Nga Ramiz Lushaj
Nga ky fshat etno-historik-turistik shqiptar, MARTINAJ, në mes dy qyteteve Plavë dhe Guci, e ka origjinën e saj LIRI BERISHA (LIRI REXHEP RAMA BALIDEMAJ) – ish ZONJA e PARE e SHQIPERISE.
Ky fshat flet shqip, ka luftue shqiptarisht, jeton shqiptarisht…
Në lartësitë alpine të “Bjeshkëve të Bekuara” ka tre fshatra të mëdhenj me popullsi shqiptare:
Vuthajt në Guci me 648 banorë nga të cilët 644 shqiptarë;
Martinajt me 172 shtëpi dhe 532 banorë nga të cilët 501
shqiptarë dhe 13 “muslimanë” (ish shqiptarë) e 7 “boshnjakë” (ish shqiptarë), etj.;
Dacajt në komunën Rrozhajë me 364 banorë, nga të cilët 362 shqiptarë (sipas rregjistrimit zyrtar te Malit te Zi te vitit 2011)..
Në Martinaj, në këtë truall epik e lirik, me legjenda e realitete, edhe çikat kanë luftue për komb të vet, si Jerina 22 vjeçare, “shumë e bukur,
e re, e gjatë, e guximshme” (“Nju Jork Times”, 21 maj 1911), çika e bajraktarit të Martinajt që i prini trimërisht bajrakut në luftëra kundër otomanëve e sllavëve derisa iu rritën vllaznit e vet, biles gazeta franceze “Le Petit Journal” e 28 majit 1911 e ka quajt ate “Zhan D’Arka shqiptare” (e krahason me kete heroinë kombëtare të Francës, luftëtare e shek. XV, Shenjtore e Krishtërimit)…
AL in Sweden. 