DY DIPLOMAT…
Mbas u martuam ne vitin 1994,me shoqen e jetes,mes shume perpjekjesh gjetem nje dhome me qera ku me jetu,në nji shtepi te vjeter te Rrugica e Bur…gut,në Sarrreq…Ishte nje dhome vetem por e konsideronim veten me fat qe gjetem ate dhome sepse në ate kohe ishte e zorshme me gjete nji kulm mbi krye!Sidomos ekonomikisht kanë kenë kohna shume të veshtira!…Megjithë veshtiresite ekonomike,koha qe jetova në atë lagje prape mbetet nji nga periudhat ma te pasuna të jetës…
Lagjia Sarreq ishte nji nga lagjet me interesante qe mund te gjendej në trojet shqiptare!Çdo mjes me takonte me u shnderru në rrugica me disa pleq qe njoftë e pa njoftë më pershendesnin dhe më uronin ditën e mbarë!Ma vonë kur me qellonte me kalu andej me ndonji nga banoret e lagjes mesoja se ai plaku qe me pershendeste perdite,njaj qe rrinte ule në shkalle para shpise kishte studiu në Firence per muzike,ndersa ai tjetri qe rrinte tane kohës me te,kishte mbaru per inxhinier urash në universitetin e Vjenës…Me kohe njoha shume prej njatyne pleqve dhe u miqesova me disa…Shpesh ulesha me ta per nji kafe dhe fillonim biseda qe zgjatnin me ore te tana!Ato vite qe kalova në ate lagje ishin si me kene vite studimesh,njohje me njerez e karaktere qe eshte veshtire me i ndeshë kund!Pleq qe ne rinine e tyne kishin studiue në universitetet ma te mira te Evropes,qe njihnin disa gjuhe te hueja,erudite,sikur te ishin biblioteka ambulante!…
Shpeshere banim biseda me orë të tana mbi teorine e Kierkegaardit,sa herë banim debate për pesë argumentet e famshme të Niçes mbi ekzistencën ose mosekzistencën e Zotit!Herë tjera shprehnim keqardhjen per vdekjen e parakohshme të filozofit gjenial austriak,Otto Weininger,që vdiq vetem 23 vjeç…debatonim se ku e ka teprue Shopenhaueri,se si e ka vjedhe Karl Marksi filozofin Hegel,pse asht estet i madh Benedeto Kroçe apo çka e ban te veçante filozofin spanjoll Miguel Unamuno…
Shumica e tyne kishin vuejtë denime në burgjet politike te diktaturës komuniste…Vite te randa burgu në ferrin enverist…Kur i shihja ashtu te drobitun,te krrusun nga pesha e rande e viteve të burgut,ajo krrusja e tyne me ngjante si nji pikepyetje e madhe!…Nji krrusje si me kene shenje pikepyetje qe perdite endej rrugicave si nji PSE-he e madhe që randonte mbi ndergjegjien shoqnore shqiptare!…Pikepyetje qe dukej sikur brofnin ne çdo rrugice te asaj lagjie pa marre asnjihere pergjigjen!…
-“Pse u denuem!?Pse na e shkaterruet jeten pa ja fillue mirë!?”-dukej sikur ngulmojshin ato pikepyetje…
Nji rast nji nga keta pleq fisnike,ndersa po flisnim per absurditetin e sistemit komunist,per ta ilustrue marrezine kolektive me nji shembull konkret,më kallzoi historine e jetes se vet…
-“Kur hyne komunistat në Shkoder menjihere nisen terrorin…”-fshani Burri plak,-“Sa ishe martue me zojën qe jetoj edhe sot!…Familja jeme ishte e njoftun në Shkoder,brez mbas brezi tregtare te kamun e kjo nuk pelqehej nga komunistet.Ne familjen tone kishte pase priften e murgesha ndaj te ashtequejtunit çlirimtare mbasi burgosen shumicen e meshkujve te shpise sone na moren edhe shpine krejt me çka kishte mbrenda!Ata thoshin “Po e konfiskojme në emen te Popullit!”,por e verteta asht se i nisen tana plaçkat e shpise tone per në Tirane sepse duhej mobilue Blloku i Udheheqjes qe sa ishte kriju!Familja jone si familje tregtaresh kishte mujtë me mbledhe pasuni nëpër vite!Me mund e me djerse!Nate e dite në dugajë!…Por komitat qe e quejshin veten partizane s’dojshin me dite!Moren gjithshka…”
Mbasi u ndal pak e psheretiu thelle Plaku vazhdoi…
-“Meqë ishe i ri,vetem 23 vjeç,mue nuk me burgosen por nji dite heret ne nadje na moren bashke me gruen e na internuan ne nji fshat te thelle ne Tepelene.Aty na kallzuen nji kolibe dhe na thane;-“Ketu do jetoni!”…Nuk mund te qahesha se prape kur mendoja çka hjekshin ata neper burgje internimi jo se ishte ma i mire por te pakten isha me teme shoqe!…Ne ate kohe propaganda komuniste kishte nise me te madhe luften kunder analfabetizmit dhe tane shqiptaret duhej me krye kurset kunder analfabetizmit qe me mesu shkrim e kendim…Nji dite na vjen ne shpi kryetari i keshillit nacionalclirimtar te atij fshati,nje ish-partizan arrogant qe tane kohes kuterbonte era qepe e raki dhe na thote ne dere:
-“A jeni rregjistruar ne kursin kunder analfabetizmit?!”
-“Une kam mbaru Universitetin ne Grac te Austrise mor zotni!?”-i them,”Çfare kursi kunder analfabetizmit kam me ba?!Kam mbaru shkollen fillore e te mesme nder jezuite ne Shkoder,njoh shtate gjuhe te huaja!”…
-“Ato jane shkolla borgjeze!…Kjo s’do te thote asgje!Duhet te rregjistrohesh ne kursin kunder analfabetizmit ose do te t e ve hekurat!”-mu hakerru kryetari i keshillit…
-“Ishte kohe marrezish!Nuk duhej diskutu shume dhe nuk e zgjata me te por u rregjistrova ne kursin kunder analfabetizmit!Per 9 muaj ndoqa kursin nji me nji me nje mesues qe kishte nevoje per veti me mesu me shkru e lexu ma shume se nxanesit e vet!…Mbas nande muejsh mora diftesen qe provonte se kisha mesu me shkru e lexu!”…
-“Kur te kesh nge ndonji dite hajde ta diftoj se asht e bukur!”-qeshi plaku…
Nji dite me te vertete shkova te shpia e tij dhe mi kallzoi te varuna ne murin e dhomes se pritjes…Ishin te varuna ne korniza prane e prane njana tjetres Dy Diplomat…
_ ”I kam te varuna ne mur te dyja,Diplomen e Universitetit te Gracit ne Austri dhe Diplomen e Kursit Kunder Analfabetizmit,marre mbasi kisha krye Universitetin!”…
Marre nga miku im Halil Hajdaraj.
AL in Sweden. 