Nga Dr. Abraham Uagner
Shqipëria, në bregdetin e Adriatikut të gadishullit strategjikisht të rëndësishëm të Ballkanit, është një vend i rëndësishëm në Europën Juglindore. Pavarësisht përmasave të saj, ajo është një pasuri e paluajtshme strategjike, e cila është integrale në rendin e paqëndrueshëm botëror. Megjithatë, keqmenaxhimi ekonomik, po rrezikon të ardhmen e vendin, përfshirë pranimin në BE, duke mbajtur larg investitorët e huaj.
Si një vend anëtar në NATO dhe aspirante për të hyrë në BE, Shqipëria ka një rëndësi të jashtëzakonshme për SHBA-në, Europën dhe Perëndimin. Së pari, për shkak se është një vend laik mysliman në Europë dhe së dyti, se është mburojë e zgjerimit rus në Ballkan. Prandaj, suksesi i Shqipërisë është në interes të Perëndimit.
Megjithatë, duke nisur nga 3 vite më parë, me zgjedhjen e socialistit Edi Rama si kryeministër, Shqipëria po vuan një periudhë të paprecedent keqmenaxhimi ekonomik. Ekspertet dhe investimet e huaja kanë pësuar rënie, dhe papunësia është në nivele të larta. Një lider socialist, thjesht nuk mund të “ndihmojë” rritjen ekonomike. Historia, mund ta njohë këtë “epokë Rama”, si një epokë të periudhë të errët të rritjes së ulët ekonomike dhe keqmenaxhimit të reformave jetësore të zotit Rama.
Dikur i konsideruar një yll politik, Rama shërbeu si kryebashkiaku i kryeqytetit të Shqipërisë, Tiranës, dhe u bë i njohur më shumë për projektet e tij të rilindjes urbane dhe përdorimin e larmishëm të ngjyrave të forta për të mbuluar fasadat e të shkuarës dëshpëruese të qytetit, që shpërfillnin infrastrukturën e rrënuar. Dhe këtu qëndron metafora.
Rama, është bërë i njohur për rrethimin e vetes “…nga baronët e pastrimit të parave dhe trafikantëve të drogës, për të cilët shpëtimi i vetëm është Partia Socialiste në mënyrë që t’i shmangen drejtësisë. Guximi i Zotit Rama për t’u shfaqur në publik me kriminelët më të njohur të Europës, nuk ka një paralele me liderët e tjerë të demokracive Perëndimore dhe përtej saj”, shkruan Adam Fairmont në “Foreign Policy News”.
Në një kthesë politike, Lulzim Basha, lideri i opozitës së rinuar të Shqipërisë, e ka vënë në mënyrë të vazhdueshme në dyshim lidershipin e Ramës dhe e ka akuzuar atë për shpërndarje dhe zgjerim të krimit financiar për të përfituar personalisht ai dhe rrethi i miqve të tij, që thuhet se përfshin shumë figura të botës së krimit.
Falë një demokracie funksionale, Basha e monitoron rregullisht dhe publikisht pikëpamjen e menaxhimin vulnerabël ekonomik të Ramës.
“… unë jam këtu për të hetuar shifrat shokuese të korrupsionit dhe mekanizmit, me të cilin 2.2 miliardë euro janë marrë nga shqiptarët në taksa dhe prokurime publike… Vendi është një krizë ekonomike totale. Banka Botërore konfirmon se 46% e njerëzve jetojnë nën minimumin e pragut të varfërisë”, tha Basha.
Bujqësia e vendit luan një rol kyç në PBB (Prodhimin e Brendshëm Bruto) dhe është një burim kryesor punësimi. Megjithatë, nën qeverisjen e Ramës, e drejta e pronës, mbështetja financiare dhe rindërtimi i sektorit bujqësor është keqmenaxhuar”, shkruan profesoresha e Universitetit Europian të Tiranës, Magdalena Bregasi.
Rama ka keqmenaxhuar gjithashtu edhe reformën në energji, duke dështuar ta zgjerojë atë nga sektori hidro-energjitik që mbizotëron në vend.
Fatmirësisht, Shqipëria është një vend pjesëmarrës në Korridorin Jugor të Gazit, një projekt strategjik që nis nga fushat e mëdha të Shah Denizit në Azerbajxhan. Shqipëria do të përfitojë nga një burim shtesë i energjisë së prodhuar nga gazi. “TAP” do t’i sjellë Shqipërisë të ardhura nga taksat dhe vendet e punës.
Për më shumë, Shqipëria ka tentuar të privatizojë një pjesë të mirë të sektorit energjetik vendës për të tërhequr investimet e huaja në eksplorimin dhe zhvillimin e rezervave të naftës dhe gazit në vend. Por, thuhet se qeveria e Ramës e ka keqmenaxhuar privatizimin e aseteve të energjisë.
Gjithsesi, epoka Rama, edhe pse 3-vjeçare, nuk ka mbaruar dhe opinioni publik shqiptar dhe liderët, së bashku me ata të Europës dhe SHBA-së, po përpiqen të zbulojnë se cili do të jetë çmimi që do ta paguajë Shqipëria për keqmenaxhimin e saj. Rama, për shembull, ka rritur masivisht borxhin e huaj të vendit, 14% vetëm në vitin 2015.
Gjatë vizitës së tij në Uashington gjatë muajit prill, politikanët dhe zyrtarët qeveritarë shprehën privatisht shqetësimin për takimin e një Rame “të kalbur”. Këtë pranverë, BE-ja tha se Shqipëria nuk është ende gati për nisjen e negociatave të anëtarësimit. Parlamenti Europian deklaroi se Shqipëria “ka nevojë për të përshpejtuar reformat e saj në sundimin e ligjit, luftën kundër korrupsionit, krimit të organizuar dhe administrimit publik”.
Investitorët po qëndrojnë larg, sepse ata nuk i besojnë politikave ekonomike joefikase të kryeministrit dhe rekordeve të tij të së shkuarës. Nuk duhet të ishte në këtë mënyrë, por Rama duket se i ka shkaktuar probleme ekonomike një vendi që po shfaqte shpresa të mëdha.
Duke parë rëndësinë gjeopolitike të vendit, anëtarësimin në NATO dhe aspiratat e saj për pranimin në BE, është në interesin e BE-së dhe SHBA-së që t’i kushtojnë më tepër rëndësi Shqipërisë. Është gjithashtu koha për të parë me kujdes më të madh keqmenaxhimin ekonomik të “epokës Rama”.
/The Hill është revista e Kongresit të SHBA
Albania, on the Adriatic coast of the strategically important Balkan Peninsula, is a small but important nation in Southeast Europe. Despite its size, it is a part of strategic real estate that is integral to the volatile world order. However, economic mismanagement is jeopardizing Albania’s future, including the EU accession. Foreign investors are staying away.
As a NATO member and an aspirant to the EU, Albania is of critical importance to the U.S., Europe and the West. First, because it is a secular Moslem nation in Europe, and second, as a bulwark to Russian expansionism in the Balkans. Therefore, Albania’s success is in the West’s interests.
ADVERTISEMENT
The nation attracted attention of empires spanning from the ancient Greeks and Romans to the Ottomans. Following World War Two, Albania suffered from a debilitating communist revolution and devastating isolationism under the Stalinist dictator Enver Hoxja. With Stalinists gone from power, Albania has made significant strides toward normalization based on a market economy and democratic elections.
However, beginning three years ago with the election of the Prime Minister Edi Rama, a Socialist, Albania is experiencing a period of unprecedented economic mismanagement. The exports and foreign investment have declined, and unemployment is high. A socialist leader just can’t “deliver” economic growth. History may record this as “Rama-era”, an era of opacity, as Mr. Rama presided over slower economic growth, and mishandled vital reforms.
Once considered a political star, Rama served as mayor of Albania’s capitol of Tirana, and is best known for his urban renewal projects and his ubiquitous use of bright colors to paint over the past despondency of the city. However, his restoration of the city’s façades disregarded the dilapidated infrastructure. And herein lies the metaphor.
Rama has come to be well-known for surrounding himself with,
“…money laundering barons and drug traffickers, whose main escape is the Socialist Party in order to evade justice and prosecution. Mr. Rama’s audacity to appear in public with Europe’s notorious criminals is unparalleled to any other leader in the Western democracies and beyond,” wrote Adam Fairmont in Foreign Policy News.
In a political twist, Lulzim Basha, Albania’s youthful opposition leader, has repeatedly questioned Rama’s leadership and accused him of widespread and extensive financial malfeasance to benefit himself and his cronies, reportedly including many underworld figures.
Thanks to a functioning democracy, Basha regularly and publicly probes Rama’s handling of Albania’s bleak economic outlook:
“…I’m here inquiring about the shocking corruption figures and mechanism by which 2.2 billion euros was taken from Albanians in taxes and public procurements…the country is in total economic crisis. The World Bank confirms that 46% of people are below the poverty threshold…the numbers speak better than us,” said Basha.
The country’s agriculture plays a key role in the national GDP and is a major source of employment. However, under Rama, property rights, ownership, financial support and restructuring of the agricultural sector were mishandled, Professor Magdalena Bergasi of European University of Tirana writes.
Rama has also mismanaged energy reform, failing to diversify from the predominant hydro-electric sector.
Fortunately, Albania is a key participant in the Southern Gas Corridor, a strategic energy project originating in Azerbaijan’s massive Shah Deniz field. Albania will benefit from an additional source of gas-fueled electric power. The Southern Gas Corridor will bring Albania tax revenue and jobs.
In addition, Albania recently has attempted to privatize a good deal of its domestic energy sector to attract foreign investment in the exploration and development of the nation’s proven oil and gas reserves. Reportedly, though, Mr. Rama’s government has mismanaged privatization of energy assets.
However, the Rama-era, although three years old, is not over, and Albanian public opinion and leaders, as well as those of Europe and the U.S., are enquiring what would be the price Albania will pay for its mismanagement. For example, Rama has massively increased the country’s foreign debt – by 14 percent in 2015 alone.
During his April visit to Washington, D.C., politicians and government officials privately expressed concerns about meeting a “tainted” Mr. Rama. This spring, the EU said that Albania is not ready yet for accession talks. The European Parliament has declared that Albania “needs to intensify its reforms in the rule of law, the fight against corruption and organized crime, and public administration.”
Investors are staying away as they do not trust Prime Minister’s inefficient economic policies and his track record. It did not have to be that way, but Rama appears to have brought economic woes to a nation that was showing a major promise.
Given the country’s geopolitical importance, its NATO membership, and its aspirations for the EU accession, it is in the best interests of the EU and the U.S. to pay more attention to Albania. It is also the time to look with greater attention into economic mismanaged of the “Rama-era”.
Dr. Abraham Wagner is a professor at Columbia with a specialty on international security.
AL in Sweden. 