Rruga e gjatë drejt mbrojtjes gjithëpërfshirëse evropiane: “Numëroni dhjetë vjet”

Deklaratat e fundit të presidentit amerikan Donald Trump kanë tronditur Evropën deri në palcë. Shumë liderë tani po flasin për nevojën për të reduktuar varësinë nga Shtetet e Bashkuara.

Të enjten, krerët e shteteve dhe qeverive të BE ranë dakord mbi planin e mbrojtjes të Komisionit, i cili mund të lirojë pothuajse 800 miliardë euro për mbrojtjen e Evropës.

Pyetja, megjithatë, është se sa shpejt Evropa mund të mbushë boshllëkun që do të lindte nëse SHBA redukton ndjeshëm mbështetjen e saj për NATO-n dhe Evropën.

Prisni një dekadë

Sipas Katarina Engberg në Sieps, NATO ka supozuar tradicionalisht se SHBA-ja duhet të sigurojë disa aftësi kritike mbrojtëse, të ashtuquajtura mundësues strategjikë, për Evropën. Kjo përfshin transportin strategjik, furnizimin me karburant dhe sistemet hapësinore.

Evropës i mungojnë këto aftësi dhe kompensimi i plotë i tyre do të kërkonte shumë kohë, thotë Engberg.

– Këto janë projekte të mëdha dhe kohë të gjata. Kështu që ju ndoshta mund të prisni rreth një dekadë që evropianët të arrijnë. Nëse ata supozojnë ta bëjnë këtë.

Ministri suedez i Mbrojtjes Pål Jonson (M) beson se është e vështirë të specifikohet saktësisht se sa kohë do t’i duhet Evropës për të kompensuar plotësisht aftësitë mbrojtëse të SHBA-së, por konfirmon se disa burime të rëndësishme do të kërkojnë më shumë kohë për t’u zëvendësuar.

– Disa gjëra janë më të vështira se të tjerat.

Jonson: “Zbatohet neni 5”

Në të njëjtën kohë ai thekson se neni 5 i Traktatit të NATO-s, i cili parashikon garanci të ndërsjella të mbrojtjes, vazhdon të zbatohet.

– Tani po punohet për forcimin e shtyllës evropiane brenda NATO-s, por është e qartë se është shumë e rëndësishme që Shtetet e Bashkuara të mbeten të angazhuara në kontinentin evropian.

Sa i shqetësuar mendoni se duhet t’i jepen popullit suedez sinjalet që vijnë nga SHBA dhe njohuria se kemi një hendek të madh në mbrojtjen evropiane?

– Është e rëndësishme të jesh i kujdesshëm në analizë. Disa gjëra do të jenë të vështira për t’u zëvendësuar, të tjera mund t’i bëjmë pa dhe në disa fusha do të investojmë. Njerëzit nuk duhet të ndihen të shqetësuar, por duhet të jenë të vetëdijshëm se situata e sigurisë është përkeqësuar. Si anëtarë të NATO-s, megjithatë, ne jemi më të sigurt dhe po bëjmë investime historike në mbrojtjen totale, thotë Pål Jonson (M).

Lång väg till heltäckande europeiskt försvar: ”Räkna med tio år”

Att fullt ut ersätta amerikanska försvarsförmågor i Europa skulle ta ett decennium. Det menar Katarina Engberg, seniorrådgivare vid Svenska institutet för europapolitiska studier, Sieps:
– Man måste i så fall börja producera sådant som européerna inte har i dag.
Den amerikanska presidenten Donald Trumps uttalanden den senaste tiden har skakat Europa i grunden. Många ledare talar nu om behovet av att minska beroendet av USA.

Under torsdagen kom EU:s stats- och regeringschefer överens om kommissionens försvarsplan, som kan frigöra nästan 800 miljarder euro till Europas försvar.

Frågan är dock hur snabbt Europa kan täcka det gap som skulle uppstå om USA kraftigt minskar sitt stöd till Nato och Europa.

Räkna med ett decennium
Enligt Katarina Engberg vid Sieps har man inom Nato traditionellt antagit att USA ska tillhandahålla vissa kritiska försvarsförmågor, så kallade strategiska möjliggörare, för Europa. Dit hör bland annat strategisk transport, lufttankning och rymdsystem.

Europa saknar dessa kapaciteter och att fullt ut kompensera för dem skulle ta lång tid, menar Engberg.
– Det är stora projekt och långa ledtider. Så där får man nog räkna med ungefär ett decennium för att européerna ska komma i fatt. Om de förutsätter sig att göra detta.
Sveriges försvarsminister Pål Jonson (M) anser att det är svårt att exakt ange hur lång tid det skulle ta för Europa att fullt ut kompensera för USA:s försvarsförmågor, men bekräftar att vissa viktiga resurser tar längre tid att ersätta.

– Vissa saker är svårare än andra.

Jonson: ”Artikel 5 gäller”
Han understryker samtidigt att artikel 5 i Natofördraget, som innebär ömsesidiga försvarsgarantier, fortfarande gäller.
– Nu görs det ett arbete där man stärker den europeiska pelaren inom Nato, men det är klart att det är väldigt viktigt att USA är fortsatt engagerat på den europeiska kontinenten.
Hur oroliga anser du att det svenska folket bör vara givet de signaler som kommer från USA och vetskapen om att vi har en stor lucka i det europeiska försvaret?
– Det är viktigt att vara noggrann i analysen. Vissa saker blir svåra att ersätta, andra kan vi klara oss utan, och i vissa områden kommer vi att investera. Folk ska inte känna oro, men bör vara medvetna om att säkerhetsläget har försämrats. Som Natomedlemmar är vi dock säkrare och vi gör historiska satsningar på totalförsvaret, säger Pål Jonson (M).