Kategori
Uncategorized

Albanian Dialects | Introduction.. Dialektet e shqipes

Deutsch | ShqipThis website offers the listener audio recordings in Albanian from various regions where the language is spoken. Though the dialects of Albanian are usually mutually intelligible to the listener with an ear for language, regional differences, deriving largely from the historical development of the language, can be substantial, and they are quite fascinating. You can thus listen hereto people speaking in a wide range of Albanian dialects. Some of these individuals are good dialect speakers, others were recorded at random to give an idea of how modern Albanian is used in various areas.There are two basic, universally accepted dialect forms of modern Albanian: northern Albanian or Gheg, that is spoken north of the Shkumbin river flowing through Elbasan in central Albania, and southern Albanian or Tosk, that is spoken south of the Shkumbin river. Unfortunately, there is no full agreement on any further dialect classification, though leading dialectologists, such as Jorgji Gjinari and Gjovalin Shkurtaj (b. 1943), Agnija Desnickaja (1912-1992), Shaban Demiraj (1920-2014) and Bahri Beci (b. 1936), have come up with largely similar schemes.Based on these earlier studies, we propose here what we regard as a pragmatic and largely accurate classification system for Albanian dialects, although the reader should keep in mind that for many local dialects, the definitive word on the subject has yet to be written.My thanks go to the many people who have helped me, or at least had patience with me, in this project. Among them are a good number of simple Albanian farmers and shepherds who were bemused and bewildered when a strange foreigner came up to them and wanted to capture and record their speech for no apparent reason.It is to be hoped that the resulting collection of recordings will be of particular use not only to dialectologists, but to everyone with an interest in the Albanian language.

GHEG DIALECT

Spoken in most of Albania north of the Shkumbin river, as well as in Kosovo, Montenegro, Serbia, most of the western part of the Republic of Macedonia, and Arbanasi near Zadar in Croatia.

Northern Gheg subdialect

Spoken in most Albanian-speaking regions north of the Mat river. These include Ulqin [Ulcinj], Kraja and Podgorica in Montenegro, the Shkodra region, Lezha, Malësia e Madhe, Dukagjin, Puka, Mirdita, Plava, Malësia e Gjakovës, Luma, Has, Kosovo and Presheva [Preševo].Western variant:Spoken in regions to the west of a vertical line from the Montenegrin-Albanian border initially down the boundary between the Prefecture of Shkodra and the Prefecture of Kukës, including Theth and Shala in Dukagjin and areas west thereof such as Shkodra, Lezha, Malësia e Madhe and Montenegro.Eastern variant:Spoken in regions to the east of a vertical line from the Montenegrin-Albanian border initially down the boundary between the Prefecture of Shkodra and the Prefecture of Kukës, including Nikaj-Merturi and Puka, and areas east thereof such as Gashi, Tropoja, Malësia e Gjakovës, Has, Kukës, Kosovo and Presheva.

Southern Gheg subdialect

Spoken in northern central Albania south of the Mat river and north of the Shkumbin river, including Mat, Lura, Peshkopia and most of western Macedonia (Dibra to Skopje and Kumanova), as well as Kruja, Tirana and Elbasan.Central variant:Spoken in the interior basin of the Mat river, extending eastwards to and beyond the Black Drin river, including Mat, part of Mirdita, Lura, Luma, Peshkopia and western Macedonia (the left bank of the Black Drin around Struga, Dibra, Kërçova [Kičevo], Tetova, Gostivar, Skopje and Kumanova), as well as Kruja and Fushë Kruja.Southern variant:Spoken in most of the coastal region from the mouth of the Mat or Ishëm rivers to the mouth of the Shkumbin river, including Durrës, Tirana, and Kavaja, as well as inland areas such as the Tirana mountain range, Martanesh and Çermenika, Elbasan and the valley of the Shkumbin river.

TRANSITIONAL FORMS

Spoken in a ten to twenty kilometre horizontal belt along the Shkumbin river valley, mostly on the left (south) side of the river, including the northern Myzeqe plain, Dumreja, Shpat, Polis and Qukës.

TOSK DIALECT

Spoken in most of Albania south of the Shkumbin river and into Greece, as well as in the traditional Albanian diaspora settlements in Italy, Greece, Bulgaria and the Ukraine.

Northern Tosk subdialect

Spoken in most of Albania south of the Shkumbin river, with the exception of southern coastal areas on the left (southwestern) side of the Vjosa river. On the coast, the southern border of this area is just south of the town of Vlora.Western variant:Spoken in the regions of Myzeqeja, Mallakastra, Berat, Fier, Skrapar, Tepelena on right (eastern) side of Vjosa, Përmet and Vlora, including the area to the north and northeast of the town of Vlora.Eastern variant:Spoken in the regions of Pogradec, Korça, Kolonja and Devoll, as well as the southwestern part of the Republic of Macedonia (the right bank of the Black Drin around Struga, Ohrid, Prespa and Monastir [Bitola]).

Southern Tosk subdialect

Spoken in coastal regions south of the town of Vlora and extending downinto Greece.Lab variant:Spoken in the Laberia region, being Kurvelesh and Himara down to the Shalës and Pavlle rivers, including Delvina and Gjirokastra.Cham variant:Spoken in the Albanian part of the Chameria [Çamëria] region south of Shalës and Pavlle rivers, and in the Greek part of Chameria sporadically down to Preveza.

Arvanitic Tosk subdialect

Spoken traditionally in about 300 villages of central Greece, in particular in Attica, Boeotia, southern Euboia, the northeastern Peloponnese around Corinth, the islands of the Sardonic Gulf, including Salamis, northern Andros, as well as some other parts of the Peloponnese and Phthiotis. This archaic dialect is moribund, though there may still be from 50,000 to 250,000 speakers, mostly older people.

Italo-Albanian Tosk subdialect

This archaic variant of Albanian is spoken by about 90,000 people in southern Italy. Speakers are to be found, usually in remote mountain villages, in the regions of Calabria, Molise, Puglia, Basilicata, Campagnia, Abruzzi and Sic

| Robert Elsie | AL Art | AL History | AL Language | AL Literature | AL Photography | Contact |

Dialektet e gjuhës shqipe  |  Hyrje

 English  |   DeutschKjo faqe interneti u ofron dëgjuesve inçizime zanore të shqipes nga rajonet e ndryshme të botës shqipfolëse. Ndonëse të folmet e shqipes janë përgjithësisht të kuptueshme për dëgjuesin i cili ka një vesh të stërvitur, ndryshime rajonale janë tepër të dukshme, dhe tepër interesante. Këtu mund të dëgjoni njerëz që flasin forma më të ndryshme të shqipes. Disa folës janë zotërues të mirë të dialektit të tyre, kurse të tjerë u zgjodhën rastësisht për të krijuar një ide se si flitet shqipja bashkëkohore në rajonet e ndryshme.Gjuha shqipe shfaqet në dy forma kryesore: gegërishtja e cila flitet në Shqipërinë e veriut në veri të lumit Shkumbin dhe toskërishtja e cila flitet në Shqipërinë e jugut në jug të Shkumbinit. Për nënndarjet e mëtejshme të shqipes nuk ekziston ndonjë klasifikim i pranuar botërisht, megjithëse studiues më të njohur në fushën e dialektologjisë, siç janë Jorgji Gjinari dhe Gjovalin Shkurtaj (l. 1943), Agnija Desnickaja (1912-1992), Shaban Demiraj (l. 1920) dhe Bahri Beci (l. 1936), kanë ardhur në përfundime të ngjashme.Ndonëse për disa forma të shqipes ende nuk është thënë fjala e fundit, nëbazë të studimeve të mëparshme, propozoj një klasifikim të thjeshtë por përgjithësisht të saktë të dialekteve të shqipes.Si përfundim, dëshiroj t’u shpreh mirënjohjen time shumë personave të cilët më kanë ndihmuar, apo themi të paktën kishin durim me mua në këtë projekt. Ndër ata janë shumë bujq dhe çobanë shqiptarë të cilët u habitën, madje u hutuan kur u ballafaquan me një të huaj i cili u doli përpara dhe donte, pa arsye të kuptueshme, të kapte dhe të inçizonte gjuhën e tyre.Shpresoj se kjo përmbledhje inçizimesh do të jetë në dobi jo vetëm të dialektologëve por edhe të gjithë njerëzve në botë që interesohen për gjuhën shqipe.

DIALEKTI GEG

Flitet në pjesën më të madhe të Shqipërisë në veri të Shkumbinit, si dhe në Kosovë, Malin e Zi, Serbi, në pjesën dërrmuese të zonës shqipfolëse të Republikës së Maqedonisë dhe në fshatin Arbanasi të Zarës (Zadar) në Kroaci.

Nëndialekti verior i gegërishtes

Flitet në shumicën e zonave shqipfolëse në veri të lumit të Matit, përfshirë Ulqin, Krajë, Podgoricë, Shkodër, Lezhë, Malësi e Madhe, Dukagjin, Pukë, Mirditë, Plavë, Malësi e Gjakovës, Lumë, Has, Kosovë dhe Preshevë.Varianti perëndimor:Flitet në perëndim të vijës ndarëse vertikale e cila përshkon pak a shumë brezin midis Qarkut të Shkodrës dhe Qarkut të Kukësit, duke filluar nga kufiri Mali i Zi/Shqipëri dhe poshtë. Këtu përfshihen Theth dhe Shalë të Dukagjinit dhe zonat në perëndim të tij, siç janë Shkodër, Lezhë, Malësi e Madhe dhe pjesa shqipfolëse e Malit të Zi.Varianti lindor:Flitet në lindje të vijës ndarëse vertikale e cila përshkon pak a shumë brezin midis Qarkut të Shkodrës dhe Qarkut të Kukësit, duke filluar nga kufiri Mali i Zi/Shqipëri dhe poshtë. Këtu përfshihen Nikaj-Mertur, Pukë, dhe zonat në lindje siç janë Gash, Tropojë, Malësi e Gjakovës, Has, Kukës, Kosovë dhe Preshevë.

Nëndialekti jugor i gegërishtes

Flitet në pjesën veriore të Shqipërisë së mesme, dmth. në zonën në jug të lumit të Matit  dhe në veri të Shkumbinit. Këtu përfshihen Lurë, Peshkopi, pjesa dërrmuese e zonës shqipfolëse të Republikës së Maqedonisë (nga Dibra deri Shkup dhe Kumanovë), si dhe Krujë, Tiranë dhe Elbasan.Varianti qendror:Flitet në ujëmbledhësin e brendshëm të lumit të Matit dhe, në lindje të këtij, deri dhe përtej Drinit të Zi. Këtu përfshihen Mat, pjesa e Mirditës, Lurë, Lumë, Peshkopi dhe Maqedonia perëndimore (bregu i majtë i Drinit të Zi në Strugë, Dibër, Kërçovë, Tetovë, Gostivar, Shkup dhe Kumanovë), si dhe Krujë dhe Fushë Krujë.Varianti jugor:Flitet në pjesën dërrmuese të bregdetit nga lumenjtë Mat dhe Ishëm derinë Shkumbin. Këtu përfshihen Durrës, Tiranë dhe Kavajë si dhe zonat e brendshme siç janë Malësia e Tiranës, Martanesh, Çermenikë, Elbasan dhe lugina e Shkumbinit.

TË FOLMET KALIMTARE

Fliten në një brez horizontal me një gjerësi prej dhjetë deri njëzet kilometrash në luginën e Shkumbinit, kryesisht në anën e majtë (jugore) të lumit. Këtu përfshihen pjesa veriore e Myzeqesë, Dumre, Shpat, Polis dhe Qukës.

DIALEKTI TOSK

Flitet në pjesën më të madhe të Shqipërisë në jug të Shkumbinit deri në Çamëri, si dhe në ngulimet e diasporës shqiptare në Itali, Greqi, Bullgari dhe Ukrainë.

Nëndialekti verior i toskërishtes

Flitet në pjesën më të madhe të Shqipërisë në jug të Shkumbinit me përjashtim të zonave bregdetare në anën e majtë (jugperëndimore) të Vjosës. Në bregdet, kufiri jugor i këtij nëndialekti ndodhet në jug të qytetit të Vlorës.Varianti perëndimor:Flitet në Myzeqe, Mallakastër, Berat, Fier, Skrapar, Tepelenë në anën e djathtë (lindore) të Vjosës, Përmet dhe Vlorë, përfshirë zonën në veri dhe në verilindje të qytetit të Vlorës.Varianti lindor:Flitet në Pogradec, Korçë, Kolonjë dhe Devoll, si dhe në pjesën jugperëndimore të Republikës së Maqedonisë (bregu i djathtë i Drinit tëZi në Strugë, Ohër, Prespë dhe Manastir).

Nëndialekti jugor i toskërishtes

Flitet në zonat bregdetare në jug të qytetit të Vlorës deri në Greqi.Varianti lab:Flitet në zonën e Labërisë, dmth. Kurvelesh dhe Himarë deri në lumenjtë Shalës dhe Pavlle, përfshirë Delvinë dhe Gjirokastër.Varianti çam:Flitet në zonën e Çamërisë në jug të lumenjve Shalës dhe Pavlle në Shqipëri. dhe tek-tuk në Greqi deri në Prevezë.

Nëndialekti arbërisht i toskërishtes

Flitet tradicionalisht në rreth 300 fshatra të Greqisë së Mesme, sidomos në Atikë, Vioti, Evinë jugore, në Peleponezin verilindor rreth Korintit, në ishujt e Gjirit Saronik, përfshirë Salaminë, në Androsin verior si dhe në disa pjesë të tjera të Peleponezit dhe Ftiotisit. Ky nëndialekt arkaik po shkon drejt zhdukjes megjithëse mund të jenë ende rreth 50,000-250,000 folës të tij, kryesisht të moshuar.

Nëndialekti italoshqiptar (arbëresh) i

toskërishtes

Flitet nga rreth 90.000 persona në jug të Italisë. Ky nëndialekt i gjuhës shqipe mund të dëgjohet, shpesh në fshatra të thella malore, në rajonet: Kalabri, Molize, Pulja, Basilikatë, Kampanjë, Abruci dhe Sici

Lini një Përgjigje

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Google

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni /  Ndryshoje )

Po lidhet me %s