. Po hedh thenie te te huajve qe mos thone keqdashesit e shumte se shprehemi keshtu nga qe jemi vete shqiptare.Me kete rast I shpetojme ironise dhe qesendise se disa antishqiptareve dhe le te perplasen mbi te huajt.
Maurico Druon, sekretar i Akademisë frënge: “Shqiptarët i përkasin popujve më të vjetër se vet historia. dhe gjyshërit e shqiptarëve merrnin pjesë në luftën e Trojes, të udhehequr nga Akili (në njërën anë) dhe Hektori (në anën tjetër)”.
-Nikolla Jorga: “Populli shqiptar së bashku me baskët, janë më të vjetërit në Evropë”.
-Maximilian Lambertz: “Historia e Vërtetë e njerëzimit do të jetë e shkruar, vetëm kur ajo do të shkruhet me pjesëmarrjen e shqiptarëve”.
-Lamartini: “Ky komb e ky popull nuk merret nëpër këmbë… Kjo është toka e heronjve të të gjithë kohërave… Homeri aty gjeti Akilin, grekët Aleksandrin e Madh, turqit Skënderbeun, njerëz këta të së njejtës racë, të të njejtit gjak”.
-M. Huacunthe Hecquard: “Në asnjë vend të botës femrat nuk janë më të respektuara dhe nuk ushtrojnë një veprimtari më të fuqishme se shqiptaret dhe disa nëna shqiptare kanë përzënë prej shtëpisë bijtë e vet pasi ata ishin larguar nga fronti i luftës. Ato i kishin kthyer në fushën e betejës”.
-Lord Bajroni: “Shqiptarët me kostumet e tyre bëjnë një peizazh më të mrekullueshëm në botë… Shqiptarët janë raca njerëzore më e bukur që ekziston, trima më të fortë se kështjellat e tyre”.
-Henry Noel Brailsford: “…Shqiptari ‘primitiv’, në fakt është ‘Mbinjeriu’ për të cilin Nietzsche ëndërronte”.
-Gjusepe Katapangu: “Atllantida e cila është zhdukur para 12.000 vjetësh, ishte tokë e Ilirëve (pellazgëve), të cilët shpëtuan nga përmbytja e Atlantidës dhe filluan civilizimet e reja në të gjitha kontinentet, sidomos në Evropë, Afrikë dhe Azi të vogël”!
-Agostino Ribeco: “Te drejtat mijëvjeçare të shqiptarëve, etnografike dhe gjeografike, shtrihen prej kohërave të vjetra në Iliri, Maqedoni dhe Thesali”.
-Braisllav Nusic: “Shqiptarët janë autoktonë, të cilët gjatë të gjitha dyndjeve të popujve, e ruajtën tipin dhe karakterin e vet në mënyrë të theksuar. Ata u bënë ballë sulmeve të romakëve, mësymjeve të dendura të sllavëve, të cilët ua pushtuan të gjitha fushat, ultësirat, dhe lumenjtë”.
-Dushko H. Konstantinov: “Shqiptarët janë banorë më të vjetër të Gadishullit Ballkanik dhe pasardhës të drejtpërdrejtë të ilirëve të vjetër, të cilët kishin ndërtuar shtetin më të fuqishëm në Ballkan”.
-Edvin Jasques: “Ilirët ose shqiptarët, këta bijë të paeupur, ishin luftëtar të shqipes, trashëgimtarë të denjë të Akilit, Filipit, Aleksandrit të Madh dhe Piros së Epirit…”.
-Edvin Pears: “Shqiptarët janë pasardhës të racës më të vjetër të Gadishullit Ballkanik, gjegjësisht të racës arjane, duke e nxjerrë këtë fjalë nga dy rrënjët e fjalëve shqipe: Ar dhe Anë, që d.m.th. Njerëz të arit të pastër”.
-Maks Myle: “Emrat e mjaft popujve të njohur rrjedhin nga fjala e vjetër shqipe ‘Ar’. Kjo vlen edhe për mjaftë vende të botës.”
-Fanulla Papazogllu: “Dardania është njëra nga krahinat antike të Ballkanit ku popullata autoktone është ruajtur më së miri”.
-Gos Xhen: “Origjina e shqiptarëve ngjitet deri te koha e pellazgëve dhe kanë origjinë parahelene”.
-Gustav Majer: “Shqiptarët janë Ilir të rinj”.
-Gjorgj Hahni: “Shqiptarët janë pasardhës të Ilirëve, ndërsa ilirët janë pasardhës të pellazgëve… Shqiptarët janë stërnipërit e Pellazgëve”.
-Haki Pasha: “Po doli në shesh historia e shqiptarëve, Perandorinë Osmane e merr lumi”.
-Harold Whitehal: “Hieroglifet egjiptiane, të krijuara para 4.000 vjetësh kanë domethënie shqipe”.
-Henri Braisford: “Në Maqedoni, vetëm shqiptarët janë popull autokton”
-Johan Fon Han: “Shqipja rrjedh nga ilirishtja dhe ilirishtja nga pellazgjishtja”.
-Jovan Cvijiq: “Sllavët e jugut, pas ardhjes në Ballkan, aty gjetën shqiptarët, të cilët nën trysninë e tyre (sllavëve) u tërhoqën jugu dhe në vendet më malore, ku i hasim edhe sot”.
-Konstandin Paparigopulos: “Vetëm shqiptaret konsiderohen si pasardhës të racës ilire”.
Nuro Hoxha was a well-respected teacher in the village of Tërbaç, near Vlorë in Albania. In September 1943, when the Germans occupied Albania, Hoxha went to warn his long-time friend Ilia Solomoni of the danger to the Jews. Solomoni had nowhere to go and did not know what to do, so Hoxha offered to hide Solomoni and his family in his two-storey house in Tërbaç.
Ilia Solomoni told Yad Vashem that the brave teacher welcomed them into his home with the words: “You have my Besa [Albanian code of honor].”
The Solomoni family – Ilia, his wife Sarika, and their baby daughter Mirela – moved to the storeroom in Hoxha’s cellar, underneath the staircase. Hoxha covered the opening with a rug. When the danger outside intensified, more family members joined them in the hiding place: Ilia’s sister, Fortunata, his brother-in-law, Eliezer Negrin and Sarika and Negrin’s mother, Aneta.
In the spring of 1944, the Nazis’ Albanian accomplices arrested Ilia and threatened to hand him over to the Germans. Braving the danger, Hoxha appealed to the collaborators and told them that the entire village would take revenge on their families if Ilia was not released. Two days later, Ilia was set free, and it was Hoxha who was waiting for him at the prison gate and accompanied him home.
In September 1944, Ilia was arrested again, and was released once again thanks to Hoxha’s intervention. Throughout the period from September 1943 until November 1944, Hoxha and his family did everything they could to provide for the members of the Solomoni family, without receiving any remuneration.
“Moto e Edvin Kristaq Xhelatit: Në djall BE, KE, Venecia! Rroftë karrikja ime!”
Edvin Kristaq Koleka ka zgjedhur parimet e etërve të tij mizorë për lirinë e fjalës dhe mediave në rrugën drejt BE. Ai, brenda një afati kohor të shkurtër, si asnjë kryeministër tjetër në Europë, ka hyrë në listën e zezë të saj pasi është damkosur në një seri raportesh ndërkombëtare për qëndrimin e tij ndaj mediave si xhelat i fjalës së lirë.null
Ai personalisht me emër është denoncuar keq e më zi në:
raportin e ODHIR për abuzimin masiv me mediat në fushatën elektorale duke dhunuar Kartën e Kopenhagenit për zgjedhjet e lira, por edhe Konventën Europiane të të Drejtave të Njeriut dhe Kartën Universale të të Drejtave të Njeriut;
raporte të përsëritura të Këshillit të Europës e vendosin Shqipërinë në krye të listës për dhunimin e lirisë së fjalës dhe shtypit;
raporte të përsëritura të Reporterëve pa Kufij dënojnë me forcë qëndrimet dhunuese personalisht të Edvin Kristaq Xhelatit ndaj mediave;
raporti i fundit i Komisionit të Venecias hodhi në kosh të plehrave, ligjin e tij të gijotinës së fjalës së lirë dhe përcaktoi kushte për pavarësinë e AMA;
raportet e “Freedom House” që konsiderojnë të rëndë, gjendjen e lirisë së mediave në Shqipëri.
Por pavarësisht nga këto damkosje, Edvin Kristaq Xhelati ecën i palëkundur mbrapa, drejt standarteve të dajos së tij biologjik, famëziut Spiro Koleka (Babi Pilos) që kërkonte të përdoreshin armët, tanket, kundër pluralizmit dhe u bëri gropën dhjetëra intelektualëve shqiptarë dhe Babit biologjik, Kristaq Xhelatit që firmoste në gusht të vitit 1988 varjen në litar për vargjet e tij, të poetit Havzi Nela.
Në këtë traditë, ai reagon ndaj të gjitha raporteve të mësipërme duke emëruar në krye të AMA, në kundërshtim flagrant me ligjet një militant të thekur, Maklen Misha, ish-kandidatin për deputet, gjë të cilën ligji e ndalon.
Ai ka qënë drejtues i G99 dhe kandidat për deputet i kësaj partie. Po kështu ai është këshilltari i ndrikull Xhaçkës, i cili me ligj është post politik. Përveç kësaj, Maklen Misha nuk plotëson kriterin ligjor të 10 viteve pune.
Për të nxjerrë me çdo kusht Maklenin, kandidatin e zemrës, Edvini i ka vendosur edhe tre pseudorivalë atij apo kallpkandidatë, të cilët njëlloj si Makleni nuk kanë 10 vite punë dhe kanë mbajtur detyra politike.
Me gjithë këto, Makleni e ka të sigurt emërimin e tij nga narkoparlamenti. Qëllimi i këtij akti është një dhe vetëm një: kapja e institucionit të AMA dhe shndërrimi i tij në një gijotinë të fjalës së lirë.
Me këtë akt, Edvin Kridtaq Xhelati u thotë shqiptarëve, por edhe komunitetit ndërkombëtar se para karriges së tij, BE, Këshilli i Europës, Komisioni i Venecias, që ju u besoni, për atë janë një hiç ashtu siç ishin për etërit e tij!
It began hundreds of years ago, deep in the Albanian Alps—an unusual tradition where women, with limited options in life, took the oath of the burrnesha. A pledge to live as a man. To dress like a man, to work like a man, to assume the burdens and the liberties of a man. But these freedoms came with a price: The burrneshas also made a pledge of lifelong celibacy. Today these sworn virgins live on, but their numbers have dwindled. Many Albanians don’t even know they exist. What happens when the society that created you no longer needs you? And how do you live in the meantime?
I couldn’t decipher the photographs at first.
They arrived linked in an e-mail from a friend, with a tagline that read: Amazing.They were color portraits, shot recently, seemingly of old men who’d lived a little. At least that’s what the evidence suggested: They were dressed as old men, and the camera seemed to regard them as old men, if from another time, like the ’40s or ’50s. But there was something in the eyes, and sometimes the hands, even the carriage of bones—a softness that made me wonder.
The more I gazed upon the photographs, the more I noticed something else. In image after image, the faces possessed an otherworldly quality. That’s as close as I can come to it: Their eyes seemed to look steadily, unabashedly at the camera—or up at the sky, as if they might float away.https://tpc.googlesyndication.com/safeframe/1-0-37/html/container.html?n=0
These were burrneshas, the text read, or women who dressed and lived as men, in isolated regions of northern Albania, a land of ultraconservative mores. There were strict rules and reasons for this transformation, ones that had been established some 500 years earlier, as part of a medieval canon of laws known as the Kanun. Today possibly only a few dozen burrneshas still exist—and the tribe is fast dwindling.
In the pictures, the burrneshas posed and gazed dreamily, disappeared behind clouds of cigarette smoke or sat erect in a chair, surrounded by family, smiling beneficently. Their vulnerability seemed a strength. And it occurred to me that perhaps I was looking upon the rarest thing of all, complete actualization. Or transcendence. If so, how had they pulled it off?
I stared at the photographs for so long, pondering these questions, that I lost track of time. Until I heard a cow moo. And then, standing before me was Haki.
It was a mild November afternoon, and Haki stood in the bright light of his garden, smoking like the Penguin, with a cane and a cigarette holder, the embers of his Karelia butt burning angrily. He wore a leather jacket, slacks hiked high, and a plaid shirt. He possessed a gray mop of hair, and his eyes resembled those of Charles Bronson. Even though he was 71 years old, he seemed boyish and lithe, if a little humped. Uncurled, he still would have stood only five feet tall.https://tpc.googlesyndication.com/safeframe/1-0-37/html/container.html?n=0
Haki’s house was made of stone, as was the barn with the calf inside, all set in a lost valley. There was no straight road to reach this place. So along with my translator—a husky bear of a young man named Ermal, who, though a fine navigator, drove with all the subtlety of Beethoven’s Ninth—I’d traveled north on Albania’s recently completed highway from the capital of Tirana into Kosovo, where we were stopped at a midnight checkpoint by bored soldiers bearing AK-47’s, then looped back into a northerly, mountainous pocket of Albania.
As it turned out, it was damn hard to find these burrneshas. We’d driven up switchbacks and down dirt tracks.
“What is it?” Ermal had demanded. “You’re disappointed?” He’d proven to be an intuitive companion.
“It’s like searching for unicorns,” I’d said.
“Yes,” he’d said, accelerating until he almost rammed a car in front of us, then jammed the brake. “But burrneshas are real,” he’d said, our heads whiplashing in unison, “and unicorns are not.”
Now here was the real thing himself, spitting venom. Other journalists had visited Haki in the past, sometimes asking questions that he viewed as impertinent. A number had wanted to know if he was really just a lesbian in disguise—and this had triggered a deep hurt.
“It breaks my heart that anyone would ask such questions,” he said, picking a tobacco leaf from the tip of his tongue. “I hate to be used. God has given me what I am, and I’ve made do. Being lesbian—this isn’t even what being a burrnesha is about.
The word burrnesha translates as “he-she.” And like most burrneshas, Haki was a virgin who had taken a vow of celibacy that elevated him to a time-honored position in the community, the in-between person. The origins of the tradition weren’t clear, but historically, when the male heirs of a family died or had been killed and property could no longer be passed in patrilineal fashion, an allowance was made: If a virgin daughter remained, she could assume the role of patriarch by swearing in front of a dozen village elders that she would remain celibate for the rest of her life. By this declaration, the burrnesha secured the family estate—and honor. It was, as one observer told me, “a choice of force, not happiness,” a social construct and selfless act to protect the family.
Haki’s case was a little different. He’d almost been born to his burrnesha-hood. His parents had thirteen children, he said, and he came third in line. When his mother was pregnant with him, an old traveling dervish from Kosovo had passed through the village, and knowing his head was being sought in a blood feud, he asked for a plot on the family land to be buried in. Haki’s father consented, as a good Albanian and Muslim. And before the dervish was killed eleven days later, he predicted that Haki, while born female, would live like a male. And that’s exactly what happened.
Haki had mastered the gestures and stance of manhood until all of it was muscle memory, or rather, just who he was. He spit and smoked and milked the cows, just as he put each leg through his pants in the morning. He cursed, then acted as he pleased, living here entirely alone as he did, collecting honey from his bees. Some burrneshas had such a flexible sense of their gender that you might refer to them as a he or a she, or use the pronouns interchangeably. Not Haki.
Even if one’s life as a burrnesha wasn’t foretold as Haki’s had been, or if male heirs were still alive, there were other reasons why a girl in Albania might want to become a boy, or a woman a man. Imagine, as when Haki was young, marrying at the age of 15, 16, 17 years old, conceivably to a husband who might be 40, 50, 60. On your wedding night, your father might slip a bullet into your suitcase, for your husband’s use in case you’re not a virgin. You will stand throughout your wedding, eyes downcast as the humble, heeled animal you’ve just become, and soon you will live with your husband’s family, wherever they may live, in virtual enslavement, taking all of your orders from them. You will never talk back. You will make no decision, even when it comes to the children to whom you give birth. You will not smoke or drink or shoot a gun. From sunup to sundown, your life will be full of hard labor. According to the Kanun: “A woman is known as a sack made to endure as long as she lives in her husband’s house.”
Haki sat on a bench beneath a peach tree in his light-filled garden, inhaling cigarette after cigarette in its holder, squinting behind clouds of smoke. The bees made their honey, and he could barely contain his belligerence, though he tried as best he could at brief politeness, given that the Kanun also stresses the importance of hospitality. But then, why would he leave the depiction of his life to the report of yet another stranger, one who could never understand the cost of his journey? He wasn’t a clown or a freak or an entertainer. All he wanted in the end was his absolute freedom, which in this country was the most precious metal of all.
Albania is located sixty miles across the Adriatic Sea from Italy. It borders Montenegro and Kosovo to the north, Macedonia to the east, and Greece to the south. If you know nothing about “the Land of the Eagles,” relax. You’re not alone. Albanians love topiary and fancy doors. They speak Albanian, an Indo-European language with traces of Greek and Latin—and the lek is their monetary denomination, which trades at one hundred to one on the dollar. Their food is excellent, a mélange of Greek, Turkish, and Italian cuisine, all very fresh and legume-y. Mother Teresa was Albanian, as was John Belushi’s father. Albanians today adore Frank Sinatra songs, midcentury San Francisco (though not the Sodom they say it’s become), and George W. Bush, who once spent eight hours in the country. (They love our former presidents because, as one Albanian told me, they have “big, man-sized balls,” and with NATO, they sent the jets that decimated the Serbians during the Balkan conflict.)
There are other important facts: Albanians shake their head “no” when they mean “yes,” and “yes” for “no,” which can really confuse a visitor, especially when drunk or engaged in heated debate. They tap their heart to show ultimate respect for you, but when driving, they will attempt to crush you. The country is riddled with pocked, at times impassable roads, so that one seems to bounce up and down as much as go forward here—which makes the daily Grand Prix all the more stomach-churning. Meanwhile, Albanian society is distinctly conservative, made up of 30 percent Christians and 70 percent Muslims, with a historical disregard for women’s rights, among others’. In response to the first gay-pride parade held in Tirana this past spring, Ekrem Spahiu, the deputy minister of defense, was quoted as saying of the celebrants: “What remains to be done is to beat them up with a stick. If you don’t understand this, I can explain it: to beat them with a rubber stick.”
This, of course, is the sort of machismo that can be sulfurous, and Albania is one of the most macho places I’ve been, rubber stick aside. People are quick to glare rather than smile. And in part because of this centuries-old defensive crouch—this constant game of hair-trigger chicken—the northern part of the country is notorious for a plethora of blood feuds. Even today, it’s estimated that 20,000 Albanians spend their days in hiding from blood feuds, rarely leaving their homes or apartments, skipping school, fleeing the country, or gathering in towers called kulla in preparation for imminent attack.
According to Ermal, it doesn’t help that his Albanian brethren are “oversensitive and hot-blooded,” especially after fender benders, of which there are many on the crappy roads. Some angry words, a few gunshots, and the next thing you know, you’re holed up in Grandma’s city apartment for five years, trying not to get killed by retribution.
Meanwhile, on the subject of the burrneshas, most people in Tirana have never heard of them or believe them to be entirely mythical. Like elves. Ermal was one of those, shaking his head yes or no as he learned more about them, with a blank affect. What did he make of it all?
As it was, varying accounts existed of how many burrneshas might still be alive. A dozen? Double? Anthropologist Antonia Young, who’s studied the burrneshas for twenty-five years, says there may be up to a hundred, but likely fewer. A small northern village was, until recently, home to five old ones. But then, as time has marched on and the burrneshas have begun dying off, they really have become more rumor than reality, the flickering phantom right around this corner, up this path, in this house over here, vanishing before our eyes, taking their stories to the grave.
On another day in the north, another mountain to climb. When the switchbacks ceased and we came to the end of the road, we found Lume (pronounced loom-eh) in the shadow of the limestone escarpments, dressed head to heel in fatigues, including an army cap. She was perched on a compact mountain horse with a crude wooden saddle that looked as if it might prove somewhat painful. She—for that’s how she identified, not insisting on “he” but accepting it equally when used—was the rarest burrnesha of all because of her age: 42 years old but looking about 18, compact and muscly herself, with flipped-up jet-black hair, wearing funky wrestling shoes. (The whole outfit, she proudly declared, was bought in Kosovo for less than twenty bucks.) She didn’t make eye contact at first, hiding herself in the shadow of her cap. But when it came off eventually, her irises were an arresting green.
She led us to her house, a compound set down on a slope behind an elaborate branch fence. Lume was the fifth of four brothers and two sisters, all of them alive, and one of her brothers lived here, too. He was in the process of building a new house while Lume’s mother shared Lume’s house with her. Lume’s sister-in-law crossed the little courtyard when we came in, her arms hugging an oversize load of dried stalks. She wore a scarf over her head and a toothless smile; the back of her hands were tanned and dirty, dry skin cracking. She could have been anywhere between the ages of 35 and 65.
Everyone was busy here, getting ready for winter, which you could begin to feel in the shadows and at nightfall, as the temperatures began to plummet. The snow, when it landed, could last until August, so it was important to have all your firewood cut and stacked. It was important to have food in storage—and food for the animals, too. It was important that everything was mended and fid before the weight of all that sky fell. Even to fetch the water was a treacherous slide down the ravine to the stream that cut the mountain.
As northern Albania rapidly entered the modern world, it wasn’t as if there were a new generation of burrneshas coming up behind Lume. And yet the dubious distinction of perhaps being the last didn’t matter one way or the other to her. She said the transition from girl to boy had never been an issue, at least in her own mind. She would never be kept by a man, anyway: “I don’t know what a dress is and will never know!” she said.
When young, she’d clothed herself in boy garb. “God is always looking after us,” Lume said, after showing us into her house and offering us a couch in the living room. Her sister-in-law shuttled in tea and soda as Lume sat, her elbows propped on either knee. “When I was about 12, I said, Please God, help me. I pray to be a burrnesha until the end. ” Then she talked to her baba—or father—and he understood. He gathered Lume’s four brothers and, according to Lume, told them, “Herewith forward, this girl is a sworn virgin and will live like a man. These will be her affairs. You worry only for yours.” And the brothers became angry and asked why. Why, if none of the men in the family were dead, did they need a fifth brother?
They kept on, vociferously: Lume should marry, they insisted. She was going to make them all look foolish—the time for sworn virgins was over.
“Who’s going to take care of you?” they asked Lume, and she was defiant. It was as if she were getting married—to the him in her, or the he in she—to a powerful idea that gave him-her strength and agency. Over time, after the father died and each brother moved from the house, she was left with her mother. She rode her horse, chopped wood. She might walk to Tropojë and back, an eight-hour round-trip. When she cut herself with a knife, she put tobacco on the wound, a little sugar, too, and took her belt and cinched it around her arm. Then she started down the mountain to find a doctor. On another occasion, when she was in town drinking with some men, one of the young ones asked her to join him at a hotel, and she pulled out that same knife and stuck it in him.
Now Lume took us out into the afternoon, to a little field above the house. She walked like a wrestler, with wiry confidence. She held herself that way, too, her hands occasionally making fists, then releasing. There were scars on her fingers. Pointing to the sheer pale-orange limestone cliffs looming above us, she said that one of her favorite things to do was pack a little picnic—bread; cheese; some raki, the forty-proof spirit that was the national drink—and hike up there and shoot at rabbits and pigs. “I’ve never gotten a pig,” she said, “but I’d like to.” When I asked who joined her on those excursions, she said, without hesitation, “Just me.”
The light didn’t last long in Lume’s ravine. It was as if someone had pulled a purple-gray curtain over everything, and we were back inside the compound—Lume’s sister-in-law toting another heavy load of branches, Lume lifting the heavy saddle off her horse—when her brother appeared at twilight. His face sunburned, a few teeth missing, too, he’d spent the day up on the mountain, lounging, having a picnic with friends. Listing to the right, he smelled of lighter fluid, tobacco, and manure, and warmly greeted almost everyone. Except his sister. They didn’t make eye contact, and one could almost have cut a finger on that edge between them.
For the first time, Lume seemed to shrink a little, her hands fluttering and landing in the pockets of her fatigues, hidden. She didn’t speak a word, looked away. Her mother came back from somewhere, a handsome woman with curly gray hair and a striking countenance. You could tell where Lume got her looks. And there she stood, in between her mother and brother, her face disappearing into the shadows beneath the bill of her cap. In that fleeting moment, her fatigues created the optical illusion of a body fading into the trees, and it was unclear who she might be anymore.
While basic, our hotel in Tropojë fully met my rigid USSR-meets-The Jetsons decor standards. Even the rainbow sheets were perfect. And the man who parked the cars in the alley looked exactly like that great Albanian hero—and no, ha-ha, I’m not talking about King Zog, survivor of fifty-five assassination attempts, but George W. Bush. In fact, locals called our car-parking concierge “George Bushie.” And he always responded with a huge smile, which was highly unusual in this otherwise grim place. But he really did look like George Bushie. And he was the smiliest guy in all of Albania because of it.
The morning after seeing Lume, I found myself in the hotel café, observing a room full of grumpy-looking men in dark overcoats, eyeing one another suspiciously. The patriarchs of the town truly dominated the lazy if paranoid killing of daytime hours, sucking nicotine and caffeine.
Sitting there, stirring sugar into my café au lait—what kind of ball-less man drinks suede-colored coffee?—I was thinking about my coffee shop back home and how, on any given day, you might take for granted the egalitarian flow, the mash-up of gender stereotypes: a woman dressed in untied high-tops and a baggy hoodie; a dude chatting up the barista while wearing a kilt; a hetero couple in matching scarves, talking about olive oil. What did all this mean? Nothing—hopefully. Unless you needed it to. Unless you were to move the coffee shop to certain parts of Wyoming—or Albania.
“You Americans know too much freedom,” Ermal had said bluntly while driving out of town again, on the lush plain that would bring us to another burrnesha, named Hajdari. Ermal was a peach of a guy who’d recently found Jesus, our Lord and Savior—and always seemed to have an eye peeled for clean bathrooms along the road, just in case there was a need. More than once, he’d returned to the car, emphatically shaking his head yes, which meant no. “Not suitable for a heavy duty,” he’d say, waving off the facilities. Now he asked if I believed in gay marriage, but before I could answer, he stated his unequivocal opposition.
My wife is my best friend,” he said, and then: “Humans need rules and boundaries.”
Hajdari, who was 86, lived on a well-kept farm, and we found him seated there on a couch in his living room, an old color TV blizzarding with the volume down. He was dressed dramatically, sporting a red vest, a white turtleneck with a big-collared white shirt, and white pants with furry black racing stripes zagging across his thighs. But it was the oversize wristwatch studded with fake diamonds that caught one’s eye—in the past, it was rare for women to wear watches—and Hajdari was rightly proud of it, as he was proud of everything he called home.
It had been a good life, “a happy life,” as he put it, but still, each life had its challenges. You couldn’t just snap your fingers and instantly have happiness. It came in the struggle. Hajdari had confronted his first—and perhaps biggest—hurdle when he was a she, and just 6. What clothes were you born to wear? That was the essential question most burrneshas could boil their crossroad down to. Society considered your physical attributes, then made you a boy or a girl. You weren’t consulted—but then you were ensnared and programmed: You will like these colors. You will enjoy, or at least suffer, these pursuits. You will not look your husband in the eye. You will encourage men to avenge your brother’s death.
There were many victims to this rigid line of thinking, perhaps a whole country.
But at 6, Hajdari had taken to wearing boys’ clothes, too, and in response her mother had dressed her in fancy girls’ clothing. Hajdari cowered under the bed in her finery, seized by acute shame, trembling. Then her mother tried to beat the impulse out of her, literally, with a belt, saying she was violating God’s will, which only served to double Hajdari’s resolve. This wasn’t a choice, this sartorial urge; it was a need. Her girl’s body dressed as a boy’s. So what were you supposed to do with that?
Hajdari’s father, Halil, had been taken prisoner during World War II and hauled off to Italy, where he’d remained in captivity for many years until they were sure he was dead and never to return. One day, when Hajdari was 14, a man came up the path to the farm, and saw her, and said, “Do you know who I am?” and she said, “No.”
“I’m your baba,” he said, and soon after this father of hers had settled back in, she went to him and told him, “I hate these women clothes and will always hate them. Please give me a cow and a little land and I’ll make my own life as a man.” Her father relented, and Hajdari took her vow of virginal celibacy and began to live as a he—and as he pleased, too.
As Hajdari spoke, his two great-nieces looked on adoringly. They were probably 14 and presented themselves as modern kids, minus the handheld devices. It was as if they were being told a fairy tale—and they sat rapt. This great-aunt of theirs was lively and energetic and more than just an aunt. In fact, they called her uncle. They laughed when he-she said something funny. They jumped to serve tea and cookies.
In Albania, they say every man has two childhoods, the first and then, with old age, the second. There was something childlike and sweet and wise about Hajdari, but there was an underlying hardness, too, for he’d lived a real life. His brother had died unexpectedly at 32, and Hajdari had helped his sister-in-law raise the five children. In order to support them, he’d opened a shop in town—and had worked. This, too, was the responsibility of the burrnesha, and Hajdari had taken it all on with a sense of urgency. When her nephew was shot in the mountains five years ago—ostensibly as part of a blood feud—he helped bury him, too.
It was that hardness in Hajdari that most compelled me, that 6-year-old under the bed, that will to find exactly who you were down there, no matter what. Whether your family or village or Albania at large was willing to accept this, the Kanun, in the name of patrilineal inheritance, had unwittingly created a loophole for you—and in the process had elevated this radical idea: that a woman might find completion, if only she disguised herself as a man. Perhaps it was a confusing mandate for some, to fully inhabit manhood while remaining virginal. Even the burrneshasthemselves seemed confused sometimes. If stripped of all social construct and sexual prohibition, would they have lived as hes or shes, or some nuanced version of either? These were the sorts of questions that could never be asked without a swift kick in the shin from Haki. It was easier to let the Kanun guide the way.
Even the grave won’t keep you if you’re a burrnesha,” went another Albanian saying. And yet here was Hajdari, surrounded by family, neighbors, animals. He woke each morning the master of his destiny, and if he pleased, he wore pants with a furry racing stripe and a faux-diamond-encrusted wristwatch. There was nothing left to prove. He’d been right, all those years ago, beneath that bed. Despite his mother’s God. One day his grave would be festooned with flowers, put there by the great-nieces who so adored him.
In search of another burrnesha, Ermal and I barreled the roads for a high-kill-rate place called Shkodër, an epicenter for these blood feuds. I wondered aloud if it was libido—i.e., the having of too many balls—that triggered the epidemic of violence here. Maybe a certain softness was exactly what Albania needed, since everyone, it seemed, had been touched by a murder. Even Ermal had a friend, a pastor, who’d been slain two years earlier. No, a man of the cloth was as much a target as anyone. Only a burrneshaseemed safe here.
As we drove, Ermal was pontificating again. This time it was America that was soft. Though he, like most Albanians, loves all things American, he wondered why Obama had apologized for spying on Germany when every other country did it, too. It was a disgrace. George W. Bush never would have apologized. Secondly, why were we slinking out of Afghanistan after making it our business for a dozen years? Did we understand what message that sent to the world? That we were weak. And then history would show that the Taliban beat back the great U.S.A., that our empire died in the moondust of that other country. America itself had confused its identity or assumed a new one, he said.
“So now we’re the burrnesha,” I said.
“Maybe,” said Ermal.
“And would that be so bad?” I asked, but Ermal didn’t answer.
At a bar just outside town, we met a sworn virgin named Lule. Nearby, a guy opened a bottle of beer with his teeth. It was not yet noon.
“It’s a good life,” said Lule, “but a very lonely one for the burrnesha.” It was every Albanian father’s fear for a daughter, that she’d end up alone.
In her late fifties, Lule was dressed in light chinos and a safari vest, wearing Bono-like wraparound sunglasses. She conveyed a pathos, in part brought on by some serious health issues that had limited her in recent years, but she told a familiar story: the desire to dress as a boy, her father’s eventual approval. Lule had become a mechanic, and relished those bygone days of fixing tractors, cars, especially trucks. She adored working on trucks.
We went to lunch in downtown Shkodër, and as Lule and Ermal walked along the pedestrian mall, I noticed some passers-by doing double takes, especially teenagers, trying to place exactly what they were seeing: a hulking 25-year-old man walking with a hulking fiftysomething something. It was hard to tell. Which made them gawk all the harder. “Everybody always watches the burrnesha,” Hajdari had said.
We went to a restaurant named San Francisco, playing those romantic American ’50s crooners over the speakers, paintings of the Golden Gate Bridge on the wall. Lule ordered a steak, and when it came, he took the saltshaker, removed the top, and dumped a small white mountain on the meat. The waiter came back to inquire after our meals, and it was all there in that brief exchange: curiosity, disdain, confusion. Later, Ermal told me that when I’d asked about this life of his, the nature of that isolation, Lule’d been crying behind those glasses he never took off. That was something a man would never be caught doing here. And one thing—among others, I’m sure—I hadn’t noticed at all, in his concealment.
It was about now, with only a couple of days left in Albania, that something began to dawn on me: The burrneshas, who had a beatific kind of solitude in those photographs I’d seen, who I thought might hold some secret about fully finding yourself in the world, were less mystic than human. They could describe formative events or details, but they weren’t exactly progenitors of a movement. For the most part, they were a lost tribe, living remotely. They had limited education. They performed menial labor. But what they believed in was purity. And what they’d submerged in the end to achieve it wasn’t their gender but their desire. Being a burrnesha was less about being a man—or repurposing yourself as a man—than it was about scrubbing yourself clean. Absolving and dissolving, until you’d achieved a new physicality, one that was, in some powerful way, nearly genderless. It really was about this transcendence.
Which is what made it increasingly uncomfortable to go knocking on doors. I felt like someone greedy with desire, a voyeur. When we came to Mark, who lived in a town outside the capital, we were met with a steely glare. He ran a small convenience store down an alley. He was even shorter than Haki, but blockier. He knew why we’d come, he said, and asked us to leave. The lesbian issue again. And he’d had enough, too. For almost his entire eighty years, he’d lived as a man, and no one had ever known. Then one of his family members revealed him, and in an instant everything had changed. Those in town regarded him differently; intruding strangers like us came around. He pointed to paintings on the wall, of Jesus on the Cross, of the Virgin Mary. This is who I am, he said. A man of faith. Good-bye.
Which left one last stop, this time in Tirana. Dressed in a black suit, wearing a black watch cap, Shkurtan moved slowly, walking with a cane. He was 83, and when he first approached us on the street, he truly was just another old man in the city, a friendly one at that.
Shkurtan was coincidentally from Haki’s village in the north. He’d been secretary of the village Communist Party organization there, during the forty-year dictatorship of Enver Hoxha. After a lifetime in that magical valley, he’d moved to the capital a couple of years back, to be taken care of by family. We sat in a bar on a busy city street. Over coffee, he said he’d been born as a twin, two girls to begin, himself and Sosa, who would later have seven children of her own—and had died eleven years ago. (Of his five siblings, three were now dead.) As babies, he and Sosa fed from their mother’s breast, one on either, he said laughingly, until he lost interest and then Sosa got double the milk. Growing up, he could remember waking early each day, working the land: hay for the cows; cucumber, onions, arugula, and tomatoes so big and juicy they called them “heart of the bull.”
Shkurtan had large ears, little feet, a prominent nose, and rheumy eyes. The tip of his middle finger was gone, lost when his hand became tied up in rope that was attached to a runaway calf. His life now was mostly composed of sleeping and watching TV, eating “yogurt, cheese, and vegetables.” And dreaming. He said he dreamed every night that he was back in the village with Haki. “I see my family there,” said Shkurtan. “I see the weddings, and I see funerals, all the past times of the village. In my dreams, I’m organizing the people to work. They love and respect me again.”
And then he wakes to this city life, into the formlessness of these days. According to Shkurtan, the old people say the country ended in 1990, when the Communists lost power. He once organized fifty workers, 300 people. “Haki was the most correct,” he said, and a fantastic worker, but he was an enemy of the Communist state. Shkurtan made Haki’s life hard for many years, but they were still good friends, more so now than ever. The phone rang—and in fact it was Haki on the other end.
Shkurtan smiled, his wrinkles bunching until he appeared young again.
It’s so good to hear your voice,” he said. From the phone came a sound crackling from afar, indistinguishable.
“How are you?” asked Shkurtan.
“Do you have food in the house?”
“How’s the calf?”
“And the blood-feud family? Tell them to take cover, because you never know.”
“Are you lonely, Haki? I’m lonely.”
“Do not feel lonely, okay?”
When he hung up the phone, he seemed spent. He reached for his espresso, shakily. It was almost time for a nap. Yesterday he’d spent the whole day in bed, sick, thinking of Sosa. He’d never return to the valley, he knew that. The road was too difficult.
“These are the last days for burrneshas,” he said, as a matter of fact more than sentiment. “And then who will be left to look up to?”
From the shaking of his head yes and no, which meant no and yes, I still had no idea what Ermal—or his God—thought of what we’d seen. But as he drove me back to the hotel on the last night in Tirana, he told me something he’d probably been waiting to say for a while. When it came to the burrneshas, no, it wasn’t right to exist in this in-between; everyone should live as their sex—and not in this sort of confusion and loneliness. He was glad that the burrneshas were nearing extinction, glad for the burrneshas themselves especially.
As Ermal was talking, the streetlights slid by on the wet windows, and the night beyond was very black and starless. The burrneshas were sleeping—Haki in his valley; Lume on her mountaintop; Hajdari on the plain; Lule, in his loneliness; Mark, in anger; and Shkurtan, dreaming of big-hearted tomatoes. I was reminded of something Hajdari had said when I asked why, if the Kanun made allowance for sworn virgins to live as men, did it not make the same allowance for men to live as women. It was, to him-her, an obvious and very stupid question. “If a boy dresses and acts as a girl, it would be humiliating,” Hajdari said. “He deserves a bad beating.”
For a burrnesha, it was about the oath, about vowing to find a place and purpose in your family, and country, that offered no place for you.
I would have thought Ermal would have felt differently, after all we’d seen. He was so companionable, and he’d shown such an easy way with the burrneshas. He’d wrap an arm around the older ones, be very respectful in their presence. For a man who believed so fervently in his God’s purity, and that spiritual otherworld, I thought he’d be quick to acknowledge the otherworld before our eyes, to allow that there might be things of confusion and wonder on this pocked road, in this wild country, and let them be.
In Haki’s garden one last time, he smoked and simmered. He told me that he’d survived some very hard times. But he’d always had the house, the barn, the garden. He’d always had the well, and the fresh water in it. And he had relative peace. Because the next-door neighbors were in a blood feud, half of them had fled to France—and yet Haki was square with the world. He was still in charge of cleaning the mosque, lighting the candles there. He took care of his honeybees and the little orchard.
All of it was worth the isolation and now the loneliness that crept up in winter, when you found yourself in the winter of your own life. “The only thing I fear,” said Haki, “is the snow.” And it would come soon. Two winters earlier had brought a blizzard, leaving drifts over the house. The well froze. Bodies of old people piled up in the road, and helicopters took them away. Meanwhile, Haki’s front door had been blocked by a wall of snow, and he panicked a little, trying to dig out with his bare hands. He knew the cow needed feeding. That’s all he could think: Must feed the cow. It took several hours for him to dig, and climb, and he reached the barn roof exhausted, his fingers frozen, and started digging down, when suddenly he slipped and fell ten feet, landing on his back in a little ravine of the shifting snowscape. He lay there a long time, accepting that perhaps now it really was his time to die. The snow sifted down, covering him. He closed his eyes.
An hour later, he woke to stars, moved his arm, his leg, the other arm, then leg. He propped himself on his elbows and slowly regained his feet. Dusted the snow off. Finally got himself into the barn. Fed the cow—and tunneled back into the house. Once there, he wrapped himself in blankets and went to bed for a couple of days until the rescuers showed up. His family called, urging him to leave, but he refused. No way was he going to leave that damn cow behind.
“But it’s just a cow,” said one family member.
“I’m not leaving the cow,” said Haki stubbornly, and they knew better than to argue. Remembering it now, Haki inhaled and blew out a cloud of smoke, eyes glinting over the house and barn again, to the mullaret, or cone-shaped haystacks, in the field, golden in the light.
“I need to maintain,” he said. “I need to protect what I have.”
And with that, he said, “I think we’re done,” quietly but emphatically, as if we really were, and led Ermal and me to the gate and the road, making sure we were in our car and well on our way before he turned and went back inside, to all the freedom she would have otherwise lost, had it not belonged to him.
They arrived linked in an e-mail from a friend, with a tagline that read: Amazing.They were color portraits, shot recently, seemingly of old men who’d lived a little. At least that’s what the evidence suggested: They were dressed as old men, and the camera seemed to regard them as old men, if from another time, like the ’40s or ’50s. But there was something in the eyes, and sometimes the hands, even the carriage of bones—a softness that made me wonder.
The more I gazed upon the photographs, the more I noticed something else. In image after image, the faces possessed an otherworldly quality. That’s as close as I can come to it: Their eyes seemed to look steadily, unabashedly at the camera—or up at the sky, as if they might float away.
Image captionAlbania’s communist-era spy chief says surveillance was carefully regulated
Nesti Vako might be more than 70 years old, but he certainly doesn’t look it.
Dapper and ramrod-straight, with a good head of white hair – he could have been a retired head teacher or postmaster.
In fact Nesti Vako was possibly the most important engineer under Albania’s former communist dictator, Enver Hoxha. Some of his colleagues built the 750,000 or so bunkers ordered by the paranoid Hoxha.
Mr Vako was for 25 years the head of surveillance for the Sigurimi secret police, so he was very important indeed.
To many Albanians under Hoxha, the Sigurimi meant torture, execution, arbitrary imprisonment. And they knew where its agents were based – the House of Leaves, where I met Mr Vako.
Like him, the Sigurimi’s old headquarters in Tirana looked nothing like what I had imagined. It’s a solid red-brick house with copper drainpipes and limestone window frames. It could have been a bishop’s residence. It got its name from the ivy leaves that used to cover the front.
Image captionThe Sigurimi’s spy kit included suitcases with secret cameras
Nesti Vako gave me a tour of the now deserted house, soon to become a museum. Some exhibits are already there: German-built recording machines, bugs in spectacle cases, broom handles and suitcases with hidden cameras.
The only things missing were the exploding cigars and a James Bond Aston Martin with pop-up machine guns.
Image captionThe House of Leaves: An unremarkable building that was well known as the Sigurimi HQ
I couldn’t help liking Mr Vako despite his creepy CV. He struck me as sincere as he talked about his role protecting people from “insurgents” and “terrorists”.
‘Crazy system’
He bridled indignantly when I suggested that maybe it was the Sigurimi that people needed protecting from.
“The prosecutor general had to sign an order for the surveillance to take place; there was a time limit on how long you could spy on someone. There was nothing illegal,” he said.
But he added that the communists made “a lot of mistakes”.
“For example there was this crazy system of farm collectivisation, when people had their pigs and sheep taken away,” he said. “But this was not Enver Hoxha; this was just some official attempting to advance his career.”
Another ex-secret policeman, Adrian Pepaj, said: “We stopped saboteurs from blowing things up and lives being lost.”
Under Hoxha the country suffered four decades of virtual isolation and it’s still not visited by many outsiders.
Hoxha’s Albania
Image captionEnver Hoxha’s grave in Tirana: Still revered by a few, he held Albania in an iron grip
1941 – Nazi Germany invades Yugoslavia and Yugoslav communists help Hoxha found Albanian Communist Party
1944 – Hoxha seizes power after communist guerrilla war against Italian and then German occupation forces
1945 – Thousands of “war criminals” prosecuted and over decades Hoxha jails or executes thousands of others
1948 – Albania cuts ties with Yugoslavia, gets economic aid from Stalin’s Soviet Union and joins Warsaw Pact in 1955
1961 – Hoxha switches allegiance to communist China after Stalin’s death
1978 – Hoxha cuts ties with China because of reforms there after death of Mao Zedong
1985 – Hoxha dies, replaced by Ramiz Alia
1989 – Communism collapses in Eastern Europe and in 1990 Albanians form independent political parties
The dictator now suffers the dead tyrant’s ultimate humiliation, becoming a tourist attraction. Like the House of Leaves, his dilapidated old house in the centre of Tirana is to become a museum. You can already visit Hoxha’s personal nuclear bunker on the outskirts, a vast underground cavern.
The German ambassador to Albania, Hellmut Hoffmann, called those initiatives a good start. Germany is helping to fund the communist-era relics.
But he regretted that “none of the original sites where the terror really took place has been turned into a commemorative site”.
“Probably the most notorious forced labour camp, called Spac, about two hours drive from Tirana, is rotting away,” he complained.
“They have basically demolished the characteristics of a labour camp and there are no plaques – nothing at all.”
Former victims “would like much more to happen here in terms of commemorating the past”, he said.
Image captionAlbania’s landscape is still dotted with Hoxha’s little bunkersImage captionThis tunnel inside a mountain near Linza would have housed regime forces in the event of war
Genc Bejleri from the Albanian Ministry of Culture, overseeing work at the House of Leaves, said “there were people who had an easy life under Hoxha but there were many more who really suffered”.
If a father did something considered bad and was considered an enemy, then his sons and daughters would also suffer for the rest of their lives, he explained. “They would be persecuted; they would not be allowed to go to university, and that sort of thing.”
Since the dark days of the dictatorship Albania has certainly taken enormous strides. Five years ago, it quietly joined Nato and is a candidate for EU membership.
The EU has built new prisons and roads here, literally paving the way for eventual membership.
But corruption in politics and the judiciary remains a legacy of the past. And as Albania strives to meet EU standards thousands of its people have already left, believing they will be better off elsewhere in Europe.
This marker was placed at the entrance to Spaç in 2002 to commemorate the thousands of people who lived and died there.
During the 12 months between the time I was accepted into the Peace Corps and the time I left for Albania, I had many opportunities to answer variations on the question “[I’m really embarrassed to admit this but] where is Albania?” At first, I would simply answer the question: “It’s in the southwestern-most country in the Balkans – across the Adriatic from the heel of the Italian boot and just above Greece.” Then, as I read and learned more and more about Albania, my answer expanded to include this disclaimer: “No need to be embarrassed — no one knows where Albania is and there’s a good reason why: it was the most isolated country in Europe for close to 45 years.”
There are books and articles that call Albania “one of the most centralized and repressive totalitarian regimes that the world has ever known.” Others refer to Albania as the “North Korea of Europe” because its leader Enver Hoxha (pronounced ho-dja) did such a good job of creating and maintaining an impermeable membrane around the country that it was impossible for the rest of us to absorb any information about it simply by osmosis.
Albania has often been referred to as the “North Korea of Europe.”
But now that I’ve told you that Hoxha was perhaps the most repressive, totalitarian leader since Stalin, it won’t surprise you to hear that part of Albania’s history includes tens of thousands of alleged “enemies of the state” imprisoned in labor and/or internment camps. Between 1945 and 1991, when Communism fell (Hoxha had died in 1985), more than 100,000 Albanians – perhaps as many as 200,000* – had endured political imprisonment and more than 5,500 men and women– perhaps as many as 25,000 — had been executed for perceived crimes against the state.
*During the Communist era, the population of Albania hovered in the 2-to-2.5 million range, which means that 5 to 10 percent of the population was imprisoned at one time or another.
Albania had 40-50 prison camps; some were for internment only and others were forced-labor camps. The most notorious of these was Spaç (pronounced spach), a high-security labor camp located in an isolated canyon in the north-central part of the country.
Last week, I had the opportunity to visit the remains of Spaç with a group of fellow Peace Corps Albania volunteers. Our guided tour had been arranged by our volunteer in Reps (population 500), the town closest to the site of the former camp. The day before the trip, one of my co-workers at USAID told me the story of his grandfather, Ruxhdi, who had spent time in Spaç during his eight years of imprisonment as an “enemy of the state.” His crimes? Sharing anti-Communist ideas about free thought and free market economics he had heard on Voice of America and Radio London and comparing the generous salary his brother – an engineer living in Canada – earned to the paltry wages in Albania.
Spaç was built during the 1960s in a relatively isolated area of Albania – the Mirdita region (see map below). The location of the camp was so remote and its climate sufficiently harsh that, although there was barbed-wire fencing, no actual perimeter walls were built. The other reason for its location was its proximity to a copper mine, where prisoners could be used as slave labor.Taken from the inside of the camp compound, this picture shows the buildings where staff and guards from Spaç lived.
Conditions at the camp were brutal. Prisoners worked in the mines, which were excruciatingly hot during the summer, and many died in accidents or from overwork. Many developed long-term medical problems from inhaling copper dust. The men lived in unheated barracks through harsh winters and some were subjected to torture with cold water during the coldest times of the year.One of the entrances to the copper mine where Spaç prisoners worked. The mine has recently been reactivated and its license granted to a Turkish mining company.
On our tour of the camp we saw the buildings that housed prison staff, the building that was the entry checkpoint and a building that had held administrative and medical offices. I kept wondering where the prisoners were housed, because we were running out of buildings to see and so far there had been no buildings with cells or barracks. Finally, we got to the last building – a single building with three levels. Each floor had several 15’ x 15’ rooms and we learned that these were the barracks. Prisoners slept in bunks stacked three high and each room held 50 men (the total number of prisoners at one time ranged from 1,200 to 1,400).The color gradations on the wall show where the bunks were stacked three high. The hole allowed for ventilation.
By far the most emotional part of the visit was seeing prisoners’ still-remaining writings and drawings on the barracks walls and ceilings. Lying in their bunks, the men drew maps, religious images, slogans and so on.
Spaç was closed in the early 1990s, when the Communism regime fell. Since that time, the camp has suffered both vandalism and looting (for scrap metal) – two of the reasons that its condition is so deteriorated. In recent years there have been several attempts to turn Spaç into a museum but those plans are stalled, awaiting funding.Albania, like other Communist countries, made widespread use of publicly posted slogans in an attempt to further Communist values and we saw a number of these at Spaç. I haven’t yet succeeded at figuring out what this one says, but the last part (…bazen ekonomike te socializmit) translates as “basis of the socialist economy.” The signature at the bottom is that of Enver Hoxha.
Më poshtë do të gjeni një analizë bashkëpuntorja e FoX News Liz Peek. Shkrimi ka një ngjashmëri të madhe edhe me gjendjen politike në Shqipëri.
“Shumica e heshtur” janë qytetarët që nuk duan të jenë aktivë në ngjarjet politike, por janë të vendosur për të shprehur vullnetin e tyre vetëm nëpërmjet votës. Ata nuk protestojnë. Ata nuk bëjnë debate. Ata nuk japin as përgjigjet e sakta dhe nuk pranojnë të prononcohen për ekipet e sondazheve. Ata ndjehn të frikësuar nga agresiviteti i kundërshtarit politik, i cili nëpërmjet rrjeteve sociale, mediave, dhunës, intimidimit me vendin e punës apo me goditjet ndaj bizneseve i kthen në tabela qitjeje. “Shumica e heshtur” janë përgjithësisht qytetarë të shtresës së mesme, posedues të bizneseve të vogla apo fermerë, që punojnë gjithë ditën për të siguruar familjet e tyre. Kjo Shumicë nuk përballet, por pret vetëm ditën e zgjedhjeve. Në Shqipëri në votimet moniste të qershorit të vitit të kaluar, kjo shtresë u intimidua nga pushteti me anë të kërcënimeve nga më të ndryshme të shkonte në votime. Edhe raporti i ODIHR e vuri theksin tek kërcënimi i të punësuarve dhe bizneseve për t’i detyruar të marrin pjesë në zgjedhje, kundër vullnetit të tyre. Pas më shumë se 40 ditësh mezi u shpall rezultati i zgjedhjeve, ku vetëm Rilindja ishte në komisionet e qendrave të votimit dhe në ato të numërimit. Me gjithë falsifikimet e shumta, numri fletëvotimeve nuk i kaloi 800 mijë. Fletët e pavlefshme arritën një rekord historik, me gjithë manipulimin për uljen e tyre. Dhe të mendosh që në SHBA presidenti është përfaqësuesi i “Shumicës së heshtur”. Gjykatat më shumicën e trupës se tyre janë me integritet dhe marrin vendime pa ia ndjerë për presionet. Ndërsa në Shqipëri Gjykatat dhe Prokuroria kontrollohen nga Rilindja. Pushteti qëndror dhe lokal në 100% të saj.
Nëse shkruan diçka kundër vijës së Rilindjes hiqesh nga puna. Po të jesh kritik i saj të bëjnë presione, të intimidojnë të afërmit e tu, të vijnë dhjetra kontrolle të njëpasnjëshme po pate biznes. Nëse ke shoqatë të harrosh të marrësh fonde. Kërcënimet ndaj intelektualëve dhe gazetarëve janë në nivele të krahasueshme vetëm me diktaturat e kuqe. Opozita duhet që të frymëzojë këtë “Shumicë të heshtur”. Diferenca me autokracinë, e kam shprehur edhe më parë, nuk vjen nga niveli i taksave, por nga morali politik i përballjes me autokracinë. “Shumica e heshtur” kërkon të shohë realisht shtyllat kryesore të moralit politik, që ajo ta mbështesë në ditën e votimit, Opozitën e Bashkuar. “Drain the swamp” duhet të jetë shtylla kryesore e programit të qartë të Opozitës. Këneta Rilndase po i merr frymën ekonomisë, punësimit, garës së ndershme në biznes, punësimit meritokratik, arsimimit, shëndetësisë. Nuk ka nevojë për shumë faqe program, por vetëm një paraqitje të qartë si do çlirohet ekonomia, arsimi, dreejtësia dhe policia nga kapja mafioze e Rilindjes. Pastaj taksat, subvencionet, çmimet janë më pas. Lufta e vërtet e Opozitës së Bashkuar edhe ajo që kërkon realisht “Shumica e heshtur” është pastrimi i Kënetës së Rilindjes. Ata duan të dinë thellësinë e drenazhimit dhe kullimit të ujrave të ndotur të Rilindjes dhe garancinë që Këneta nuk do kthehet sërish. Kjo do të bëjë që “Shumica e heshtur” të mbështesë Opozitën e Bashkuar pa asnjë mëdyshje.
“Shumica e heshtur” bëhet gjithnjë dhe më e heshtur. Nga Liz Peek
Dhjetra miliona amerikanë janë të çuditur me atë, që po ndodh në vendin tonë. Lagjet e djegura nga turmat e zemëruara, një pjesë e tërë e Seattle e “okupuar” nga anarkistët, këshilli bashkiak i qytetit të Minneapolis voton për të eleminuar departamentin e policisë, monumente dhe statuja të shkatërruara. Emisionet televizive të njohura u anuluan sepse ato tregojnë forcat e zbatimit të ligjit në një këndvështrim të favorshëm. Janë mbi 700 policë të plagosur gjatë “protestave kryesisht paqësore”. Shumica e amerikanëve janë të tmerruar nga këto krime, por kanë frikë. Ata e dinë që kundërshtimi ndaj dhunës ose sfidimi i akuzave pa fund nga e majta – se vendi ynë është “thellësisht racist” – është i rrezikshëm. Ata e dinë se turmat do i ofendojnë dhe do i vënë nën zjarrin e goditjes së tyre. Askush nuk do të ngrihet për ju. Askush nuk do t’ju mbrojë. Është më e sigurt të heshtësh. Në vitin 1969, Richard Nixon i bëri thirrje “shumicës së heshtur” të refuzonin thirrjet e aktivistëve që protestonin kundër përfshirjes së Amerikës në Luftën e Vietnamit. Presidenti Trump shkroi në twitter po të njëjtat fjalë, duke thënë saktë që shumica e vendit është kundër kaosit në rrugët tona. Harry Enten, duke shkruar për CNN, jep të dhënat për një shumicë “të heshtur”, duke argumentuar se votimi në atë kohë reflektonte me saktësi mbështetjen e gjerë të Nixon, i cili më vonë u përkthye në rizgjedhjen e tij në shtetet e lëkundura. Enten shkruan se sondazhet e sotme tregojnë se Presidentit Trump i mungon një mbështetje kaq e gjerë. Ai është i saktë kur thotë që presidenti nuk ka vlerësimet e larta të Nixon. Por ai nuk arrin të shohë se për disa çështje publiku është në të njëjtën linjë me presidentin. Për shembull, drejtuesit frikacakë të New York Times shkarkuan një redaktor për për një editorial të senatorit Tom Cotton, i cili kërkonte përdorimin e trupave ushtarake, nëse është e nevojshme, për t’i dhënë fund trazirave të dhunshme. Por rezulton se një shumicë e madhe e amerikanëve janë me qëndrimin e senatorit Cotton. Shumica e vendit – 64 përqind sipas një sondazhi të ABC News / Ipsos – gjithashtu nuk janë kundër me thirrjet e së majtës për të zhbërë policinë, çmenduria e fundit që ka përfshirë liberalët e vendit. Rreth 82 përqind e të anketuarve, sipas një sondazhi, mendojnë se protestat paqësore janë një “përgjigja e duhur” për vrasjen e një njeriu të paarmatosur nga policia. Por ndryshe, nga Chris Cuomo, një nga peshat e rënda të CNN, i cili kohët e fundit këmbënguli se demonstruesit nuk duhet të jenë “paqësorë”, vetëm 22 përqind e vendit ishin pro, që protestat e dhunshme janë një përgjigja e duhur. Plot 72 përqind nuk ishin dakord me këtë përcaktim, ku 58 përqind e të intervisuarve ishin të vendosur me forcë kundër. Shumica e amerikanëve nuk pranojnë ngritjen e flamurit të Konfederatës në vende publike, por në të njëjtën kohë shumica nuk duan të shohin statuja dhe memoriale të drejtuesve të Konfederatës të shkatërrohen ose hiqen, siç po ndodh tani në të gjithë vendin. Pse nuk po flasin njerëzit? Kjo nuk është e sigurt. Drejtori i Përgjithshëm i CrossFit, një Libertarian, që refuzoi të përkrahte Black Lives Matter, por që nuk ka histori racizmi, u detyrua të dorëhiqej nga drejtimi i firmës, që vetë e kishte themeluar. Redaktorët e gazetave dhe revistave të njohura janë detyruar të dorëhiqen për “mëkatin” se kundërshtuan dogmat progresiste apo edhe pse botuan mendimet kundër tyre. Lojtari i New Orleans Saints, Drew Brees, u kritikua për mbrojtjen që i bëri në një deklaratë në media, flamurit amerikan. Imagjinojeni.
“Shumica e heshtur” nuk beson se vendi që zgjodhi dy herë për president një njeri me ngjyrë të zezë – me shumicë votash – është racist; ata nuk mendojnë se vendi që feston ditlindjen e Dr. Martin Luther King është racist. Më e rëndësishmja, ata kërkojnë brenda në zemrat e tyre dhe nuk gjejnë aspak racizëm. Ata, që paraqesin të keqen të madhe të Amerikës, vendosin pikën e tyre të referimit mbi brutalitetin e policisë, të mishëruar nga vrasja e shëmtuar e George Floyd. Por sipas studiuesit të Institutit Manhattan Heather MacDonald, “Në një grup solid provash nuk gjenden paragjykime strukturore në sistemin e drejtësisë penale në lidhje me arrestimet, ndjekjen penale ose dënimet”. Në vitin 2019, vetëm 0,1 përqind e vrasjeve të ndodhura njerëzve të zinj, ishin vrarë nga policia dhe ishin të paarmatosur. Të dhënat tregojnë se “… një oficer policie ka 18 – herë më shumë të mundësi të vritet nga një mashkulli zi se sa një mashkull i zi i paarmatosur të vritet nga një oficer policie.” Protestuesit, të nxitur nga media liberale, zhbëjnë faktet; ata rrisin tensionet . Videot e Floyd dhe të tjerëve të vrarë nga policët kanë turbulluar kombin dhe kanë nxitur një mbështetje të gjerë për reformat e ndjeshme policore. Si zakonisht, megjithatë, e majta po shkon shumë larg. Në shumë prej propozimeve dhe veprimeve të tyre, ata po humbasin ‘Shumicën e heshtur”. Për shumë çështje Kombi ynë ka qenë gjithmonë i ndarë, përfshirë dhe ato që kanë të bëjnë me racën dhe policinë. Por sot është ndryshe. Asnjëherë nuk ka pasur një përpjekje kaq të bashkërenduar për të shuar mendimin kundër. Asnjëherë nuk ka pasur sulme totale ndaj njerëzve direkt, dhe jo vetëm për mendimet e tyre. Sot, nëse nuk doni të mbështesni “Black Lives Matter”, një organizatë e angazhuar tani për të zhbërë policinë, sipas webfaqes së tyre, ju jo vetëm që jeni thellësisht gabim, por ju etiketoheni dhe si një person i keq. Kjo është e frikshme. Ne bëjmë përgjegjës mediat liberale dhe gjithashtu ata që administrojnë mediat sociale. Ne gjithashtu fajësojmë ata që gjunjëzohen pa vetëdije ndaj gjykatësve të rremë, që ja japin vlerësime për të mirën dhe të keqen. Ata në pamje të parë përkrahin diversitetin, por në fakt ata janë thelbësisht intolerantë, qëllimi I tyre është të mbysin fjalën e lirë, vlerën e çmuar amerikane. Ndërkohë, kolumnisti i CNN gabonku thotë që sondazhi reflekton përfundimisht opinionin publik. Njerëzit kanë frikë të pranojnë se mbështesin Presidentin Trump, madje edhe në telefonatat që bëjnë kompanitë e sondazheve. Grupi i sondazheve “Morning Consult” e përshkruajnë këtë si fenomen si “mbështetësit e fshehur Trump “, ose – në parimin shkencor – një formë e “paragjykimit shoqëror rreth pëlqyeshmërisë së tyre!”. Nëse njerëzit janë intimiduar për të shprehur mbështetje për Trump, imagjinoni se sa të gatshëm janë ata për të kundërshtuar hapur shprehjet mbizotëruese mbi racizmin. Nëse dyshoni se mbështetësit e Trump nuk janë të frikësuar nga armiqësia e të majtës, pyesni veten kur keni parë për herë të fundit një kapele me simbolin MAGA në Manhattan ose një stiker të ngjitur në parakolpin e një makine në Berkeley. Askush nuk do të guxonte. Kjo nuk do të thotë që Trump ka vepruar mirë politikisht për momentin. Ai ka gabuar, koronavirusi ka bllokuar ekonominë dhe protestat e George Floyd e kanë detyruar të mbrohet. Por nëse sulmet në qytete, karshi policët dhe mbi monumentet tona publike vazhdojnë, Trump do të ketë mbështetjen e madhe të “Shumicës së heshtur” në nëntor. Ata do t’i detyrojnë, që zëri i tyre të dëgjohet! Liz Peek është bashkëpuntore e Fox News, dhe kolumniste për “The Hill” dhe “http://xn--foxnes-tva.com/”. Ajo merr pjesë në disa emisione për biznesin kanalin Fox Business përfshirë Varney & Company,” Making Money” me Charles Payne, “After Bell”, “Evening edit” dhe ne emisione të tjera si në “Coast-to-Coast”, “Fox & Friends” etj Në të kaluarën ajo ka shkruar për “FiscalTimes.com”, New York Post, Wall Street Journal, New York Sun. Para se të bëhej gazetare, Liz ishte një analiste e rangut të lartë që mbulonte kompanitë e fushës së naftës dhe Drejtore e Kërkimeve Ndërkombëtare, në firmën e saj. Ajo ishte partnerja e parë femër e Wertheim & Company, gruaja e parë që u bë presidente e Shoqatës Kombëtare të Analistëve të Investimeve të Naftës. Liz është e martuar dhe ka tre fëmijë.
Lufta për Kosovën (1996-1999), pamjet luftarake – Forcat e Ushtrisë Jugosllave dhe policisë serbe kundër Ushtrisë çlirimtare të Kosovës dhe forcave ajrore të NATO-s
Serbian Police patrol escorted by a Yugoslav Army tank searching the terrain for possible KLA positions near Glogovac, 21st of March, 1999.
Serbian police open fire during house-to-house fighting with members of the Kosovo Liberation Army.
A Serbian Police patrol searching for possible KLA positions near Glogovac, 21st of March, 1999
Serbian Police involved in a firefight with the KLA on the road between Glogovac and Srbica, Sunday, 21st of March, 1999.
A Serbian policeman takes cover in a ditch by the road during a firefight with the KLA near Glogovac, Sunday 21st of March, 1999.
A Serbian policeman runs across a field during a firefight with the KLA near Srbica, Tuesday, 23rd of March, 1999.
A Serbian policeman monitors the movements of KLA fighters through the optics on his sniper rifle during a firefight with the KLA near Srbica, Tuesday, 23rd of March, 1999.
Special Anti-Terrorist Unit of Serbian police, Kosovo, 1998 (?)
Sunday, 21st of February, Studencane
T-55 on Kosovo, 1998 or 1999.
10 More (of 42)A Serbian policeman tells his colleague to take cover during a KLA attack on the village of Racak, 19th of January, 1999.793SaveShareMORE ON IMGUR
Ajo ditë gdhiu me një rrebesh që s’kujtohej në mote nga pleqtë. Dukej se çatitë me pllaka të gurta do të dorëzoheshin nga çasti në çast. Qielli nxinte dhe shfrynte inatin e kushedi sa shekujve. Njerëzit luteshin, por dukej se Perëndinë e kish zënë gjum i rëndë. Në të vërtetë, zgjuar ishte, por ne nuk e njihnim Atë. Na kishin mësuar ta mohonim e ta fyenim. Dua të mbetem me idenë se po flinte, jo se po na ndëshkonte. Teksa dremiste pranë oxhakut të tij, filloi të gërhinte. Portat e qiellit i kish harruar hapët dhe ai po shkarkonte çdo rezervë të lëngëshme. Po kalonte mesdita, kur shkrepi një rrufe dhe menjëherë e pasoi një bubullimë shurdhuese. Mbas kësaj pritej që furia e shiut të shtohej. Çuditërisht shiu u rrallua. Gjëmimi, duket se ja nxori gjumin të plotfuqishmit dhe Ai vrapoi të mbyllte digën e përroit ajror. Krisma e rrufesë e verboi dritën e mëmës flakëritëse dhe e shurdhoi bubullimën që udhëtonte mbas lokomotivës gjarpëruese. Rrufeja zbrazi diku afër sepse jehona e saj u përplas mbi përroin e guvave dhe fshikulloi muret e gurta të lagjes. Im atë u çua vrik në këmbë. Shtyjti duhanin që po grinte dhe hodhi një pelerinë të zezë mbi supe. Diku e bëri hatanë -tha – dhe doli si të ishte zjarrfikës. Mbas pak u kthye i vrejtur e i lagur. Pelerinën e kishte në dorë dhe e vuri mbi një trung në avlli. Ullirin e bletës kishte goditur. E kish këputur në mes. Kaq tha dhe u ul të grinte melhemin e tij, duhanin e fortë gjethe vogël. Ishte ulliri më i madh në bahçen tonë. Ende nuk e di pse quhej i bletës. Ullinjtë i kishte pronësuar kooperativa, por ne dhe mullënjat nuk mbeteshim pa ngrënë nga ajo pemë e sojshme. E kishim si lopë të gjelbër. Mblidhnim, mbushnim xhepat dhe i zbraznim në disa qypa balte të bukur. Ishte marrëveshje e pashkruar dhe mirëbesimi në lagje që nga ullinjtë e oborrit të merej diçka. Oh ç’vaj që kullonte kur shtypej. Ishte ai lëng i artë që na forcoi kockat dhe imunitetin. Nëna doli te shkallët dhe e mallkoi qiellin në mënyrë të çuditëshme. Drejtoi fytyrën lart sikur donte të shiheshin sy më sy dhe lëshoi nëmën: U thafsh ti që do t’më thash fëmijët për pikën e vajit ! Dhe qielli u ça e retë u shpërndanë menjëherë. Shiut i mbeti uji në grykë e pikë nuk lëshoi atë ditë e dy muaj rresht. Ishte vjeshta më e thatë që mbaj mend nga fëmijëria. Fuqia e shpirtit të nënës që mahnit dhe Perëndinë.
shënim: këtë episod ma rrëfeu para pak ditësh një shoku im nga Vlora
Publikohet raporti vjetor i Shërbimit Informativ Shtetëror:
Strukturat kriminale shqiptare janë të mirëorganizuara në Shqipëri, Europë dhe origjinën e drogave të forta duke shërbyer si ura lidhëse mes Lindjes, Perëndimit dhe shkëmbimit me kanabis. Bazat e kultivimit, fushat ku pastrohen paratë dhe punësimi i vrasësve profesionist për larje hesapesh mes bandave.
Strukturat kriminale shqiptare kalojnë nga kanabisi tek drogat e forta, ja si pastrohen paratë
Është publikuar një pjesë të raportit vjetor të Shërbimit Informativ Shtetëror, ku ngre alarmin e fuqizimit të strukturave kriminale, tani edhe jashtë vendit.
Në raport theksohet se vlerat monetare dhe pasuria e përfituar nga veprimtaria kriminale ndër vite të favorizuar nga korrupsioni në sistemin e drejtësisë, pandëshkueshmëria apo niveli i ulët i saj, po përdoren nga këto grupe për zgjerimin e aktivitetit të narkotrafikut jashtë vendit, kryesisht në drejtim të drogave të forta.Inteligjenca shqiptare thekson se individët që i kanë shpëtuar drejtësisë janë vendosur në vende të huaja dhe prej andej shërbejnë si ura lidhëse të trafikut me elementë kriminalë brenda vendit, ku përveçse në vendet evropiane, janë aktivë edhe në vendet e origjinës së kokainës e heroinës, ku bashkëpunojnë me elementë kriminalë lokalë. Bandat shqiptare që operojnë në fushën e trafikimit të lëndëve narkotike kanë bazën e tyre kultivimin e kanabisit. Por si bëhet kalimi nga lënda narkotike e kanabisit tek drogat e forta si heronia apo kokaina? ShISH-i thekson se evidentohen raste të shkëmbimit të kanabisit me droga të forta, si heroinë dhe kokainë. Alarmant mbetet fakti se, edhe agjencia e inteligjencës shqiptare pranon se bandat kriminale ndërmjet tyre, punësojnë vrasës profesionistë me pagesë për larje hesapesh, ku edhe për vitin 2019, atentate të tilla s’kanë qenë të pakta. Shërbimi Informativ Shtetëror analizon një aspekt tjetër të krimit të bandave kriminale, atë të krimeve ekonomike. Sipas inteligjencës, paratë e bandave kriminale pastrohen në disa fusha biznesi, si ai i ndërtimit, pasuritë e paluajtshme, hoteleri-turizmi, dhe zonat bregdetare e ato urbane mbeten më tërheqëset, pasi ofrojnë potencial për kthimin shumëfish të investimit fillestar.
Gazeta britanike: Bandat shqiptare luftë të hapur në rrugët e Londrës
Edhe njëherë tjetër, mediet në Britani shkruajnë për bandat shqiptare, ku këtë herë theksojnë se këto grupe po zhvillojnë një luftë të hapur në rrugët e Londrës. “Telegraph”, shkruan se në sulmin e fundit dhjetë ditë më parë, dy burra u vranë gjatë ditës, ndërsa ata kaluan nëpër Barking në Lindjen e Londrës, një fortesë e “Hellbanianz”, një grup famëkeq i krimit shqiptar.
”Kriminelët nga Shqipëria kanë krijuar një profil të lartë dhe një shkallë të ndikimit brenda krimit të organizuar në Mbretërinë e Bashkuar (dhe) po zgjerojnë gjithnjë e më shumë rrjetin e tyre të ndikimit, me qasje të konsiderueshme në tregun e trafikut të drogës në Mbretërinë e Bashkuar, veçanërisht kokainën”, -tha një zëdhënës i NCA-së.
”Mafiet shqiptare janë sindikatat kriminale të organizuara shqiptare, të cilën policia beson se po konsolidojnë fuqinë e tyre brenda botës së krimit në Mbretërinë e Bashkuar, dhe janë në rrugën e tyre për të futur nën kontroll, thuajse plotësisht tregun e kokainës në Britani. Duke importuar kokainë direkt nga Amerika e Jugut, mafia shqiptare ka hequr ndërmjetësimin, duke bërë të mundur që ata të zvogëlojnë rivalët e tyre duke blerë drogën me çerekun e çmimit direkt nga kartelet dhe më pas duke rritur pastërtinë në rrugë”.
Numri i shqiptarëve në burg është katërfishuar nga 212 në 2013, në 999 në mars të këtij viti, duke përbërë 10 për qind të të gjithë shtetasve të huaj në burg.
Për shkak të funksioneve që kam ushtruar/j nuk do doja ti bëja publike vlerësimet strategjike mbi kërcënimet dhe përfitimet e sigurisë kombëtare nga angazhimet & projektet e NATO-s, BE, UN.
Por, kërkush se kishte imagjinuar që, 11 vjet mbas anëtarësimit në NATO, pushtetarët e keq-kapur nga oligarkët dhe sekserët do ta “katandisin në këtë derexhe” institucionin e Mbrojtjes.
E përsëris se, mbetem partizan i vendosur në filozofinë e Presidentit të USA Jefferson: “E gjitha për çfarë tiranitë kanë nevojë për të mbijetuar, është që njerëzit me vetëdije të lartë të heshtin”!
Prandaj në vijim, gjeni “revoltën profesionale” rreth “letrës – gines 2” (gines 1 = dhurata e piktorit-Kryeministër për Sec.Gen në Tetor 2013!) drejtuar Autoriteteve të NATO-s, me fjalë të tjera, rikthimin e valles propagandistike (progonishte) rreth bazës detare të Pashalimanit!
Së pari, qartësoj se, Sekretari i Përgjithshëm dhe Komandanti Suprem i NATO-s, “nuk kanë të drejtë vote”, pasi vendimmarrjet e Aleancës merren vetëm me konsensusin e 30 vendeve anëtare.
Prandaj, kur vitin e kaluar, gazetarja Erisa Zyka e pyeti Sekretarin, Z. Stoltenberg, për letër-kërkesën e Autoriteteve të RSH për bazën e Pashalimanit, Ai i habitur u përgjigj: “nuk kam asnjë dijeni (dhe ska pse dhe si të ketë dijeni!).
“Presidenti nuk i di të gjitha ?!”, ishte edhe përgjigja e Z. Meta para disa ditësh për bazën e Pashalimanit. Në fakt, ndërkojë që MM as nuk e informon Presidentin e Republikës për ushtrimin e 2 funksioneve (në shkelje) kushtetuese dhe ligjore për rreth 18 muaj në Forcat e Armatosura, si dhe për “tenderat sekret” (për interesat e sekerëve të Partise dhe Pushtetit …) në kohe termeti dhe pandemie: “për uniformën, karburantin, GPS-ët, ushqimet, muzeun e FA, etj”, sigurisht nuk ka “pse dhe si të dijë për çdo marrëzi” të institucionit që në 7 vitet e fundit drejtohet me arrogancë, cinizëm, “pa-aftësi shëmbullore” dhe papërgjegjshmëri të frikshme.
Së dyti, për çdo shqiptar (përfshi establishmenti patriotiko-folklorik), shpresoj të jetë e qartë se, mbas anëtarësimit në prill 2009: “sovraniteti territorial i RSH i është shitur NATO-s”!
E thënë edhe si dëshmitar, lista me të gjitha infrastrukturat strategjike (bazat dhe kapacitetet tokësore, detare dhe ajrore të RSH, përfshi edhe bazën e Pashalimanit, Kuçovës, etj,) janë vënë zyrtarisht në dispozicion të Aleancës, nëpërmjet një dokumenti kuadër të nënshkruar nga Z. Lulzim BASHA, në cilësinë e Ministrit të Jashtëm, më 4 Korrik 2008 në Selinë qëndrore të NATO-s, Bruksel. E di që, emri i kryetarit të Opozitës, i revolton militantët e“kazanit të pushtetit”, por ri-konfirmoj se kjo është një e vërtetë e çertifikuar zyrtarisht.
Së treti, më tej, si një nga disa 10-ra të “rritur në procesin drejt/pas anëtarësimit në NATO”, konfirmoj se, procesi i miratimit të projekteve dhe infrastrukturave që investohen nga Fondi i Përbashkët i Aleances (NCF), nuk ka lidhje fare dhe nuk bazohet aspak në e 30 vendeve anëtare POR nga nevojat, standardet dhe impaktet operacionale që sigurohen në përmbushjen e misionit bazë (artikulli 5), apo edhe rast pas rasti në operacionet paqeruajtëse të Aleancës. PIKË.
Për më qartë, parimi i pa negociueshëm i projekteve (infrastrukturave) që miratohen të ndërtohen nga fondi i përbashkët i Aleancës, nuk janë fare kërkesat e qeverive të radhës, por standardet dhe pesha e operacionalitetit që ofrojnë në operacionet e NATO-s dhe interesat e 30 vendeve anëtare.
Shëmbulli konkret, është miratimi (pa asnjë kërkesë !) nga Këshilli i Atlantikut të Veriut (NAC), i ndërtimit të Bazës së Kuçovës, nga fondi i përbashkët, jo për “ambicjet e RSH” por, vetëm pasi u peshua si një “bazë ndihmuese efiçente” për mbështetjen e operacioneve ajrore të Aleancës. Në shtesë, theksoj se, barra financiare për shpronësimet, si dhe më tej, mbas përfundimit të projektit, për personelin mbështetës, ruajtjen dhe mirëmbajtjen është përgjegjësi kombëtare e RSH.
Së katërti, për sa“përrallat enveriste me avantazhet gjeografike të bazës së Pashalimanit”, theksoj se, në kuadër të transformimit, NATO ka mbyllur bazën (historike) detare të Napolit, si dhe në vend të “Active Endeavor”, aktualisht zhvillon operacionin “SEA GUARDIAN” për Mesdheun.
Ndërkohë, vendet me dalje në Ardiatik dhe Jon (Sloveni, Kroaci, Boznje, Mali i Zi, Itali, RSH dhe Greqi) janë pjesë e inicjativës së bashkëpunimit “ADRION”. Si e tillë, hapësira e dy deteve konsiderohet “nga më të sigurtat e globit”. Po ashtu, 7 vendet e sipërpërmendura, kanë baza detare me infrastruktura moderne, kapacitete logjistike, lidhje hekurudhore, etj, që do të “fitonin garën” për starndardet operacionale që ofrojnë, nëse do i nevojiteshin NATO-s.
Sigurisht që, do lutesha të isha shumë gabim por, mendoj: “që të mos i bëjmë qejfin vedit”, se, Baza e Pashalimanit ka infrastruktura, standarde, peshë operacionale, pozicion gjeografike, si dhe shance për të konkuruar me bazat e njohura detare të Italisë, Greqisë, Kroacisë, etj.
Po nga eskperienca, si shembull konkret sjell rastin e Operacionit në Libi (2011), kur ekpertët e NATO-s e vlerësuan “pa kapacitete adekuate dhe të padobishëm Portin e Durrësit”, ndërkohë që Baza e Pashalimanit: “nuk përmbushte asnjë standard”, dhe kështu NAC vendosi për “në një vend tjetër anëtar”, si bazë/port për mbështetjen e këtij operacioni.
Për ta përmbyllur, protagonizmin “donkishortest dhe vallen delirante të pushtetit” për këtë kërkesë, e gjej në paaftësi ekstreme, të padenjë, në mos “turpëruese” në sytë e Aleancës. Kështu, posaçërisht ky rast “vetë diskretitues” në raport me NATO-n dhe dështimet e qeverisjes që po lemë pas, nuk i shërbejnë vendit, por vetëm “pushtetit të SulltanSurre(a)it”, interesave të oligarkëve dhe sekserëve të stërvitur që e kanë “pushtuar” Ministrinë e Mbrojtjes në këto 7 vjet!
Por, kurrësesi nuk e gjej si rast për t`u lumturuar, as për të humbur kohë, por, as për të heshtur !
Përkundrazi, modernizimi i efiçencës së sistemit, në dobi të sigurisë së qytetarëve dhe interesave kombëtare, si dhe rikthimi i dinjitetit të RSH në NATO, mbetet jo vetëm ndër prioritetet e plaftormës-BASHA, por, fatëmirësisht edhe i aleatit strategjik, citoj Ambasadoren Yuri Kim: “ta ndihmojmë Shqipërinë të bëhet aleate më e aftë e NATO-s dhe një bastion më i fortë sigurie”!
Konsideruar këtë, jam shpresëplotë se edhe me mbështetjen e SHBA do i`a dalim.
Rreth fundit të vitit 1977, unë mësova që Shqipëria po përgatitej për të festuar me mjaft pompozitet njëqindvjetorin e Lidhjes së Prizrenit, që kishte formuar të parën skicë të një asambleje popullore shqiptare, duke grupuar të tre përbërësit fetarë, myslimanë, katolikë dhe ortodoksë.
Vaso Pasha, një nga tehet e kësaj lëvizjeje, i njohur si një nga patriotët e mëdhenj të Rilindjes shqiptare, kishte qenë guvernator i Mont-Liban-it, që nga viti 1883 gjer në vitin 1892. Për të garantuar autonominë e Mont-Liban-it dhe të popullsisë së tij me shumicë katolike, shtatë fuqitë e epokës ( Perandoria otomane, Franca, Anglia, Prusia, Austria, Rusia dhe Italia) kishin dhënë një statut special për këtë territor të vogël, duke vënë kusht që guvernatori duhet të ishte i krishterë, katolik dhe i kombësisë otomane. I vdekur më 1892, pikërisht pak para se të mbaronte mandatin e tij dhjetëvjeçar, Vaso Pasha u varros në kodrinën e Hazmieh-ut, një periferi e vogël e Bejrutit, rrethuar me ullishte.
Dalan Buxheli kishte bërë tashmë një përçapje, në vitin 1967, për të transferuar eshtrat e tij në Shqipëri. Një ngatërresë administrative, e krijuar nga statuti i vakëfit të varrezës së Hazmieh-ut, ( njohur gjithashtu nën emrin e varrezave të pashallarëve), kishte bllokuar atëherë kërkesën e tij. Dhe për më tepër, Shqipëria nuk kishte në atë kohë, lidhje diplomatike me Libanin.
Unë parandieja në gjithë këtë histori, një rast për të bërë mundur rikthimin tim në Shqipëri. Gjatë rrugës për në Londër, u ndalova në Kajro, në janar të vitit 1978, dhe takova ambasadorin Sulejman Tomçini. Unë i propozova atij ndihmën time për të transferuar eshtrat e Vaso Pashës dhe dëshirën time, për të diskutuar me udhëheqësit shqiptarë. Ideja ime i pëlqeu atij sakaq, dhe ai më premtoi që do të lajmëronte Tiranën, menjëherë.Ceremonia e transferimit në Hazmieh, Liban, e eshtrave të Vaso Pashës, gruas dhe vajzës së tij, maj 1978. Në radhën e parë: kreu i misionit diplomatik turk, ambasadori Sulejman Tomcini, Melhem Mobarak dhe Arqile Naska.
Ceremonia e transferimit në Hazmieh, Liban, e eshtrave të Vaso Pashës, gruas dhe vajzës së tij, maj 1978. Në radhën e parë: kreu i misionit diplomatik turk, ambasadori Sulejman Tomcini, Melhem Mobarak dhe Arqile Naska.
Më 13 shkurt, unë mora në Londër një telegram nga Komiteti shqiptar për marrëdhëniet kulturore dhe miqësore me të huajt (Komiteti) i hartuar kësisoj:
“Mirësevini në vendin tonë. Ju mund ta merrni vizën në ambasadën tonë, në Paris.”
Unë nuk u luta aspak për së dyti, dhe në më pak se një muaj më vonë, më 7 mars 1978, unë arrita në Tiranë.
Pak më vonë, unë u prita nga profesor Buda dhe kolegët e tij të Akademisë së Shkencave. Mbledhja zgjati më tepër se dy orë: konjak, kafe, çokollata, ëmbëlsira të vogla. Me profesor Vehbi Balën folëm mbi Vaso Pashën dhe mundësinë e kthimit të eshtrave të tij në Shqipëri, si dhe gjithashtu ato të gruas dhe vajzës së tij, të tre të varrosur në Hazmieh, në Liban. Unë u premtova atyre, që sapo të kthehesha në Liban, do të ndërhyja në ministrinë e punëve të jashtme, për të lehtësuar përçapjet e bëra për këtë qëllim dhe për pranimin e kërkesës.
Profesor Buda ngriti një dolli për mikun e madh Camille Aboussouan, president i asamblesë libaneze të Shoqatës së studimeve të juglindjes europiane, që ai e kishte tashmë takuar gjatë kolokiumeve të mëparshme.
Gjatë mbasdites, Komiteti më ofroi një koleksion të shkëlqyer librash të ilustruar si dhe një gamë komplete të disqeve të këngëve popullore shqiptare.
Në mbrëmje, darkë me Javer Malon.Ceremonia e transferimit në Hazmieh, Liban, e eshtrave të Vaso Pashës, gruas dhe vajzës së tij, maj 1978.
Ceremonia e transferimit në Hazmieh, Liban, e eshtrave të Vaso Pashës, gruas dhe vajzës së tij, maj 1978.
Mbas kthimit tim në Liban, unë përgatita një seri artikujsh për gazetën “Zgjimi”. Këtë herë artikujt e mi nuk ngjallën asnjë polemikë. Më 22 mars, unë takova Fouad Boutros, ministër i punëve të jashtme, dhe i komunikova atij gojarisht, dëshirën e autoriteteve shqiptare për të riatdhesuar eshtrat e Vaso Pashës. Ministri më siguroi që ai e ka mbajtur shënim gjithçka fare mirë dhe pret kërkesën e shkruar të autoriteteve të Tiranës, për t’i dhënë një vijim të favorshëm kësaj kërkese.
Në këtë kohë e sipër, Sulejman Tomçini, ambasador i Shqipërisë në Egjipt, u akreditua gjithashtu pranë qeverisë libaneze. Unë “e mora atë nën përgjegjësinë time”, që nga arritja e tij në fillim të prillit, deri në nisjen e tij për në Tiranë, më 31 maj. Ai erdhi në Bejrut, i shoqëruar nga atasheu tregtar Arqile Naska. Të dy ndanë të njëjtën dhomë, në hotelin Carlton, sipas frymës të kursimit të madh socialist.
Megjithëse marëdhëniet diplomatike janë vendosur ndërmjet Libanit dhe Shqipërisë, që nga viti 1974, është dashur që të priten katër vjet, para se një ambasador të vinte, për të paraqitur letrat e tij kredenciale. Prezantimi i këtyre të fundit mori pamjen e një komedie të lehtë. Me të vërtetë, protokolli i Libanit kërkon në këtë rast, mbajtjen e një fraku. Sulejmani, si një komunist i mirë, iu kundërvu këtij zakoni borgjez dekadent. Administrata libaneze i mbeti besnik rregullit dhe nuk u krye asgjë. Sulejmani përfundoi pastaj duke pranuar, që Georges Kassouf, shef i protokollit në ministrinë e punëve të jashtme, që fatmirësisht kishte të njëjtin shtat, t’i huazojë frakun e tij.
Por çështja nuk përfundoi këtu.
Sulejmani nuk kishte mundur akoma ta shtypte me makinë shkrimi tekstin e letrave kredenciale, në arabisht. Një natë më parë se të zhvillohej audienca presidenciale, ai më dha tekstin e shkruar me dorë, duke më lutur që ta daktilografoja, dhe t’ia ktheja atij më vonë, të hënën në mëngjes, në orën tetë.
“Nuk duhet që unë të bëj të dështojë takimi im në pallatin presidencial”, shtoi ai, në vend të një shpjegimi të turbullt.
Mbas kërkesës sime të bërë me ngut, Paulette, sekretarja ime, arriti herët të nesërmen, në zyrë. Mbas shumë korrektimesh ( të daktilografosh një tekst arabisht nuk është një punë e rëndomtë), unë thirra një taksi, dhe i vura si detyrë, që të çonte urgjentisht zarfin për tek i adresuari, vetë në dorë…
Prezantimi i letrave kredenciale ndodhi pa kleçka të tjera.
Më 31 maj, një ceremoni zyrtare u zhvillua në varrezën e pashallarëve në Hazmieh. Sulejmani është i qeshur: mbas 86 vjetësh në një ekzil të pavullnetshëm, eshtrat e Vaso Pashës si dhe ato të gruas së tij të dytë dhe vajzës së tij, Maria, do të kthehen së shpejti, në Shqipëri.
Në vitin 1883, ky patriot i madh shqiptar, u emërua guvernatori i katërt i Mont-Liban-it. Përpos njohjes së tij të thellë të gjuhës arabe, Vaso Pasha, poet me talent, intelektual dhe poliglot, nuk ndjehej megjithatë mirë, nëpër dredhitë e politikës libaneze.
Jeta e tij ishte gjithashtu e prekur nga hidhërimi. Mbasi ai humbi gruan e tij të parë, ai u martua me një greke të re me emrin Catherine Bonatti, dhe kjo ndodhi, pikërisht pak para emërimit në Liban. Kjo bashkëshorte e vetëdijshme, duhej t’i shërbente si nënë bijës së tij të vetme, të ardhur nga martesa e mëparshme. Tre apo katër vjet më vonë, Chaterine vdiq nga një kancer. Ky hidhërim i madh u pasua shumë shpejt nga një tjetër humbje mizore: vajza e tij shumë e bukur, Maria, duhet të vdiste nga një “tuberkuloz galopant”. Dhe ky ishte varri i dytë në Hazmieh. Fatkeqësisht, për famën politike të babait të saj, Maria ishte martuar me një afarist të madh armenian, me emrin Kupelian. Përmes dredhive dhe metodave të tij financiare pak të ndershme, Kupelian-i arriti të institucionalizojë shitjen korruptive të nëpunësive të shtetit, të ryshfeteve, të përfitimeve që sjell një nëpunësi, dhe të shkeljeve ligjore, që duke paguar, sigurojnë një fitim nga autoritetet publike, në mbretërinë e vogël të Libanit.
Guvernatori, i lënduar nga hidhërimi, gjente ngushëllimin e vetëm sa i përkiste atij, pranë dy mbesave. Kjo dashuri u shtri natyrisht edhe tek babai i tyre, Kupelian-i, gjë që shpjegon instalimin e rrëmujës së ardhur nga një qeverisje e keqe, në kohën e Vaso Pashës.
E gjitha kjo, nuk e pengonte guvernatorin të siguronte paqen, lulëzimin ekonomik dhe zhvillimin artistik, në Libanin e vogël. Ai merrej gjithashtu me urbanizmin, duke bërë rregullimin e rrugëve të mëdha të komunikacionit dhe ndërtimin e shumë ndërtesave dhe urave të rëndësishme.Melhem Mobarak
Të rrallë janë ata që e dinë se Ismail Qemali, babai i pavarësisë shqiptare ka qenë Veli (guvernator) i Bejrutit, në vitin 1891. Ky qytet kishte asokohe një statut politik të dalluar nga ai i Mont-Liban-it. Meqë Vaso Pasha i kalonte dimrat e tij në Bejrut, ata të dy janë takuar me njëri-tjetrin, më se një herë.
Përfundimisht, për të lehtësuar vetminë e tij, dhe sipas këshillës të mikut të tij, imzot Piavi-t, Vaso Pasha vendos të martohet me një vajzë të re franceze, e cila ishte guvernante e dy mbesave të tij. Ajo i dha atij dy djem, prej të cilëve, ai më i madhi u quajt Michel.
I emëruar guvernator për dhjetë vjet, Vaso Pasha vdiq në qershor të vitit 1892, një vit para mbarimit të mandatit të tij. Ai u varros pranë të vetëve. Ismail Qemali rrëfen në kujtimet e tij që “funeralet u kryen në kishën St-Louise des Capucins, në Bejrut, dhe varrimi fetar në Hazmieh”.
Dhe vitet kaluan…
Në këtë 31 maj të vitit 1978, një detashment i xhandarmërisë bën nderimet e rastit në një kënd të varrezës, përpara tre arkivoleve të mbuluara me cohë të bardhë. Në radhën e parë ndodheshin të pranishëm, Sulejmani, Arqileja, përfaqësuesit e qeverisë libaneze, i ngarkuari me punë i Turqisë, dhe anëtarë të familjes së Vaso Pashës.
U mbajtën diskutimet e rastit. Embëlsira të vogla dhe vera e nderit u shërbyen në fund të ceremonisë. Të tre arkivolet u dërguan pastaj me avion, në Shqipëri.
Disa ditë më vonë, unë mora një telegram nga Sulejman Tomçini, nga Tirana. Ai më kërkoi që t’i dërgoj me telegram datat respektive të lindjes e të vdekjes të gruas dhe të vajzës së Vaso Pashës, që të mund t’i shkruanin rrjedhimisht te varri i tyre.
Fati është i çuditshëm.
Vaso Pasha, i cili, vetë kishte deklaruar se, “feja e shqiptarit është shqiptaria”, a do të kishte menduar kurrë, që ky slogan do të aplikohej një ditë për kufomën e tij, të nxjerrë nga një varrezë fetare e Libanit, për t’u varrosur në një varr pa kryq, në Shqipëri?
Varri i Vaso Pashos
Unë bëra gjithashtu dajën tim, Camille Aboussouan, në atë kohë ambasador i Libanit pranë UNESCO-s, që të ndërhynte për këtë qëllim.
Në fund të mbasditës, nisja për në Shkodër. Hoteli i ri ka një pamje të trishtuar dhe të rrënuar. Gjithmonë të njëjtat probleme me instalimet. Një shetitje dyorëshe përmes qytetit, në shoqërinë e Sulejmanit. Ndërtesa të shumta banimi janë ndërtuar që nga vizita ime e parë. Njerëzit duken më të kamur se në Tiranë. Një darkë e këndshme e shoqëruar me verë të kuqe të Përmetit. Në fund të mbrëmjes, te lokali i vallëzimit të hotelit, ku një trupë lokale luan potpuri. Orkestra është e përbërë nga një fizarmoniçist, nga një baterist dhe nga një klarinetist i lyer me brilantinë, më së miri. E pashmangshmja lambada inkurajon një grup qejflinjsh gazmorë italianë, që të tundin këllqet në pistë, kush e kush më mirë.
E martë, 17 prill. Nuk ka drita. U rrojta me ujë të ftohtë. Paradite, në shoqëri të Midhat Dibrës, drejtor i muzeve të Shkodrës, ne shkuam drejt varrezës së dëshmorëve, për t’u kredhur në një prehje shpirtërore dhe për të vënë një tufë shpatoresh te varri pa kryq i Vaso Pashës. Një trëndafil i egër lulëzonte pikërisht pranë varrit.
KOMENTE MBI LIBRIN ME KUJTIME TË MELHEM MOBARAKUT
“Librin me kujtime për Shqipërinë, autori e ka titulluar “Kujtimet e një albanozauri, 1965 – 1991”. Gjatë një hapësire kohe prej 26 vjetësh Mobaraku e vizitoi Shqipërinë katër herë. Interesi për Shqipërinë nisi qysh kur shkoi nga Libani për të kaluar pushimet verore në Korfuz. Cili qe ai shtet që dukej përkundrejt? A mund të shkonte atje?
Rastësisht, kur u kthye në Bejrut, gjeti te një bukinist librin “Shqipëria dhe Napoleoni” të Boppe – s e pastaj librin “Shqipëria hap kufijtë” të Albert Mahuzier, që e familjarizoi pak a shumë me Shqipërinë moderne. Që prej asaj kohe, ai u interesua ta pasuronte bibliotekën e tij me shënimet e udhëtarëve të huaj, me libra studimesh rreth problemeve shqiptare, me gravura, harta të vjetra e piktura të ndryshme. Sot besohet se ka koleksionin më të pasur albanologjik ndër miqtë e dashamirësit e atdheut tonë.
Periudha e vizitave të tij kondicionon me lidhjet e forta të miqësisë së madhe, të ashtuquajtur “miqësi luftarake” midis Shqipërisë komuniste dhe Kinës së Mao Ce Dunit. Kritikët kanë shprehur mendime se te libri i tij vihen në dukje fazat e ndryshme të aleancës midis diktaturës së Enver Hoxhës dhe asaj kineze, deri në thartimin e tyre për shkak të vizitës së papritur të Niksonit në Kinë.
Udhëheqja shqiptare u frikësua se Kina po e ndryshonte kahjen politike. Mobaraku po ashtu përjetoi periudhën fillestare të belbëzimeve të demokracisë shqiptare në fillim të viteve ’90. Letrën e shkrimtarit Ismail Kadare, dërguar autorit, pasi e lexoi dorëshkrimin, M. Mobaraku e ka përdorur si parathënie të librit.
Mobaraku, lindur në Bejrut të Libanit, pinjoll i një familjeje intelektuale me tradita patriotike dhe diplomatike. Në vitet ’70 autori themeloi Shoqërinë Libaneze të Amatorëve të sixhadeve murale antike dhe më 1975 botoi një libër me lutjet e shkruara në to, dëshmi e kulturës popullore libaneze. Pas vitit 1978 për shkak të luftës midis kristianëve dhe muslimanëve, ai u shpërngul nga Libani dhe u vendos në Montreal, Kanada, ku vazhdon të jetojë edhe sot.
Nga emri e mbiemri duhet si mysliman, ndërsa në të vërtetë Melhemi i përket fesë katolike. Dashuria për vendin tonë e shtyu të mësonte edhe gjuhën shqipe, mes vështirësive të mëdha, sepse në Montreal nuk kishte emigrantë shqiptarë. Ai pohon se lexon shqip, por e ka të vështirë të flasë nga mungesa e kontakteve dhe e përvojës.
Gjithsesi, për një kohë të gjatë ai ka ndjekur aktivitetet shqiptare të kulturës dhe artit të zhvilluara në Amerikë, çka i dha rast të njihej me personalitete të botës shqiptare sikurse Prof. Arshi Pipa, Peter Pifti, Sami Repishti, Nicholas Pano, Martin Camaj, Anton Logoreci, Elez Biberaj, Gjon Sinishta, Anthoni Athanas dhe me albanologë të shquar si Alan Ducellier dhe Janet Byron.” / Exlibris
Pandemia e shkaktuar nga Koronavirusi nxorri në pah punën e qindra mjekëve shqiptarë në botë e sidomos në zonat më të prekura përfshirë këtu edhe Nju Jorkun. Ende pa përfunduar pandemia SHBA u përfshi në një valë protestash të dhunshme. Në vijën mbrojtëse të policisë ka me dhjetra policë shqiptarë. Një prej tyre është edhe Ylli Dautaj, komandant toger në policinë e Nju Jorkut.
I lindur në SHBA nga prindër shqiptarë Dautaj është pjesë e policisë prej 26 vitesh. Diplomohet në Universitetin John Jay për Drejtësi Kriminale në Nju Jork për Drejtësi, Shkenca Policie dhe Leadership.
Aktualisht pjesë e Departamentit të Policisë në Nju York Ylli Dautaj tregon për “Diaspora Shqiptare” situatën në Nju Jork dhe lidhjen me komunitetin shqiptar.
Z. Dautaj, si është situata aktuale në Nju Jork?
Kjo është një nga kohërat më të vështira që kam parë në gati 26 vjet që kam qenë polic. Dhuna ka shpërthyer kudo, plaçkitje, të shtëna.
Kaosi shpërtheu ndërsa nisën protestat për vdekjen e Floyd. Grabitja dhe shkatërrimi vazhduan për disa net me rradhë në Nju Jork. Qindra njerëz vodhën dyqane luksoze – përfshirë Chanel dhe Dior.
Shumicën e ditëve kemi pasur turma të mëdha në të gjithë qytetin. Gjërat ndryshuan dhe ato ndryshuan me shpejtësi.
Ne parashikuam që grupe të mëdha njerëzish nuk ishin të prirur për të protestuar pasi errësohej.
Ka pasur qindra arrestime.
Ne kishim mijëra oficerë por tërhoqëm edhe oficerët nga të gjitha korsitë e departamentit për t’iu përgjigjur situatës.
Për sa i përket zhvillimit të protestës në mënyrë të rregullt, respektimit të të drejtave të njerëzve për tu mbledhur në mënyrë paqësore, që po ndodhnin gjithë ditëve në Nju Jork, turma të mëdha në Brooklyn, turma më të vogla në Queens, turma të konsiderueshme në Manhattan, kur u errësua u kthyen në diçka të shëmtuar në një mënyrë të shpejtë.
Floyd vdiq të hënën pasi Derek Chauvin, një polic i bardhë i Minneapolis, e vendosi gjurin në qafë Floyd. Oficeri është akuzuar për vrasje të shkallës së tretë dhe vrasje të shkallës së dytë; ai dhe tre oficerë të tjerë u pushuan nga puna pasi u shfaq video e vdekjes së Floidit.
Ka pasur prova që dhuna ishte planifikuar nga grupe të organizuara.
Kishim individë që shfaqeshin me bomba Molotov. Patëm një incident kur një makinë policie u qëllua natën e kaluar në Queens. “Kur shihni incidente si kjo, veproni në një mënyrë shumë të shpejtë … “ dyshohet për deklaratat e nje organizate, pas disa prej këtyre ngjarjeve.
Në fillim të kësaj jave, 1 prej oficerëve tanë u godit me thikë në qafë në mënyrë të papritur ndërsa mbronte qytetarët e Nju Jork. Kjo nuk ishte e rastësishme – ishte një atentat i planifikuar për një oficer policie të NYPD.
Si lindi idea për tu bërë oficer policie?
Ishte një pasion fëmijërie. Rrugët e Nju Jorkut ishin shumë të rrezikshme.
A e kishit të vëshitrë për tu integruar në komunitetin e policisë?
Ishte jashtëzakonisht e vështirë për t’u integruar në departamentin e policisë. Unë kam qenë ndër të parët shqiptarë që u bashkova me NYPD në 1994. Vëllai im Ilir Dautaj, gjithashtu u bashkua me departamentin e policisë dhe është themeluesi i CO i Shoqërisë Ilire të Zbatimit të Ligjit.
A ka ndonjë shqiptar tjetër që njihni në rradhët e policisë së Nju Jork?
Kemi më shumë se 250 oficerë të policisë shqiptare amerikane që punojnë për NYPD.
Ju jeni një prej themeluesve të shoqatës së policëve shqiptarë në Nju Jork. Si lindi kjo shoqatë?
Në vitin 1998, Departamenti i Policisë së Qytetit të Nju Jorkut ishte në kërkimin e oficerëve të policisë që flisnin shqip ose ishin të njohur me kulturën shqiptare.
Gjatë asaj kohe, popullsia shqiptare në Nju Jork ishte në rritje për shkak të luftës në Kosovë. NYPD në emër të Departamentit të Shtetit rekrutoi oficerë policie të NYPD me shqiptarët të mirë për të marrë pjesë në Misionin e Verifikimit të OSBE-së në Kosovë.
Këta oficerë kishin njohuri të mira për zonën, flisnin shqip dhe donin të ndihmonin popullin shqiptar. Në të njëjtin vit, aleatët e NATO-s bombarduan Jugosllavinë gjatë një lufte 78 ditore dhe operacioni u ndryshua në një mision të Kombeve të Bashkuara për ruajtjen e paqes, i ngarkuar me krijimin e një departamenti policie dhe ruajtjen e ligjit dhe rendit.
Pas mbërritjes në Kosovë, policët shqiptarë të NYPD-së, blenë ndërtesa që mund të shndërroheshin në stacione policie.
Ne gjithashtu nisëm një fushatë punësimi për kosovarët vendas, shumica e të cilëve ishin shqiptarë, për t’u bashkuar me një forcë të krijuar policie të sapo krijuar nëpërmjet posterave të reklamave dhe vizitave në fshatra dhe qytete të ndryshme.
Ne kemi arritur të krijojmë një departament policie të ri, plotësisht funksionues. Një forcë policore e ndërtuar nën parimet e ndershmërisë dhe integritetit që nuk u frikësua, por respektohej nga njerëzit që i shërbente.
Pothuajse 18 vjet pas misionit tonë të parë për ruajtjen e paqes jashtë vendit dhe punësimin e oficerit të parë të policisë në një departament të ri në Kosovë, tani kemi privilegjin për të nisur organizatën vëllazërore të policisë që është e para e kësaj natyre.
Në Shqipëri ekziston një proverb, “BESA” në anglisht mund të përkthehet si “FJALA E NDERIT”.
Kjo fjalë e vetme përmbledh pothuajse çdo objektiv të shoqërisë ilire. Shoqëria Ilire u krijua për të krijuar një frymë vëllazërimi midis anëtarëve të saj dhe për të promovuar një atmosferë besimi, respekti dhe mirëkuptimi midis zbatimit të ligjit dhe komuniteteve që ne shërbejmë për të siguruar.
Më 24 gusht 2012, Shoqëria Ilire e Zyrtarëve të Zbatimit të Ligjit u regjistrua si një Bashkëpunim Vendor Jo-Fitimi. Ajo u bazua në udhëheqjen e madhe që ka kjo shoqëri dhe anëtarët e saj që punojnë pafund për t’i shërbyer Departamentit dhe komunitetit shqiptar.
Ne jemi shumë krenarë për sa është rritur kjo shoqëri dhe çfarë ka ardhur për të përfaqësuar. Me kalimin e viteve, Shoqëria Ilire është rritur nga vetëm një pjesë e vogël e anëtarëve në gati 250 anëtarë aktivë.
Të përfshirë në radhët e saj janë individë jo vetëm nga NYPD, por zyrtarë policorë nga departamente të tjera në Shtetet e Bashkuara dhe departamente të ndryshme nga e gjithë bota. Disa nga këta anëtarë janë në pozita të rangut të lartë, prestigjioz.
*Ndalohet kopjimi, riprodhimi dhe publikimi i intervistës pa cituar burimin “Diaspora Shqiptare”.
“Ujku i Wall Street-it” në versionin kinematografik është një histori e vërtetë amerikane e viteve ’90. Në Shqipëri, në Tiranë versioni shqiptar i kësaj historie është përsëritur pothuajse njëlloj me protagonistë pothuajse po aq të rafinuar.
Ndërsa në vitet ’90, Jordan Belfort u bë strumbullari më famëkeq i bursës dhe financave amerikane, si mashtrues i shkëlqyer që me një tufë komplotuesish nga Wall Street krijoi një zyrë të stërmadhe në Long Island duke mashtruar me mijera fatkeqë amerikanë, në Tiranë dy tipa të shkathët risollën skemën amerikane me të njëjtin sistem mashtrimi, por më të sofistikuar dhe larg vëmendjes apo ahengut të shfrenuar amerikan.
Qendra e Biznesit STAR u shfaq si logo në bulevardin kryesor pranë ish-godinës se gazetës “Zëri i Popullit”, që më parë ishte një universitet privat me emrin JUSTINIANI.
Universiteti u mbyll dhe dy djem të shkathët, Olsi Ibro dhe Arben Meskuti (emigrant i kthyer nga USA) krijuan qendrën me një konglomerat kompanish me bazë aktivitetin financiar të mbledhjes së parave dhe pronave nga qytetarë e fshatarë të zonave rurale nëpërmjet dhënies së mikrokredive dhe mbledhjes më pas të detyrimeve të shumëfishuara.
Qendra me shumë kate të pajisura me survejim dhe analizë të rreptë të çdo individi që futet dhe del që aty, mban brenda saj një zinxhir kompanish të lidhura me njëra-tjetrën të mikrokreditit, avokatisë, noterisë, përmbarimit, imobiliare, kontabilitet-financë dhe mbledhjes së detyrimeve apo borxheve.
Micro Credit Albania (MCA), ADCA, ZIG, FLASH, FS, Re/Plus, Re/Max, Final, Consulting Company si konglomerat kompanish të krijuara nga familja Ibro dhe Meskuti mbajtën si satelitë të përkohshëm të punësuar me qindra punonjës sezonalë, me dhjetra të rinj dhe të reja të keqpaguar, të cilët u bënë ingranazhet e funksionimit të skemës “STAR”.
Të gjitha kompanitë u kontrolluan drejtpërdrejt familjarisht nga Elda Ibro, Olsi Ibro, Arben Meskuti, Yllka Meskuti, Ernela Cuberi dhe Indrit Cuberi.
Qendra e Bisnesit STAR u bë godina e mijëra historive fatkeqe ku njerëzit e shumtë nga e gjithë Shqipëria hynë dhe dolën të zhvlerësuar, të mashtruar, të zhveshur nga paratë, dinjiteti dhe nga besimi se shteti funksionon apo ekziston.
MCA bleu mijëra kredi të vogla të disa bankave të nivelit të dytë. I ekzekutoi detyrimet e ketyre kredive me përmbarimin ZIG, FS, FLASH. I mbrojti në gjykata me avokatët e ADCA. I shiti pronat e pronësuara vetë me Re/Plus apo Re/Max dhe i “trembi” borxhlinjtë e MCA me borxhmbledhësit e Consulting Company.
Skema perfekte e mashtrimit të “Wall Street”-it shqiptar për 5 vite krijoi një rritje eksponenciale të aktivitetit të marrjes në pronësi të pronave, të ekzekutimit të tyre dhe parave të mijëra qytetarëve apo fshatarëve, të futjes së qindra të tjerëve në kredimarrje të detyruar dhe të blerjes së shtuar të kredive të bankave të nivelit të dytë.
Historitë e treguara nga dhjetra viktima të kësaj skeme që humbën shtëpitë, tokat, punët, por dhe shkatërruan qindra familje nga sekuestrimet e “Qendrës së Biznesit STAR” tërhoqën në fund një shkëndijë të vëmendjes shtetërore.
Ministria e Drejtësisë kallëzoi në prokurori skëmen e mashtrimit dhe kërkoi fillimin e ndjekjes penale për veprat e “Mashtrimit”, “Shpërdorimit të detyrës” dhe “Përvetësimit të titullit apo detyrës shtetërore” për gjithë zinxhirin e krijuar brenda “Qendrës së Biznesit STAR”.
Të dhënat tregojnë se ministria ka shkarkuar 9 përmbarues, 1 noter, 2 avokatë për shkak të zbulimit të kësaj skeme.
Eshtë kërkuar hetimi penal i 19 personave të përfshirë në këtë skemë dhe zbulimi i përmasave që kanë dëmtuar interesat e qytetarëve që ranë pre e skemave mashtruese të “Ujqërve të Qendrës së Biznesit STAR”.
Fakte të rënda dhe një material voluminoz ka shoqëruar një padi penale, që do kërkojë të kryhet një nga hetimet më të mëdha pas atij që lidhet me krimin financiar të krijimit dhe rënies së skemave piramidale në vitin ’97.
Nga të dhënat e dosjes voluminoze të dorëzuar në prokurori do zbulohen dhe qindra histori që kanë prekur për mbi 5 vite pjesën më vulnerabël të shoqërisë shqiptare.
Llogaritet të thirren mbi 5.000 dëshmitarë viktima të skemës së mashtrimit financiar të krijuar në Qendrën e Biznesit STAR. Me mijëra prona janë ngrirë për shkak të këtij hetimi financiar.
Me mijëra llogari bankare mbeten të sekuestruara nga skema gjigande e mashtrim sekuestrimit publik.
Bankat prej disa vitesh po shohin në heshtje viktimat që i shitën tek dy matrapazët e kredive, të pafuqishme të ndihmojnë askënd. Lista e viktimave është aq e gjatë sa njoftimi masiv i emrave, familjeve dhe kompanive të cënuara nga mashtrimi mendohet se mund të krijojë një revoltë publike.
Autoritetet po mendojnë se si ta plangosin në heshtje një turmë që mund të jetë prej 50.000 frymësh. Shpresa e tyre mbetet që ajo të izolohet në prokurori apo gjykatë.
Por listën, qytetarët apo fshatarët duhet ta identifikojnë. Duhet të njohin të vërtetën e mashtrimit të tyre. Duhet të njohin edhe ujqërit që i futën në këtë skemë. Në USA, fundi i saj dihet. E kemi parë në film dhe lexuar në libër. Në Shqipëri vetëm sot po flitet me zë të plotë, Ditën për diell!
Në përmbledhjen e saj biografie, “për muzikën dhe muzikantët më të mëdhenj të kohëve”, Enciklopedia e Madhe Britanike – Mc Milan, nënvizon një fakt gati-gati kalimtar, por që padyshim për ne shqiptarët është domethënës, emocional e pse jo intrigues për qëmtime të mëtejme. Në volumin 10, faqe 218, të kësaj enciklopedie, thuhet: “Jan Kukuzeli lindi në Durrachium, tani Durrës – Shqipëri”. Këto janë fjalët e para, të pakta, që renditen në këtë faqe kushtuar këtij kompozitori të çuditshëm, të mistershëm, mit dhe novator, të përmasave epokale.
Për të është shkruar, kërkuar, studiuar dhe vazhdohet të punohet ende për t‘i shkuar deri në fund misterit të largët të veprës së tij. Vetë figura e këtij gjeniu të heshtur, lëviz e shfaqet mes jehonave të largëta të melodive dhe këngëve të zbërthyera e të pazbërthyera bizantine, mes të dhënave të sakta, të pasakta dhe të dyshimta të jetës e biografisë së tij. Dekada dhe akoma më tej, shekuj më parë, biografë apo studiues të muzikës bizantine, nga vende të ndryshme të Ballkanit kanë tentuar ta nacionalizojnë atë, duke i dhënë Kukuzelit herë kombësi bullgare, herë serbe, herë greke dhe herë rumune!
Por, nëse për “nacionalitetin” e tij ende hipotezohet apo bëhen përpjekje për “ta përvetësuar” gjeniun dhe famën e tij, askush deri më sot nuk ka mundur dot të marrë iniciativën për të ndryshuar vendlindjen apo për të gjetur një variant të dytë të saj.
“Jan Kukuzeli, lindi në Durrës të Shqipërisë!”… Këtë fakt detyrohen ta pohojnë pa asnjë ekuivok të gjithë hulumtuesit, sepse kështu e kanë stampuar të gjitha dokumentet e kohës apo edhe ato të mëvona, duke shtuar se “në atë vend kaloi edhe fëmijërinë e tij”
I KTHYER NË SHENJTOR
Për kontributin e tij të veçantë, pse jo të jashtëzakonshëm në fushën e artit muzikor, të kishës ortodokse bizantine, Kukuzeli është shpallur nga kjo e fundit “Agjios” – i Shenjtë dhe gjithmonë sipas rregullave klerikale të Kishës Ortodokse, për çdo “të shenjtëruar” përpilohet biografia apo “vita” siç thirret, e cila përmbledh në vargje tërë jetën dhe të dhënat biografike të njeriut të shenjtëruar.
“Vita” më e hershme, që është gjendur për këtë gjeni, është ajo që ruhet në Kodikun 46, të Manastirit të Vatapodhit-Halqidhiqi, në Selanik, e cila është shkruar në vitin 1550. Autori apo biografi i këtij shkrimi biografik për Kukuzelin – Shenjtor, nuk na e ka dhënë emrin e tij, duke mbetur në këtë mënyrë anonim. Në këtë dokument, me vlera unikale për gjeniun, përshkruhet tërë jeta e tij qysh nga fëmijëria, vitet e shkollës së tij pranë oborrit perandorak bizantin, në Kostandinopojë, mandej largimi prej këtu dhe mbyllja asketike dhe e izoluar në Malet e Shenjtë (Mont Athos) e konkretisht në Manastirin e “Lavrës së Madhe”, në Agjio Oros.
RRETHANAT E ERRËTA TË LARGIMIT NGA DURRËSI
Pikërisht në këtë dokument të hershëm, të vitit 1550, përmendet dhe nënvizohet qartë fakti se ” Joan Kukuzeli lindi në qytetin e Durrësit dhe mbasi kaloi vitet e fëmijërisë u vendos në Kostandinopojë”.
Po cilat qenë shkaqet, rrethanat dhe zhvillimet ato mote, që shtynë në udhën e mërgimit drejt metropolit të Perandorisë Bizantine të riun durrsak?
Sa përmes këtij akti, aq edhe nga dokumente të tjerë të këtij lloji, që do t‘i shoshim më poshtë, si kohë e largimit të Kukuzelit shënohet viti 1295. Nuk përjashtohet që kjo e dhënë të jetë e saktë, sa për faktin që gjendet në një regjistër të një institucioni skrupuloz të kohës, aq edhe për faktin tjetër se, pikërisht këto vite përkojnë me emigrimet e mëdha të shqiptarëve drejt territoreve të Ballkanit Jugor, Thesalisë, Beotisë, Atikës, Maqedonisë lindore, në Greqi, Thrakë e më gjerë, që tashmë njihet si zbritja e arvanitëve.
Në studimin e figurës së Kukuzelit dhe të kohës së largimit të tij nga qyteti i lindjes, Durrësi, nuk është parë asnjëherë ky largim, si një fakt që përkon pikërisht me këtë sfond historik, shpërnguljet masive të shqiptarëve drejt territoreve të Ballkanit Jugor, pra drejt territoreve të Greqisë së sotme.
Ato mote, të emigrimeve masive, i takojnë periudhës kur në fronin e perandorit të Bizantit qëndronte Androniku II Paleologu, njeriu i cili ka nënshkruar aktet perandorake, që lejuan zbritjen dhe vendosjen e shqiptarëve në territoret e lira të Greqisë dhe më gjerë, terrene ku gjenden arvanitët edhe sot e kësaj dite.
Në fundin e shekullit të XIII-të, ne e gjejmë edhe vetë Paleologu II, të ketë zbritur në territoret e Arbërisë dhe madje në qytetin e Durrësit për qëllime ushtarake. Pikërisht ky perandor, që i ka ftuar shqiptarët (nën akte të rregullta ligjore perandorake) në zbritjet e tyre drejt tokave të jugut, spiritualisht karakterizohet si njeri dashamirës, pasionant dhe prostat (mbrojtës) i arteve, ikonografisë, muzikës, arkitekturës etj. Nën këto ngarkesa, pasione, formim dhe prirje, ai pati urdhëruar aso kohë “qëmtimin, seleksionimin dhe dërgimin në shkollën e muzikës, pranë oborrit të tij Perandorak, të fëmijëve të talentuar nga të katërta anët e perandorisë”.
Duke përkuar kjo kohë e largimit të Kukuzelit drejt metropolit bizantin, me këtë klimë të përgjithshme të emigrimeve masive arbërore dhe me pasionet e urdhrat perandorakë, bëhet përherë e më e besueshme që koha e shënuar në Kodikun e Vatapodhit, të jetë viti i saktë i largimit të Kukuzelit drejt mitropolitit perandorak, pra viti 1295.
NJË TALENT QË TRONDIT OBORRIN PERANDORAK
Nga ato dokumente që kemi në dispozicion deri më sot, konfirmojnë bindshëm faktin që në Kostandinopojë Kukuzeli nuk qëndroi gjatë, ndoshta dhjetë-pesëmbëdhjetë vjet. Por, brenda këtij harku kohor, “ylli” i tij shkëlqeu duke lënë gjurmë të papërsëritshme në thesaret e kulturës bizantine. “Në shkollën imperiale të muzikës ai u bë menjëherë studenti më i dalluar, por veçmas në korin e oborrit perandorak, ku ai u shpall – mjeshtri – i saj”, thuhet në “vitën” që përmendim më sipër.
Kjo dhunti e talentit të tij të veçantë habiti auditorët, maestrot dhe hierarkinë e lartë perandorake. Është kjo arsyeja që shumë shpejt i adhuruari laureohet me titullin “Angelofonos” – “zë engjëlli”. Duke iu referuar dy dokumenteve të rëndësishme të atyre kohëve, Imerologjios Sinaik (të vitit 1332) dhe Kodikut të Leningradit që flet më gjerë për Kukuzelin, ata na bëjnë të njohur pikërisht faktin se “këtë titull të veçantë, ‘angelofonos’, Kukuzeli e mbante që prej moshës njëzetvjeçare”.
Në një dokument tjetër që i takon fondit MSS për muzikën bizantine, mësohet se brenda një kohe të shkurtër, në vitet 1300, karriera e tij muzikore ishte bërë shumë e njohur, ndërsa në çerekun e parë të shekullit të XIV, ai konsiderohej dhe ishte shpallur “lider i kompozicionit muzikor në tërë perandorinë”.
Pra, ngjitja e tij në majat e artit muzikor bashkëkohor, brenda një periudhe fare të shkurtër dhe në një moshë fare të re, pa asnjë mëdyshje që ka lënë gjurmë të thella në rrethet kulturore të kohës dhe bashkë me të ka ngjallur xhelozitë e njohura njerëzore… Ky apogje i Kukuzelit, në majën e elitës kulturore të perandorisë, pasqyrohet edhe në dokumente të tjera të shumta të kodikëve të Lavrës së Madhe.
KRIJIMTARIA DHE NOVACIONET MUZIKORE
Krijimtaria e “mjeshtrit” durrsak në fushën e muzikës është tepër e gjerë, por fatkeqësisht vetëm një pjesë e krijimtarisë së tij kompozicionale është deshifruar apo mendohet se është deshifruar. Kukuzeli ishte në të njëjtën kohë edhe krijues – kompozitor edhe interpretues i talentuar – këngëtar. E thënë në gjuhën e sotme ai ishte një kantautor i talentuar.
Por, në qoftë se sot fatkeqësisht ne nuk e kemi, nuk e dëgjojmë dot më zërin e tij engjëllor, në duart e studiuesve mbetet dokumentacioni që na rrëfen punën e tij krijuese. Gjatë tërë jetës ai u mor me studimin e muzikës së lashtë tradicionale, të trashëguar përmes ritualeve bizantine. Ende edhe sot ruhen dorëshkrime të deshifruara, të ekspozuara dhe të tjera ende të pashpallura në fushën e kërkimeve të tij muzikore.
Ai punoi e shkroi studime teorike, kompozoi me një intensitet të madh dhe përherë në mënyrë novatore në raport me traditën pararendëse. Me krijimtarinë e tij ai hapi dhe themeloi atë që në artin muzikor bizantin thërritet “Periudha e Tretë” e këtij arti, si dhe ndërtoi sistemin e famshëm të shkrimit muzikor, i cili tanimë njihet si “Sistemi Kukuzelian i shkrimit muzikor”.
Kritika muzikore dhe studiuesit e trashëgimisë tradicionale e kanë karakterizuar krijimtarinë e Kukuzelit si “burim i dytë i muzikës greke”. Veç krijimtarisë së madhe krijuese, në radhën e dokumentacionit që ruhen prej tij, gjenden edhe mjaft studime të thella, që Kukuzeli ka bërë për deshifrimin e krijimtarisë së autorëve pararendës.
Në shkrimet muzikore të vjetra, që ruhen në manastiret e Agjio Orosit (Malit të Shenjtë), poshtë shkrimeve me bojë të zezë, të përpiluara nga krijues dhe artistë anonimë, gjenden deshifrime dhe shpjegime të tyre të mëvona në ngjyrë të kuqe. Pikërisht këto shënime të shumta janë vërtetuar plotësisht, se janë punuar nga dora e Jan Kukuzelit.
Krahas punës së tij të madhe krijuese, Kukuzeli nuk pushoi asnjëherë së kënduari, nga shkolla dhe sallonet mondane të oborrit perandorak, deri në labirintet e manastireve të Lavrës së Madhe, në Agjio Oros. Zëri i tij, i cilësuar “engjëllori”, linte aso kohe gjurmë aq të thella sa shkrimet dhe impresionet e opinioneve dhe të kritikës në tërësi e ngrenë atë gati-gati në lartësinë e mitit të gjallë. Jo rrallë gjendet në radhët e këtyre shkrimeve dedikuar “mjeshtrit” se “për të dëgjuar zërin e tij vinin pranë Kapelës së Lavrës së Madhe në manastirin e Agjio Oros, njerëz nga të katërta horizontet gjeografike të perandorisë…”!
Gjatë tërë viteve që ai qëndroi si murg në manastirin e Agjio Orosit, Kukuzeli këndoi liturgjitë e tij të famshme krah ikonës së Zonjës së Madhërishme – Shën Mëri, të Lavrës së Madhe. Për shkak të shumë përkushtimeve muzikore, që durrsaku i pati bërë kësaj ikone të njohur, që ruhet edhe sot e kësaj dite në këtë manastir, ajo-tabloja thërritet sot “Kukuzelica”.
Krijimtaria e madhe e durrsakut nuk u shtri vetëm në fushën e kompozimit, të studimeve teorike muzikore dhe të interpretimit fonik, Kukuzelin e gjejmë mjaft produktiv edhe në fushën e krijimtarisë letrare poetike. Ai mbetet një emër i madh edhe për poezinë liturgjike bizantine. Shumë nga këto krijime poetike ruhen në fondin e letrave të tij origjinale, ashtu sikurse edhe një poemë e gjatë, e cila është melodizuar nga kompozitori i njohur Thoma Thikare. Këto dorëshkrime dhe një pjesë e madhe e krijimtarisë së tij në origjinal ruhen në: a- Kodikët EBE, nr. 2411, që i takojnë fillimit të shekullit të 14; b- Kodiku i Vatapodhit nr. 1497; c- Imerologji Sinaik i vitit 1332; d- Kodiku i Leningradit nr. 121 etj. Shkrimet dhe këngët e tij më të hershme ruhen në dy imerologjiotë (ditarët), që u takojnë viteve 1302 dhe 1309.
Kritika e artit muzikor bashkëkohor që studion dhe analizon krijimtarinë e mjeshtrit, i vlerëson krijimet, kantot, meloditë dhe liturgjitë e tij, në raport me krijimet e autorëve të tjerë, më të hershëm apo bashkëkohës me Kukuzelin, “të dalluara për një superioritet të dukshëm të durrsakut në raport me tërë kompozitorët bizantinë të këtyre shekujve. Ai shfaqet me profilin e novatorit të parë që braktis të vjetrën, mënyrën konservatore të kompozimit drejt gjetjeve të reja melodike…”! Kukuzeli vlerësohet si një urë, prej ku kapërcehet nga brigjet e traditës muzikore të vjetër, të shekujve të XIII-të dhe përpara tij, në repertorët e rinj muzikorë, që u pasuan nga tërë shkolla muzikore bizantine e mëvonë.
Në gjykimin e kritikës dhe të studiuesve, Kukuzeli mbetet kompozitori novator më i rëndësishëm i fondit të muzikës që përdor edhe sot kisha ortodokse bizantine.
KUSH ISHTE NJERIU QË ZBULOI TALENTIN DURRSAK?
Po kush ishte maestroja që dalloi talentin brenda shpirtit të këtij djaloshi të ri nga Durrësi? Kush ishte ai njeri, që pasi e përzgjodhi mes shumë talenteve të tjerë, punoi me kujdes për t‘i përpunuar dhuntitë këtij të riu dhe për ta çuar mandej në skenat e yjeve që lënë gjurmë në dimensionet e pafund të kohëve?
Është shumë interesant ajo që kemi gjetur së fundi, në një nga studimet e dokumenteve bizantine të asaj kohe, e cila na bën të njohur emrin e maestros, që punoi me talentin për ta çuar atë në nivelet e gjeniut. Kush ishte pra mësuesi që u mor nga afër me durrsakun e ri?
Çuditërisht gjejmë të ketë qenë një tjetër shqiptar, ai quhet “Joani Glika (Glika – në shqipen mesjetare është Gjika, në shqipen e sotme ashtu sikurse Gluha – gjuha) nga qyteti Glika i Thesprotisë”, thotë dokumenti bizantin. Po Glika ekziston edhe sot e kësaj dite si vendbanim në Thesproti, pra në Çamërinë e sotme. Në këto dokumente, Joani Glika-Gjika etiketohet si “teoricieni bizantin i shkollës muzikore të fronit perandorak”. Në radhët e komentit për këtë maestro të shkollës muzikore thuhet se ai duhet të ketë lindur më 1250. E thënë me fjalë të tjera, duket qartë se tutori i Kukuzelit ka qenë një tjetër shqiptar. Pikërisht ky fakt e bën edhe më interesant figurën e Kukuzelit, i cili nga ky rast duket se nuk na shfaqet më si një fenomen i vetmuar dhe i shkëputur në botën muzikore arbërore mesjetare. Siç shihet, edhe të tjerë emra i gjejmë në radhën e elitës intelektuale të kohës, deri drejtues dhe teoricienë në shkollat më në zë dhe më të hershme të kontinentit tonë, kur ende në Evropë nuk kishin lindur universitetet e para.
Por, edhe Joani Glika (Gjika) nuk është një mjeshtër i vetëm. Në të njëjtat vite krahas Glikës, në elitën e Oborrit Perandorak qëndron edhe një tjetër figurë e njohur, i vlerësuar si “I Mirënjohuri – i madh melodi-himnhartuesi i Shën Sofisë së Kostandinopolit – Joani Kladha. Për këtë të fundit nuk gjejmë më shumë të dhëna, por nisur nga mbiemri i tij – Kladha, sqarojmë se ky mbiemër i takon fisit të famshëm shqiptar (arbëror) të Mesjetës, që në shekullin e XIII-XIV emigruan në Greqi. Ndër ta, më i dëgjuari mbeti kryengritësi heroik, Krokodil Kladha, që udhëhoqi një nga kryengritjet më të dëgjuara kundër pushtuesve osmanë dhe mbasi u kap u rrop i gjallë publikisht…
BRAKTISJE E LAVDISË DHE POPULLARITETIT
Por, pikërisht ato çaste kur emri i Kukuzelit pat arritur apoteozat e lavdisë, kur zëri dhe talenti i tij përmendej me admirim të skajshëm në të katërta anët e Perandorisë, kur rrethet e larta të elitës kulturore bizantine flisnin për novacionet dhe interpretimet e tij të mahnitshme, pikërisht ato momente, kur pas drobitjes së lindjes së gjenisë së tij, njeriu pret vlerësimet, duartrokitjet dhe përgëzimet çlodhëse, pikërisht ato momente “durrsaku” është larguar nga skena e lavdeve dhe triumfit. Nga oborri perandorak, nga buja e adhuruesve të shumtë, nga zhurma dhe lavdet e publikut që e priste tërë ovacion, nga jeta tërë emocion dhe popullaritet… papritur Kukuzeli braktis kryeqytetin, Kostandinopojën, bujën e shenjtërimit që e rrethonte dhe shkon të mbyllet, izolohet përfundimisht në territore të veçuara gjeografikisht, në terrene malore të pakalueshme nga vizitorë të zakonshëm, në manastiret-kështjella të Malit të Shenjtë, në Halqidhiqi… duke u kthyer në një asket, murg i mbyllur në manastiret enigmë
Po, për çfarë arsye e ndërmori Kukuzeli këtë braktisje? Cilat qenë rrethanat që e detyruan atë të largohet prej lavdisë, adhurimit masiv, popullaritetit që e rrethonte ngado? Në ç‘rrethana ai u imponohej pasioneve të moshës së tij për t‘u ndrydhur brenda jetës së mbyllur të manastireve?
Në një nga dokumentet, që bën fjalë për këtë ngjarje të çuditshme të jetës së kompozitorit dhe novatorit kurajoz, thuhet se largimi iu imponua për të mos iu nënshtruar akteve imponuese të oborrit perandorak dhe kërkesës së Perandorit për ta martuar me një lidhjen e afërt të tij brenda pallatit. Një tjetër dëshmi, që është kontradiktore me njoftimin e mësipërm, na bën të njohur se Kukuzeli është larguar krejt papritur i mbuluar nga heshtja. Kur Perandori mësoi për largimin e tij dhe strehimin përfundimtar në Manastiret e Athosit, dërgoi dy të besuar për të mësuar rreth së vërtetës së këtij largimi të papritur dhe për ta ftuar atë në rikthimin e tij pranë oborrit. Por, gjeniu nuk e pranoi ftesën dhe nuk u rikthye më kurrë në labirintet e mistershme të pallateve perandorake
Ende nuk mund të themi me siguri nëse qenë vërtet këto motivet apo diçka tjetër që detyroi Kukuzelin të braktisë një herë e përgjithmonë kryeqytetin e Perandorisë Bizantine, privilegjet dhe lavdinë e tij, titujt, bujën dhe laureimet honorifike.
Një gjë mund të vërejmë me saktësi, që motivi i këtij largimi duhet të ketë qenë tepër i thellë, aq sa mund të themi se shkaku i mistershëm e kishte bindur plotësisht atë për t‘i qëndruar përgjithmonë besnik vendimit të marrë për arratisje përfundimtare drejt vetmisë, si murg asket i manastireve të Athosit.
Por, me gjithë arratisjen e tij fizike, Kukuzeli nga një gjë nuk u arratis kurrë, nga pasioni dhe krijimtaria e tij muzikore. Edhe në Manastirin e Lavrës së Madhe, Kukuzeli vazhdoi të punojë intensivisht deri në vitet e fundit të pleqërisë së tij të bardhë. Dorëshkrimet e tij të shumta, në radhojtë dhe kodikët e këtyre manastireve, mbeten të shfletuar dhe ende të pashfletuar, të zbërthyer, të pazbërthyer, në pritmëni si objekt i studimeve të mëtejme dhe padyshim i të papriturave më të mëdha.
Veç aktivitetit të tij të dendur krijues dhe studimor, gjatë dekadave që Kukuzeli qëndroi në manastiret e Athosit, duke kryer ato detyra që rregullat e manastireve u caktojnë shërbëtorëve të tyre, murgjve, durrsaku si një murg i bindur merrej edhe me kullotjen e bagëtive. Kështu, gjeniu i muzikës, në një farë mënyre i përngjan perëndive të lashta – pse jo Orfeut.
Pikërisht, në afërsi të Manastirit të Lavrës së Madhe, ku “durrsaku” kaloi pjesën më të madhe të jetës, ai pati ndërtuar një strehëz të vogël, ku banonte shpesh, ndërsa qëndronte jashtë manastirit, derisa vdiq. Trupi i tij u varros në Kishën e Arhangjelëve, në afërsi të Lavrës së Madhe, në Agjio Oros, vend ku identifikohet edhe sot varri i tij. Në Kodikun nr. 46 të këtij manastiri ruhet një portret i Kukuzelit, i cili mendohet të jetë punuar nga artistë bashkëkohës me mjeshtrin, por që, gjithsesi, autori i tablosë mbetet anonim.
PËRPJEKJE PËR TË PËRVETËSUAR ORIGJINËN E DURRSAKUT
Duke ndjekur gjurmimet e bëra për figurën dhe krijimtarinë e këtij krijuesi përherë gjen pretendime për origjinë joshqiptare të Kukuzelit! Ka studiues të veçantë grekë dhe bullgarë, që pretendojnë për një origjinë tjetër të “durrsakut”. Bullgarët, për të na bindur dhe për të “argumentuar” origjinën bullgare të Kukuzelit, theksojnë se “nëna e tij ishte bullare”, por pa na treguar se cilat janë këto burime që e thonë këtë gjë, ku është marrë kjo e dhënë etj. Jo vetëm kaq, por në qershor të vitit 1980, bullgarët duke e pretenduar për bullgar, organizuan në Sofje një simpozium ndërkombëtar me rastin e 700-vjetorit të lindjes së Kukuzelit!
Nuk është as e para dhe as e fundmit herë, kur personalitete apo figura me kontribute të dalluara në fusha të ndryshme të jetës shoqërore, bëhen objekt i “lakmive” për përvetësimin ose ndryshimin e origjinës së tyre. Duket se është një prirje e brendshme e natyrave njerëzore, që të mirën ta afrojnë për ta pasur “pak” të tyren. E nga ky rregull, si objekt i lakmuar, duket që nuk është përjashtuar as Kukuzeli.
Studiues të jetës dhe veprës së “mjeshtrit të muzikës bizantine”, dekada më parë, ndërsa gjenin vlerat unikale të tij, nuk i shmangeshin dot tundimit për ta pasur të tyren Kukuzelin. Megjithëse, në jo më pak se në tri dokumente autentike, të kohës dhe në shumë të tjerë të mëvonë, bëhet plotësisht e qartë vendlindja e Kukuzelit – për më tepër edhe pse ai vetë pohon se është nga “Durrësi i Shqipërisë”; ndonjë biograf, kritik apo muzikolog grek, është përpjekur të “provojnë përkatësinë heleniko-bizantine të Kukuzelit”.
Por, Bizanti apo bizantini nuk nënkupton Greqinë dhe qytetarin grek.
PERANDORIA BIZANTINE NUK ISHTE GREKE
Pa dashur aspak të ofrojmë një ekspoze për Bizantin, Perandoria nën të cilën territoret e vendit tonë, si tërë territoret e popujve ballkanikë dhe më gjerë, u përfshinë përreth nëntë shekuj; do të gjykonim me vend të tërhiqnim vëmendjen në disa fakte. Jo rrallë vihen re konfondime të koncepteve politike, administrative, gjeografike, kulturore, morale të kësaj perandorie me ato të një vendi të veçantë. Më konkretisht, shpesh kur thuhet kisha bizantine (ortodokse) shumë syresh e barazojnë apo e njehsojnë atë me kishën greke; kur thuhet kultura bizantine e njehsojnë me kulturën greke dhe kur thuhet Perandoria Bizantine e barazojnë atë me një perandori greke
Perandoria Bizantine, si çdo perandori tjetër në historinë e shoqërisë njerëzore, nuk ka qenë një trevë e kufizuar gjeografike, brenda kufijve të së cilës të përmblidhej një popull etnikisht i pastër, pa praninë e popujve apo pakicave të tjera. Përkundrazi, Perandoria Bizantine, si tërë perandoritë e mëparshme apo të mëpastajme përfshinte brenda kufijve të saj një numër popujsh të ndryshëm, për rrjedhim një prani të madhe gjuhësh që flisnin këta popuj, një prani të larmishme kulturash, morali, filozofie, eksperiencash artistike, arkitektonike, muzikore, trashëgimish zakonore etj. E thënë me fjalë të tjera, Perandoria Bizantine ishte një hapësirë gjeografike, ku përfshiheshin dhe administroheshin popuj, kultura, trashëgimi, pasuri dhe eksperienca të shumta, pra ishte një njësi politiko-administrativo-gjeografike multietnike e multikulturore. Për rrjedhim, edhe institucionet e saj nuk qenë as institucione greke, as shqiptare, as serbe, bullgare etj., por institucione që përfaqësonin një brumë dhe produkt multietnik të tërë këtyre popujve. Prandaj, kur themi muzikë e kishës ortodokse bizantine, ikonografi bizantine, art bizantin etj., kjo nuk nënkupton muzikë, pikturë, art apo kulturë greke, as shqiptare, as bullgare, as serbe, por e të gjithë popujve që jetuan nën këtë perandori, atë Bizantine.
Në këtë lëmë të madh konkurrencash të shumta dhe të ashpra do të mbijetonte dhe do të fitonte të drejtën e “qytetarisë bizantine” ai instrument, ai mendim, ajo arritje apo ai produkt i asaj shoqërie, që do të ishte thellësisht më i qëndrueshëm, më racional, më konkurrues, në raport me të tjerët.
Pra, ndërsa institucionet dhe administrata Perandorake Bizantine ishin një përfaqësi, një simbiozë multietnike që prodhoi artin, kulturën, muzikën, arkitekturën, pikturën, ligjet, e saj me tipare të dalluara; popujt që jetuan brenda hapësirave perandorake padyshim që ruajtën tipare të veçanta, dalluese, si pjesë përbërëse e hapësirave multietnike perandorake.
DURRSAKU QË MEZI MËSO GREQISHT
Në një nga dokumentet anësorë dhe ndoshta jo fort të rëndësishme, për “durrsakun”, thuhet se edhe mbasi kishte mbërritur në Kostandinopojë dhe kalonte aty moshën e rinisë së tij, Kukuzeli nuk kishte mësuar ende të fliste mirë greqisht. Dhe jo vetëm kaq, por në “vitën” e gjatë dhe të hollësishme për të thuhet se edhe vetë mbiemri, “durrsakut”, i mbeti nga një frazë e gjuhës së tij, që për të tjerët ishte e pakuptueshme.
Episodi i shkruar në kodik na rrëfen rastin konkret dhe sqaron se kur “durrsakun” e kishin pyetur shokët e shkollës imperiale se “çfarë kishte ngrënë për drekë? Ai iu përgjigj në gjuhën e tij, në mënyrë të pakuptuar – kuka – zela! Nga ky çast, thuhet në dokumentin e kohës, atij i mbeti nofka Kukazeli – Kukuzeli, që mandej e shoqëroi atë si mbiemër tërë jetën.
Duke shkuar edhe pak më tej në këtë çështje, mendojmë se është me shumë interes të përmendim një fakt të pagjetur më parë. Në Kodikun e Vatapodhit gjendet e shkruar nga dora e Kukuzelit edhe një ninullë, për të cilën thuhet se atë ia pat kënduar dikur nëna e tij. Vargjet e kësaj ninulle janë bërë objekt i studimeve të ndryshme, për të zbërthyer dhe interpretuar ato me greqishten ose sllavishten. Por, duket se as përpjekjet e njërës palë dhe as të tjetrës nuk kanë dhënë përfundime bindëse.
Vargjet interesante të kësaj ninulle nuk janë parë nga linguistët tanë, për të qëmtuar ata mundësinë e zbërthimit të tyre me anë të shqipes. E themi këtë pasi pa dashur të hyjmë në çështje që janë objekt i një fushe, disipline dhe shkence krejt të veçantë, ruajmë mendimin se tek elementë të saj mund të dallohen ndoshta ngjashmëri të dukshme me arbërishten…
Kam shkruar disa herë në vite për bektashizmin shqiptar, i ftillëzuar nga panteizmi i çuditshëm i shiitëve, që Trojën e tyre e quajnë Qerbela.
Në shekullin XIX poeti demiurg Naim Frashëri, mori nismën e pabesueshme dot për të krijuar një mistikë familjare dhe shpirtërore për shqiptarët e tij, pra bektashizmin tipologjik dhe perbashkues gjitheshqiptar. Në këtë optikë Naim Frashëri ka ngjashmëri me racën e profetëve.
Ai qe Poeti. Por Ai qe edhe Konstruktori i një religjioni sinkretik për shqiptarët e ndarë në disa fe, por kryesisht midis varianteve të krishterimit dhe të myslimanizmit, ose per nje lidhje te besueshme dhe simbolike midis tyre. Kjo qe kryeidea.
Naim Frashëri e shkroi një traktat të Bektashizmit Shqiptar, si një përpjekje sinkronizuese dhe unitare. Ai shkroi poezi për Krishtin, si dhe përktheu pjesë nga Bibla, por dhe nga shkrimet e Imam Aliut. Ai mendonte për një doktrinë kombëtare fetare, ndonëse si një utopi stimuluese shpirtërore.
Në këtë pikë Naimi e protestantizonte bektashizmin dhe doktrinën mistike të shiitëve, ashtu si Martin Luteri reformoi dhe protestantizoi krishterimin.
—–
Në librat e mi “Syri i Tretë, Naim Frashëri dhe bektashizmi” si dhe “Princërit e Mistikës“ botuar gati 20 vjet më parë, e kam ravizuar, skicuar, theksuar karakterin novator, atdhetar të bektashizmit dhe Kryeprincit të Mistikës në letrat shqipe, Naimit të pavdekshëm.
Bektashizmi, që e ka Selinë e tij Botërore në Tiranë, përherë e ka iluminuar shqiptarinë e shekujve. Ky religjion sinkretik i jashtëzakonshëm, për fat të keq është ende pak i studiuar. Jam shprehur se bektashizmi universal shqiptar duhet të jetë në mbrojtjen e UNESCO-s si trashëgimi dhe pasuri e patjetersueshne e njerëzimit, ashtu si religjioni tjetër mistik i Tibetit.
Bektashizmi tek shqiptarët, ka edhe tri pelegrinazhe të mëdha.
Pelegrinazhi i parë është ai i Sari Salltëkut në malin e Krujës.
Pelegrinazhi i dytë, por më i madhi në Ballkan është ai i Tomorit, në Kulmak, tek Tyrbja e Abaz Aliut.
Pelegrinazhi i tretë është ai i shpellës së Ballëm Sulltanit në Ballenjë të Martaneshit, që festohet në 29 qershor.
Shumë ngjarje dhe të vërteta historike i përkisnin kohërave të hershme, që kur Teqja e Martaneshit u hap si institucion nga martaneshasi Baba Hysen Mali (Rama) në Kullën e Pashës, tek Vendi i Shenjtë i Ballëm Sulltanit në Teqen e epërme me Ballenj, pikërisht aty ku ndodhën dy ngjarje të mëdha kundra turqve që përjetohet me këngën popullore “Zjarr në male e zjarr në bjeshkë” , apo me ngjarje përsëri te betejave me turqit, nga u nis Baba Fejzo me Baba Hysenin dhe luftëtarët e tyre drejt Xixullës të Martaneshit, ku ranë 12 dëshmorë në fushë të nderit.
Këto histori ishin dhe janë të prekshme edhe sot. Një nga këto vlera është predikimi i vëllazërimit, ku të gjithë baballarët në breza e kishin dhe e kanë në qendër të vëmendjes Baba Hysenin, që vërtet Teqen e ngriti në Martanesh, por trupi i tij sipas amanetit të tij u varros në Zerqan të Dibrës.
Kështu mund të themi, se gjysma e tokave te Martaneshit ishte futur nën ujë, falë organizimit të baballareve bektashiane te zones për zgjidhjen e problemit të pronësisë, të teknikës dhe krahut të punës, që në kohën e Baba Hysenit për vijën e malit për fshatin Lenë dhe vijën e Zallit në kohën e Baba Jasharit të fshatit Peshk etj.
Në atë kohë Teqja ngriti një gatër me ujë në Kaptinë të Martaneshit për nxjerrjen e dërrasave apo mulli bloje,si dhe Valanica për rrobat e leshta. Më pas u ndërtua një hidrocentral elektrik nga Baba Selimi, i cili krahas Teqes siguronte energji elektrike edhe për një pjesë të fshatit.
Një punë të lavdërueshme baballarët bektashianë bënë edhe në fushën e arsimit, ku spikati puna e palodhur e Baba Jasharit, që arriti të hapë Shkollën Shqipe në Martanesh në vitin 1908, por që për hir të së vërtetës shkolla të tilla ,nuk gjendeshin në atë kohë,, në Tiranë, Durrës, Shkodër apo gjetkë.
Edhe në fushën e kulturës u punua në krahinën e Martaneshit sidomos në kohën e Baba Selimit, i cili në Teqe kishte siguruar piano e fizarmonikë, gjë që tërhoqi vëmendjen e Pushtetit Qendror komunist, i cili deklaronte, se Babai i Martaneshit ka thithur rininë dhe ka bërë një hidrocentral elektrik dhe një dhomë kulture.
Thënia bektashiane se ”Pa atdhe nuk ka fe” gjeti manifestimin e nevojshëm dhe jetik në tërë krahinën. Kështu, në Teqen e epërme në kohën e Baba Jasharit në vitin 1878 erdhi si mysafir për punët e Shqipërisë dhe hallet e popullit atdhetari i njohur Abdyl Frashëri. Banorët vendas, sapo e panë këtë njeri madheshtor, zemerhekur, me mjekër, e kishin pritur me me nderim si dhe temenara si një Baba Bektashian.
Baba Hajdari dy herë ka mbledhur me armë burrat e trimat e Martaneshit dhe kanë shkuar për të mbrojtur Shkodrën nga serbomalazezët, duke lënë gjak në beteja dhe gjurmë në historinë e lavdishme të kësaj zone.
Nën influencën e Aqif Pashë Elbasanit qe e kish mik, Baba Jashari në Teqen e Martaneshit më 25 nëntor 1912 ngriti Flamurin Kombëtar të Pavarësisë, pra fill mbas Elbasanit. Po në këtë Teqe u mblodh populli për të përballuar “kryengritjen” e Haxhi Qamilit ose siç i thonin në Martanesh Haxhi Fushës.
Aty u krijua Çeta Partizane, një ndër çetat e para të vendit, me dy Batalione Partizane të inkuadruara më vonë në Brigadën e 18-të Sulmuese. Të bjen në sy fakti , se nga çdo familje kishte 1 ose 2 pjestarë të saj partizanë dhe të gjithë ishin nën udhëheqjen e sigurtë të Babait të Teqes pra Baba Faja Martaneshi, Hero i Popullit. Ky Baba çdo gjë e sidomos pasurinë e shkriu në interes të luftës për çlirimin e Shqipërisë nga zaptuesit.
Në Martanesh nuk ka patur Bajraktar, pasi Bajrakun e kishte Teqja ajo konsiderohej për banorët, fakt ky tejet interesant, per studimet e dokeve zakonore dhe antropologjine e traditave.
Baba Faja Martaneshi është një nga heronjtë më emblematikë të Antifashizmit në Luftën e Dytë Botërore. Nuk ka një shembull tjetër, që një udhëheqës fetar, organizoi luftën çlirimtare, qe anëtar i Shtabit të Përgjithshëm, pra në nivelin e gjeneralit dhe rrobat ushtarake i mbante të veshura, por jo kapelen ushtarake, por mbante taçin karakteristik bektashian. Kjo qe njëkohësisht një simbolikë e pakonkurueshme dot.
Baba Faja Martaneshi është kështu një nga burrat e mëdhenj dhe shëmbëlltyrat emblematike të Historisë Shqiptare. Vrasja e tij e pabesë në Kryegjyshatë është gati një thriller, por vepra e tij është e pavdekshme dhe shkëlqimtare.
Shkatërrimi i bustit të Baba Faja Martaneshit nga forca okulte dhe antishqiptare, qe një krim absurd ndaj Historisë.
Baba Faja Martaneshi mbetet në kujtesè, si një personazh naimian, i dalë njëkohësisht nga Eposi i Skënderbeut, por edhe nga Eposi i Qerbelasë sintetizuar ne Eposin e Antifashizmit, është dhe mbetet gjithashtu Heroi dhe Dëshmori. Ai është dhe mbetet Monument Shpirtëror.
Gjatë viteve kam udhëtuar shpesh në Martanesh, krahina më ekzotike, mbase, e krejt Shqipërisë.
Por pak, ose aspak e studiuar.
Udhëtimi, pas Dajtit, në Malin me Gropa, që është një Park Gjeologjik me cirqe guri, që nga epoka e akullnajave, pra një çudi e natyrës, e klasit të parë, deri në qytezën e Krastës, që tani është rrudhur me një renime gërmadhash të pallateve, pastaj në peizazhet marramendëse të pyjeve, ku duken maja e Dhoksit (2029 m) e Trigjeprave (1474 m), apo mali Kaptina e Martaneshit (1870 m), përjetohet si një kërshëri ndikuese e madhe.
Pastaj në kanjonet e krijuara nga ujërat e shumta, në fshatin Peshk (që ka qenë rezidenca e dikurshme e një Ipeshkvi), ku janë edhe rrënojat e një kishe të madhe mesjetare, pastaj në zemrën e fshatit Ballenj, ku është Guva Mistike, apo në fshatin e çuditshëm Gjon, ku kam parë i mrekulluar një varrezë me varre monumentale prej guri të Antikitetit të Vonë, pa harruar të përmend edhe gati pesë tuma, ose kodërvarre ilire, që flasin për një lashtësi të madhe dhe të pamohueshme dot nga askush, eshte nje plotesim i imazheve te spikatura dhe te paharruara.
Kam parë dhe fshatrat e tjerë të kësaj zone gjeografike si Vali, Lena dhe Staveci.
Në Ballenj, Baba Selimi, punëtor i madh, ka bërë ndërtimin e dy teqeve, në gur dhe arkitekturë tërheqëse. Pikërisht në sheshin, e pyllit të Ballenjës bëhet edhe Pelegrinazhi i madh i 29 qershorit çdo vit.
E veçanta e krahinës së Martaneshit janë edhe bujaria, toleranca dhe urtësia. Është e vetmja krahinë, apo një nga të paktat krahina, që nuk ka asnjë vëllavrasje dhe nuk njihet ngujimi kanunor.
Kur kujtojmë këto, natyrshëm gëzohemi dhe krenohemi aq sa paradoksale tingëllon puna e drejtuesve të pushtetit, ku për fat të keq edhe e disa intelektualëve vendorë, kur ju dha mundësia të shërbenin në vendin e tyre, në vend që të paktën të ruanin dhe të administronin çfarë gjetën, bënë të kundërtën.
Mjafton të përmendim Qytetin e Krastës, dikur i lakmuar, i famshem dhe sot është i tkurrur mjerisht dhe pa kuptim me ca pallate gërmadhë, gati prej fantazme. Apo siç janë në dijeni të gjithë si janë katandisur minierat e famshme dhe me emer boteror te kromit, apo shkatërrimi i mijra hektarëve pyje te jashtezakonshem.
Ndarja administrative e Martaneshit, mua, më duket absurde. Për vetë kushtet natyrore, 90 përqind e Martaneshit është malësi e e paskrahëve të Tiranës. Pse të mos lidhej administrativisht me Tiranën?
Një konceptim i tillë do të qe tepër zhvillimor dhe progresiv. Kjo do të përforconte motivimin ekonomik të Martaneshit dhe do të krijonte mundësitë për një shndërrim të Martaneshit për Tiranën, në një Parajsë Turistike Ekologjike.
*****
Po si lindi ideja e Pelegrinazhit popullor të kultit bektashian më 29 qershor? Unë jam dëshmitar i kësaj nisme. Duke qenë mik me Kryegjyshin Botëror, Baba Dede Reshat Bardhin, me Baba Mondin, sot Kryegjysh Botëror, por edhe dentistin dhe intelektualin e shquar martaneshas Agim Biçakun, tepër i përkushtuar për bektashizmin dhe krahinën e tij, me Baba Selimin shembullor të Ballenjës dhe krejt Martaneshit, e di se në 22 maj 2003 u vendos që të organizohej ky Pelegrinazh në datën 29 qershor.
I përvitshëm! Që në vitin e parë, para 15 vitesh Pelegrinazhi u bë krejt popullor. Në të kam qenë shpesh edhe unë, por kanë ardhur edhe Pëllumb Xhufi, Xhevahir Spahiu, deputetë etj, por edhe shume artistë nga e gjithë Shqipëria.
29 qershori është një festë gjithëpërfshirëse. Më ka rënë rasti të flas në disa kanale televizive, të Francës, Turqisë, Gjermanisë madje edhe të Spanjës, si dhe të Bilbaos së baskëve, që kanë ardhur në 29 qershor në Ballënj, të interesuar për Pelegrinazhin por edhe mistiken bektashiane te shqiptarëve!
Edhe ky aspekt i interesimit ndërkombëtar i jep një ndjeshmëri dhe kuptimshmëri këtij Pelegrinazhi.
Pelegrinazhi përqendrohet tek shpella, e quajtur e Ballem Sulltanit, Pirit të Dytë të Bektashizmit, ose siç njihet Guva Mistike. Natyra përrallore e mjedisit, plot burime ujërash dhe pisha dhe ahe vigane, përbën një skenë gati fantazmagorike. Kryegjyshi Botëror, Baba Mondi, i ka dhënë një rëndësi të posaçme këtij Pelegrinazhi.
Ky shkrim im është gjithashtu një grishje e zemrës dhe e mendjes, e shpirtit dhe e dashurisë njerëzore. Martaneshi është një Ëndërr e Artë. Gjeografia ka krijuar diçka sublime dhe të papërsëritshme. Por kjo zonë duhet administruar. Me vizion të denjë për një të Ardhme.
Ardian Dvorani, njeriu më besnik i kryeministrit Rama, përmes duarve të pisëta të të cilit ai kontrollonte emërimet në Reformën në Drejtësi, u lirua menjëherë nga detyra me një lehtësi që na befasoi të gjithëve. Them na befasoi, sepse me të gjitha përpjekjet që ishin bërë , askush nuk ia kishte dalë deri tani ta lironte nga puna njeriun e kryeministrit, i cili qëndronte aty në mënyrë të paligjshme dhe me një mandat të skaduar dhe në kundërshtim me kushtetutën. Sigurisht, kështu si u bë, kuptohet që kjo mund të kishte ndodhur edhe më parë dhe këtë e dimë të gjithë, pavarësisht interpretimeve. Por e vërteta është që ai nuk “u lirua”, por u ‘eliminua’ para syve të opinionit publik, duke dhënë një mesazh të fortë publik, për fatin e atyre që guxojnë të luajnë me investimin më të madh amerikan , Reformën në Drejtësi. Kjo sipas deklaratës së ambasadores amerikane Yuri Kim, ku ajo fliste për një marrëveshje/ tradhëti ‘prapa krahëve’ të tyre në dëm të Reformës dhe interesit publik. Pra, është e qartë që “egzekutimi” i tij shembullor është vullnet i qartë perëndimor. Me sa duket janë të vërteta dyshimet që ai ishte shndërruar në njeriun që po pengonte me “urdhër” të kryeministrit, avancimin e Reformës, përkatësisht krijimin e Gjykatës Kushtetuese dhe Gjykatës së Lartë, dy kërkesave kryesore të faktorit ndërkombëtar pas zgjedhjeve moniste të 30 qershorit dhe e gjitha kjo në funksion të “një pazari” për të mbajtur në pushtet Ramën. Që e ka bërë me “urdhër” të kryeministrit nuk besoj se ka ndonjë dyshim, sepse dihet që kryeministri është njeriu i cili deri tani ka pasur plotfuqi mbi këtë Reformë. Faktin që ky po e bllokonte procesin na e konfirmojnë vendimet e Komisionit të Venecias, të cilat në raportet e tyre e konstatojnë një vullnet të hapur për bllokim të Reformës . Ndërsa, vendimin për të mos e lejuar një pazar të tillë na e dëshmon vendosmëria e faktorit ndërkombëtar. Kjo vendosmëri për të mos e lejuar një pazar të tillë dhe për të çuar përpara Reformën, u përkthye edhe në dy deklarata të njëpasnjëshme të dy partnerëve tanë më të rëndësishëm , atë të Bashkimit Europian dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, të cilët për herë të parë u shprehën në nivele kaq të larta në lidhje me krizën shqiptare. Parlamenti Europian, institucioni më li lartë i BE, kërkoi zgjedhje të njëkohshme parlamentare dhe lokale menjëherë pas kodifikimit të reformës zgjedhore. Por, dihet që të kemi përsëritje të zgjedhjeve lokale duhet formalisht një vendim i Gjykatës Kushtetuese, të cilën prej një viti Rama nëpërmjet Dvoranit po e mbante të bllokuar. Ndërsa, në deklaratën më të fortë amerikane në lidhje me krizën shqiptare, përfaqësuesi më i lartë i politikës së jashtme amerikane, krahu i djathtë i Presidentit Trump, Sekretari Shtetit Mike Pompeo, i cili para një viti kishte futur Vangjush Dakon, krahun e djathtë të Ramës, në listën e zezë të SHBA-ve, kërkon rikthimin e Shqipërisë në kornizat demokratike dhe avancimin e integrimit të Shqipërisë drejt BE. Pra, me fjalë të tjera zgjedhje të lira dhe plotësimin e 15 kushteve, pjesa më e madhe e të cilave lidhen me krijimin e institucioneve të drejtësisë dhe nisjen e funksionimit të tyre. Nga ky këndvështrim, nuk ka dyshim që “eliminimi” i Dvoranit nuk është vetëm një pastrim dhe zhbllokim i Reformës në Drejtësi nga një njeri që e dëmtonte seriozisht cilësinë dhe besueshmërinë e saj, por ajo është një shprehje e qartë e vullnetit perëndimor për t’ia hequr nga duart e pisëta këtë Reformë kryeministrit, që do të thotë të vetmin argument nëpërmjet të cilit ai justifikonte të gjitha “pazaret dhe mashtrimet” e tij. Është e qartë që aleatët tanë më të rëndësishëm, BE dhe SHBA e kanë kuptuar që ky kryeministër e ka përdorur këtë Reformë në interes avancimit të axhendës së tij , për të shkatërruar opozitën dhe për të asgjësuar demokracinë dhe eliminimi shembullor i Dvoranit është prova më kokëfortë për këtë.
Ngjitem ,zbres kacavirrem perseri ne muret e shpreses! Nje kitare me tinguj zemre imitoj, nje kenge me ritmin e merzise, gervishti shpirtin ne pendim! Uleras ne heshtje me forcen e ndjenjes ! Kafshoj buzet e djegura per nje puthje, mekatit i tregoj lakuriqesine time! Le t’i shkoj altarit pa frike nese me gjykon per dashurite e falura per dashurite e nxehta qe jap. Sa desha te jetoja ne pyll dashurish! Atje te humbas mes tyre. Te humbas si dikur , Si tani ne endrra shpresash , Zhytem ne dilema , vyshkem! Nje qiri premtimesh ndizet, Ngrohem sadopak me flake te dobet! Me ze te mekur therras O dashuri ,o mall, o vullkan endrrash ! Jepi grushtin me te forte vajtjes,dilemes Shumezoje me zero kilometrazhin!
Nje fije shprese
O mall ,o zjarr i fshehte ,o ferr, o parajse, uluni shtruar ne kete shpirt. Ti mall me shkaterro mendjen time. Ti zjarr ma digj zemren e lenduar O ferr me merr edhe pa faj ! O parajse qendro ne syte e shpreses , beji drite jetes se erresuar! Pishtar i ndezur buzeqeshja , loti i nxehte shuan shpirtin e vuajtshem rende! O shenjtor lutu per kete shpirt sonte , dua te dorezohem mes drithmash emocionesh edhe pse zagushia e vetmise po me mbyt ! Kam ftohte ,dridhem , o djall ma ngroh kete trup, nese ke uri me ha , me ha ti shpetoj tortures varur me fije shprese!!
Mos me lesho !
Ti them te gjitha zoti im, Nuk te fshihem , Betohem ! Zemren lakuriqe ta jap pa e njollosur, Te jam betuar ,te betohem , Jam akoma ulur ne gjunje ti te me besosh, Jam ne duart e tua , ne besimin tend Jam i yti zoti im,
Po me leshove?
Ah ,po me leshove , Kete zemer te njollosur ta le ne doren tende, Nuk je me zot, as shpetimtari im! Ja , ulem ne gjunje si dite e premte, Jam ne besen tende, Lutem ne pergjerim!!! Me beson? Tunde nje shami jete!!
Nene, si me je?
Une marr fryme prej teje! Po ti nene? Sa doja te dija per bukurite e parajses… Ne endrra me tregon qe jeton ne shtepi te pafundme, te stolisur me gjithcka te bukur, me tregon per mrekullite qe te rrethojne! Shume here me flet per jeten tende, per durimin tend dhe fjalet e tua te embla! Edhe pse thinjat ma zbardhen catine, ti me perkedhel njesoj si femije ! Sa me mungon ajo jete, buka e lyer me pika vaji buzeqeshja e pandalur rrobat e arnuara por lumturia rrinte ne shpirt! Tashme kam rroba te bukura , lumturia mbeti rrugeve te emigrimit, u gris , u kalb, e varur ne gjemba shpresash! Buken s’e ha me pika vaji, por pjatat mbushur plot! Ah pa shije ,dora s’e mban , duket sikur helm po merr! Me mungon dora jote nene, gatimi me shkarpa e saç, me mungon ngrohtesia e zjarrit , prane oxhakut ndezur mengjeseve te ftohta, nje lekure shtruar prane me merakun tend ! Buzeqeshja jote e embel ne cdo cast me falte lumturine dhe parajsen bashke… Tashme jetoj ne vila e komoditete, ne zjarr qe ndizet vet tryeza mbushur plot, s’kam buzeqeshjen tende, shpirti dhe jeta ime ,si ene e zbrazur bosh! Ah kjo buzeqeshja jote!!!
Atdheut n’ gegenisht
Atdheu im, e shkreta ame! Dje po kjajshe se isha smun, E sot s’po kja qe m’ke braktis n’rrug ? A s’po mendon se do mbetesh Nan pa fmi?
A nin pak dhimbje n’kraharorin tan? Fmit e tu si… Më shumë zogjte e korbit t’jan shperda Ty s’po ta nin, as nuk po nihesh, Nuk po qesh, as nuk po kja!
C’ka me ba ti me m’ besue se c’ka po heq ky shpirti em ?! A m’ke ble , a m’ ke birsue? Kallzo, hapma deren ,qoft per mir ,a per keq!
Desha me t’ mallku e zani s’po m’del, Djersen qe e ka derdh i pari,mos me shkel,
Ti nane e mire ,e keqe ,shtrig me kon, E di qi m’ke harru, nuk po m’kujton, Nanen s’mujnesh me e ndrru, se asht e metet nji, e nji ashtu me t’njojten dashuri un te du!!
Per listat e hapura dhe kunder koalicioneve paska dale edhe ortaku i Lymit! Adnorin pasi e perdori per te provuar ndryshimet sipas tekave te Rames per ndryshimet e betimit te gjyqatreve te Kushtetueses tek Lana dhe pasi hodhi shashken per ndryshime te tjera te Ramaformes ne Drejtesi, perta bere Drejtesia sipas Rames, tashme ben serish kllounkaragjozin i del ne krah Lymit! Ne fakt e kuptoni se kush i do ndryshimet sipas midese se Rilindjes. Rama eshte ai qe e leshon kete te lehe! Te tmerruar nga masat e marra nga ndryshimet qe jane propozuar Keshilli Politik me ndihmen dhe asistencen nderkombetare per garantimin e mosmbushjes se kutive dhe te moslejimit te kapjes se komisioneve te qendrave te votimit dhe atyre te numerimit nga ushtare te Rilindjes, ne Kodin Zgjedhor tashme duan t’i zhbejne ato! Forca e Opozites se Bashkuar i ka futur friken ne palce dhe humbja e ketyre autokrateve dhe hajduteve te paskrupullt eshte mese e sigurte! Llogarite elektorale nuk iu ndryshojne as ‘Libra”-t e reja te sponsorizuara me para oligarkesh! Lllogarite nuk i dalin as lirimet e krimineleve nga burgu. As parate e droges dhe te koncensioneve nuk e “mbushin” hendekun e krijuar mes keaj kasta kriminale dhe votes popullore! Ndaj po provojne te gjitha manovrat per te mos e votuar ne Parlament dakordesine e Keshillit Politik, i cili ka edhe mbeshtetjen e nderkombetareve! Lojerat e Rilindjs me te shitur apo te blere, me individe qe nuk kane asnje moral apo me “shoqeri civile”, qe mbahen ne kembe nga parate e oligarkeve nuk do mund te shmangin humbjen e merituar te Qeverise antikombetare te Rlindjes. askush nuk mund t’i mbroje dot nga vota e popullit dhe drejtesia qe i pret pas saj!
Në vitin 2015 qeveria shqiptare legalizoi pretendimet e Serbisë për pronësinë e Eposit të Kreshnikëve, kur ministria jonë e kulturës pranoi që këtë trashëgimi unikale në kulturën evropiane e botërore ta delegojë si trashëgimi të Beogradit, pra të Serbisë. Ishte kjo prova e parë e besnikërisë së kryeministrit të Shqipërisë, zotit Rama, ndaj kryeministrit të atëhershëm, sot president i Serbisë, Aleksandër Vuçiq!
Nga Enver Bytyçi
Ishte studiuesi dhe antropologu i shquar serb, Vuk Karaxhiç, ai që në gjysmën e dytë të shekullit 18-të udhëtoi në Kosovë e në Malësinë e Shqipërisë dhe gjatë këtij udhëtimi u përball me folklorin e epikës shqiptare të kënduar me lahutë e çifteli. Gjatë këtij udhëtimi ai qëndroi gjatë, me javë e muaj në këto territore të banuara nga shqiptarët dhe mblodhi gjithë trashëgiminë e kulturës sonë.
Më të rëndësishmet ishin Eposi i Kreshnikëve dhe këngët për Betejën e Fushë-Kosovës. Pasi i mblodhi ato Karaxhiç u kthye në Beograd dhe gjithë çfarë kishte grumbulluar nga trashëgimia e shqiptarëve e përpunoi dhe e hodhi në një libër, duke i paraqit këngët e Eposit dhe ato të Betejës së Fushë-Kosovës të 28 qershorit 1389 si trashëgimi të kulturës serbe.
Ai ishte një personalitet i madh i kulturës serbe dhe kishte tërhequr vëmendjen e kolosëve evropianë të kohës, përfshirë Ëolfgang Amadeus Goette. Madje me Goetten kishte krijuar një lidhje të ngushtë miqësore e për këtë arsye studimet e tij të deformuara u botuan më parë në gjermanisht sesa në gjuhën serbe. Po ashtu ato botime shërbyen për krijimin e një imazhi pozitiv të Serbisë në Europën Perendimore. Bazuar në shtrembërimet e Karaxhiç, historiografia serbe prej më shumë se dy shekujsh e trajtoi Eposin e Kreshnikëve si pasuri të kombit serb.null
Po kështu bazuar në këngët e rapsodëve shqiptarë kushtuar Betejës së Fushë-Kosovës midis Perandorisë Osmane dhe popujve ballkanikë, ai hapi rrugën për ndërtimin e një platforme nacionaliste mitike në popullin serb. Me folklorin shqiptar për atë betejë rilindësit serbë të shekullit 19-të ndërtuan platformën nacionaliste bazuar në mitin e viktimizimit, heroizmit dhe atë të tradhtisë. Ajo platformë shkaktoi tragjedi të shumta në Ballkan.
Në vitin 2015 qeveria shqiptare legalizoi pretendimet e Serbisë për pronësinë e Eposit të Kreshnikëve, kur ministria jonë e kulturës pranoi që këtë trashëgimi unikale në kulturën evropiane e botërore ta delegojë si trashëgimi të Beogradit, pra të Serbisë. Ishte kjo prova e parë e besnikërisë së kryeministrit të Shqipërisë, zotit Rama, ndaj kryeministrit të atëhershëm, sot president i Serbisë, Aleksandër Vuçiq!
Mimar Sinani apo Arkitekt Sinani lindi më 29 maj 1489 në afersi të Kajserit në kohën e Perandorisë Osmane dhe ndërroi jetë më 17 korrik 1588 në Stamboll, Turqi. Ai njihet si shqiptari që i dha formën shtetit turk,
Si i ri, Sinani ishte rradhitur ne repartet e Jenicereve të Sulltanit. Gjate fushatave ne rajone te ndryshme si ushtar i Sulltan Sulejmanit te Mrekullueshmit ai u njoh me arkitekturen ne vende te ndryshme duke filluar nga Egjipti, Persia, Siria (Xhamia e Hysref Pashës) etj.
Karriera e tij si arkitekt është e njohur pas ndërtimit të ures mbi Lumin Prut, [Moldavi]. Këtë ure, Sinani e projektoi dhe ndertoi brenda 13 ditëve qe ti shërbente Ushtrisë së Sulltan Sulejmanit (te ashtëquajturit “Kanuni” ose “Ligjvenesi”) i cili po merrte pjesë në fushatën e Kara Budanit.
Nga ky moment, Sulltan Sulejmani e mbante Sinanin afërsi dhe me urdher të tij më vone punoi si kryeartitekt i perandorisë. Evropianët e krishterë, Sinanin e krahasonin me Mikelanxhelon dhe e thërrisnin “Mikelanxheloja i Orientit”. Sinani si kryarkitekt punoi edhe gjatë kohës së sundimit të Selimit II dhe Muratit III.
Projektet e kryera nën mbikëqyerjen e tij ndahen ne tre drejtime: ndërtimet e Kultit,Ushtarake dhe Civile.
Gjatë karrieres së tij Sinani projektoi objektet më të medha dhe simbolike te perandorise si: Xhamia Shehzade Mehmetit (i biri i vdekur i Sulltan Sulejmanit),xhamia Sulejmania në Stamboll si edhe Selimijen në Edrene. Për shërbimet e bera u quajt Koxha Sinan (Sinani i Madh)
Nga arktitektet moderne të tona ditëve, Puna e Sinanit vlersohet per perdorimin e Gurit dhe për akustikën e objekteve.
Historianët e arkitekturës mendojnë se ai kishte e ndare veprimtarin e tij në Tri periudha. Ne Periudhe e Pare, fazën e çirakllëkut(ndeihmesit) në arkitekturë, ai ndërtoi Xhaminë e Shezade Mehmetit në Stamboll. Periudha e Dyte ajo e kallfës(mjeshtrit) është në të cilën ndërtoi Sulejmanien Madhështore po në Stamboll në një hark kohor prej 7 vjetësh, kushtuar Sulltan Sulejmanit.Ne Fazën e Tretë dhe e fundit, në atë te ustallëkut ose Krye-mjeshtërit, Sinani ndërtoi Selimijen në Edrene, né kohen kur mbretëronte Selimi i Dytë.
Po ashtu Sinani është i njohur për ndërtimin e ujësjellësit “ 40 “ çezmat (Kërkçeshme) në të Stamboll . Arkitekt Koxha Mimar Sinani ka vdekur në natën e 17 korrikut në vitin 1588 në të shtartin e tij kërkuar duc një gote (kupe) uje.
Mimar Sinani ka ndertuar 92 xhami, 52 mesxhide, 55 medrese, 7 daryl-kurra(shkollë per kuran), 20 tyrbe , 17 imaret(Vende ku shpërndahet ushqim per te varfurit), 13 daryshifa (spitale), 6 rrugë uji , 10 ura, 20 kervansaraje(hotele), 36 saraja , 8 podrume ve 48 de hamame dhe gjithsej bëjnë 384 vepra.
Ne Shqiperine Otomane te asj perudhe Arkitekt Sinani ka vene vulen e tij ne xhamine Muradie ne Vlorë dhe xhamine e Plumbit ne Shkodër .
AL in Sweden. 