Dhori Grinjoti : Një jetë mes ringut, burgut dhe lirisë

Një jetë mes ringut, burgut dhe lirisë

Historia e Dhori Gërnjotit është një histori e jashtëzakonshme force, karakteri dhe qëndrese njerëzore. Ai u rrit në një familje ku boksi nuk ishte thjesht një sport, por një mënyrë jetese. I ati, Rafael Dishnica, ishte një figurë legjendare e boksit shqiptar, një njeri që kishte shkëlqyer në ringjet e Ballkanit dhe më gjerë. Nën disiplinën dhe përkushtimin e tij, Dhori dhe vëllezërit e tij u formuan jo vetëm si sportistë, por edhe si njerëz me vullnet të fortë.

Që në moshë të re, Dhori tregoi talent të jashtëzakonshëm. Humbja e parë nuk e ndali, përkundrazi e forcoi. Me kalimin e viteve ai u shndërrua në një nga boksierët më të frikshëm të ringut shqiptar, duke fituar shumicën e ndeshjeve me nokaut dhe duke fituar respektin e publikut. Stadiumet mbusheshin sa herë ai ngjitej në ring, sepse të gjithë e dinin se po shikonin një sportist të lindur.

Por jeta e tij nuk u kufizua vetëm në lavdinë sportive. Në një kohë të vështirë për Shqipërinë, kur kufijtë ishin të mbyllur dhe ëndrrat shpesh shtypeshin nga sistemi, Dhori vendosi të kërkonte një jetë tjetër. Përpjekja për arratisje i ndryshoi rrënjësisht fatin: nga një kampion i ringut ai u bë një i burgosur politik.

Burgjet e regjimit komunist nuk arritën ta thyenin shpirtin e tij. Edhe në kushtet më të vështira, ai mbeti një njeri që besonte te liria dhe te dinjiteti. Arratisja dramatike nga burgu i Burrelit dhe plagët që mori gjatë asaj nate janë dëshmi e guximit të tij të jashtëzakonshëm.

Pas më shumë se dy dekadash në burg, Dhori doli sërish në jetë si një njeri i lirë. Ai u bë një nga të parët që iu bashkua lëvizjeve demokratike në Shqipëri, duke kontribuar në fillimet e një epoke të re për vendin.

Historia e tij është më shumë se një histori sportive. Është historia e një njeriu që nuk u dorëzua kurrë, që përballoi ringun, burgun dhe jetën me të njëjtën forcë. Dhori Gërnjoti mbetet një simbol i kurajos, i qëndresës dhe i besimit se njeriu mund të ringrihet edhe pas betejave më të vështira.

“Babai na stërviste fort”

“Kohët kanë ndryshuar, por në vitet 1950–’60 të ishe biri i Rafael Dishnicës nuk ishte pak. Ai ishte një legjendë e gjallë, një kampion boksi që kishte shkëlqyer në Ballkan që nga koha e mbretërisë së Ahmet Zogut, madje edhe para se të vinte në Shqipëri, në Argjentinë dhe në gjithë Amerikën e Jugut”, rrëfen Dhori për të atin.

Të rriteshe në familjen e njeriut që themeloi dhe stërviti ekipin e parë të boksit në Shqipëri, ishte pothuajse e pamundur të mos dashuroheshe me këtë sport. Boksi ishte fryma e shtëpisë, ishte mënyra e jetesës, ishte një disiplinë që nuk lejonte dobësi.

“Ishim tre vëllezër dhe babai nuk na ndau kurrë nga njëri-tjetri, duke na stërvitur fort. Në asnjë rast nuk na këshilloi të mos merreshim me këtë sport dhe as nuk na tha të zgjidhnim një rrugë tjetër në jetë përmes ndonjë profesioni tjetër. Përkundrazi, na stërviti që fëmijë me të njëjtat norma fizike që kryente edhe vetë.

Kështu, në moshën 14-vjeçare, unë dhe vëllai im Ilia, dy vjet më i madh se unë, u futëm në një ekip të rinjsh që babai krijoi në Korçë. Pikërisht aty nisën edhe ëndrrat…”, rrëfen ish-boksieri.

Megjithatë ai nuk e fsheh faktin se në ndeshjen e parë zyrtare pësoi humbje.

“Ishte viti 1958 dhe në Tiranë zhvillohej kampionati i të rinjve. Im vëlla, Ilia, doli kampion në peshën 54-57 kg, ndërsa mua, në peshën 49-51 kg, më mundi Viktor Martini i Shkodrës. Isha vetëm 15 vjeç dhe kujtoj tim atë që më ngushëllonte, duke më thënë se asgjë nuk kishte ndodhur dhe se një ditë do të bëhesha patjetër një kampion i madh.

Dhe vërtet, që nga ajo ndeshje e parë zyrtare e deri sa përfundova në qelitë e burgut të Burrelit, unë nuk pësova më asnjë humbje. Madje u shndërrova në një kundërshtar të fortë, duke i fituar shumicën e ndeshjeve me nokaut që në raundet e para”, rrëfen Dhori Gërnjoti.

Sipas tij, sukseset e tij dhe të vëllait nuk erdhën rastësisht, por falë përkushtimit dhe metodave të rrepta të stërvitjes së babait.

Në vitin 1959, Dhori dhe i vëllai shpallen kampionë kombëtarë në Spartakiadën e Parë të Shqipërisë që u zhvillua në Tiranë. Një vit më pas, në vitin 1960, Dhori zë vendin e parë në grup në Kampionatin Kombëtar të të Rinjve dhe të Rriturve.

“Isha një grushtues i fortë. Por edhe e merrja veten shpejt, edhe kur kundërshtari arrinte të më rrëzonte. Gjithçka falë stërvitjes që na bënte babai. Ishte një stërvitje e veçantë, një disiplinë e hekurt që ndoshta tek unë kishte gjetur njeriun e duhur. Të gjithë ata që më njihnin thoshin se isha i lindur për këtë sport”, rrëfen ish-kampioni.

Në vitin 1962 Dhori Gërnjoti merr pjesë në kampionatin e të rriturve.

“I rrëzova të gjithë me nokaut, por në finale me Daniel Vidën e famshëm për pak sa nuk e pësova. Ai më rrëzoi dy herë në raundin e parë dhe në të dytin. Po të më rrëzonte edhe një herë tjetër, ndeshja fitohej automatikisht nga ai, sepse kështu ishin rregullat. Por në raundin e tretë unë e godita fort dhe ai nuk u ngrit më. Arma ime më e fortë ishte përgatitja fizike”, tregon ai, ndërsa sytë i mbeten për një çast pezull në kujtime.

Stërvitja e babait ishte e pazakontë.

“E nisnim nxehjen ngadalë, por nuk vraponim në fushë. Asnjëherë. Vetëm nëpër male e gërxhe. Çdo ditë merrnim sëpatat dhe çanim dru. Ishte një ushtrim që babait i pëlqente shumë. I binim sëpatës për rreth 30 minuta në trungje të mëdha. Nuk kishte ushtrim më të mirë për të forcuar shpatullat.

Ndërsa në palestër, babai i kushtonte më shumë rëndësi dueleve mes boksierëve që zgjatnin derisa njëri të dorëzohej. Ishte një regjim stërvitjeje i përkryer”, përfundon ai.

Fitorja e fundit dhe arratisja

Në moshën 20-vjeçare Dhori kishte shtuar në peshë dhe tashmë garonte në kategorinë e mesme, 71-75 kilogramë, një kategori që sipas tij përfshin boksierët më të fortë në botë.

Por viti 1962 do të shënonte fundin e papritur të karrierës së tij sportive.

Në shtator të atij viti, në parkun “Nako Spiru” në Durrës zhvillohej kampionati i kategorisë së parë. Ishte një kampionat ku Dhori Gërnjoti shkëlqeu si rrallëherë.

Ai fitoi të gjitha ndeshjet kualifikuese duke i rrëzuar kundërshtarët me nokaut, pothuajse të gjithë që në raundet e para.

Në finale përballej me Todi Jankun e famshëm të Dinamos, një kampion absolut kombëtar.

Por kjo ndeshje — e fundit në karrierën e tij — nuk do të ishte e drejtë.

“Jo sepse e them vetëm unë. Unë kisha arritur kulmin e formës sime. Nuk kisha frikë nga asnjë qenie me dy këmbë të asaj peshe trupore që të më dilte përpara. Ndjeja se kisha forcë të përballesha edhe me më të mirët e botës”, rrëfen ai.

Në raundin e parë Janku u rrëzua përtokë. Pak çaste më vonë u rrëzua përsëri. Salla shpërtheu në ovacione.

Por arbitri ndërhyri dhe sipas Gërnjotit filloi ta favorizonte hapur kundërshtarin.

“E humba kontrollin dhe e shava arbitrin. Ai më skualifikoi. Në atë moment salla doli jashtë kontrollit. Beratasit dhe durrsakët që bënin tifo për mua u përleshën me tifozët tiranas të Dinamos. Ishte një përleshje masive. Kujtoj se atë natë policia arrestoi rreth 200 vetë.”

Po atë natë ai u kthye në Korçë.

Vendimi ishte marrë: do të arratisej.

“Ishim gjashtë gjithsej, përfshirë edhe spiunin që na tradhtoi te Sigurimi i Shtetit. Tre prej nesh ishin boksierë, mes tyre edhe Andon Vanko, tri herë kampion kombëtar. Na lanë të arrinim deri në fshatin kufitar Qytezë të Korçës dhe aty na arrestuan të gjithëve. Ishte data 1 tetor 1962.”

Nga burgu i Burrelit te liria

Pas gjashtë muajsh hetuesi, më 14 janar 1963, Dhori Gërnjoti dënohet me 18 vjet burg për “tradhti ndaj atdheut në formën e arratisjes”.

Fillimisht ai u dërgua në kampet e punës ku të burgosurit ndërtuan uzina dhe fabrika në gjithë vendin, duke punuar me norma të rënda dhe me ushqim minimal.

Më vonë u transferua në burgun famëkeq të Burrelit.

Edhe aty ai nuk u pajtua me fatin.

“Bashkë me disa të burgosur bëmë planin e shpërthimit të burgut. Para nesh nuk kishte guxuar askush. Por gjatë arratisjes rojet hapën zjarr. Njëri nga shokët tanë u vra në vend.”

Dhori u plagos rëndë nga disa plumba, por mbeti gjallë.

Pas gjyqit të dytë, në vitin 1967, ai u dënua me vdekje me pushkatim. Megjithatë dënimi iu fal dhe u zëvendësua me 25 vjet burg.

Në total ai kaloi rreth 20 vjet në burgjet e regjimit komunist.

Liria dhe angazhimi në demokraci

Dhori Gërnjoti u lirua në vitin 1987, në moshën 43-vjeçare.

Pas dekadash të tëra burgimi, ai u përpoq të rindërtonte jetën e tij nga e para. U martua dhe krijoi familje, duke gjetur më në fund një qetësi që për shumë vite i kishte munguar.

Por shpirti i tij rebel dhe dashuria për lirinë nuk u shua kurrë.

Kur në vitin 1990 Shqipëria filloi të përjetonte lëkundjet e para të ndryshimit politik dhe u ngritën lëvizjet demokratike, Dhori Gërnjoti ishte ndër njerëzit që iu bashkua menjëherë këtij procesi historik.

Ai u rreshtua në krah të forcave që kërkonin fundin e diktaturës dhe pluralizmin politik, duke u bërë një nga mbështetësit e parë të Partisë Demokratike.

Pas një jete të mbushur me sakrifica, burg, përndjekje dhe ëndrra të ndërprera, ai e pa më në fund vendin e tij të hynte në një epokë të re.

Historia e Dhori Gërnjotit mbetet historia e një njeriu që nuk u dorëzua kurrë: një kampion i ringut, një i burgosur i ndërgjegjes dhe një qytetar që besoi deri në fund te liria.