At dawn on November 10, 2022, a State Police team landed in the village of Rërëz in Berat, where they found four greenhouses covered with plastic and adapted for growing cannabis.
Kapanoni was the workplace for 95 women from different cities in Albania – daily wage workers of the structured criminal group that is accused of producing around 1.8 tons of cannabis during that year alone.
Police forces found the women scattered throughout the greenhouses, and some of them later testified that they had arrived in Berat through a station in the center of Kamza in search of daily payments that amounted to up to 5 thousand lek per day.
This is not an isolated case in Albania, where women’s involvement in the cannabis economy goes back decades and has its roots in the difficult economic conditions since the early 1990s.
However, the monopolization of this industry at the hands of organized crime in recent years has brought new legal and emotional consequences for the women involved.
During 2022 alone, over 110 women were detained by the police while working for criminal groups in Berat, Shkodra and Puka in the final stage of the process, which involves drying, cleaning and packaging the narcotics.
While most of the women implicated in this industry were released from their cells and investigated while at large, the Special Prosecution Office suspects that a small number of them now have deeper connections with members of criminal groups and have helped them secure free labor for their illegal activities.
SPAK prosecutor Behar Dibra, who led the investigation into the Berat case, told BIRN that at least two of the women are accused of being members of the criminal group.
“[They] have had the quality of recruiting other women into this criminal activity,” Dibra said.
For lawyers who advocate for these issues, women involved in cannabis cultivation are victims of poverty.
“The bad post-communist politics have impoverished the honest man to the point of forcing him to live illegally to guarantee his own livelihood and that of his dependents,” said Artan Simoni, a court-appointed lawyer for one of the defendants.
Gratë e kanabisit -Cannabis women /
Tre dekada pas rënies së komunizmit, Shqipëria vazhdon të mbetet një vend prodhues i kanabisit në Europë dhe vend tranzit për aktivitetet e krimit të organizuar në trafikimin e drogëve të forta nga vendet e Amerikës Latine drejt Europës. Vetëm gjatë vitit 2024, Policia e Shtetit asgjësoi qindramijëra rrënjë kanabisi në të gjithë territorin në kuadër të një operacioni të quajtur “Territori i pastër”.
Sipas Raportit të Kontrollit të Narkotikëve të Departamentit amerikan të Shtetit për vitin 2023, problemi i Shqipërisë me narkotikët nxitet nga korrupsioni, zbatimi i dobët i ligjit dhe papunësia.
Si shumica e aktiviteteve ilegale, kultivimi i kanabisit konsiderohet gjithashtu ‘punë për burra” në Shqipëri dhe thuajse 96% e të pandehurve i përkasin gjinisë mashkullore. Megjithatë, qindra gra nga zonat e varfra të Shqipërisë u përfshinë gjithashtu si “punëtore sezonale” në këtë industri gjatë viteve 2020-2024, pasi u rekrutuan nga grupet kriminale për pastrimin dhe paketimin e bimës narkotike.
Mes tyre, 106 gra dhe vajza u proceduan penalisht për veprën penale të prodhimit dhe kultivimit të bimëve narkotike mes viteve 2020 dhe 2024 në Shqipëri, sipas të dhënave që BIRN siguroi nga Policia e Shtetit. Në fund të vitit 2024, asnjëra prej tyre nuk ishte duke vuajtur dënimin në qeli.
Gjatë vitit të kaluar, Gjykata e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar gjykoi dy grupe të strukturuara kriminale me qendër në Berat dhe Shkodër, që akuzohen se prodhuan qindra kilogramë kanabis falë punës së kryer nga gra të punësuara nga qytete të ndryshme të Shqipërisë. Një dosje e tretë u shqyrtua në fund të vitit 2023 nga Gjykata e Shkodrës, ku gjashtë gra, përfshirë një vajzë të mitur, u shpallën fajtore për veprën penale të “prodhimit dhe shitjes së narkotikëve”.
Sipas dosjeve gjyqësore, shumica e grave të rekrutuara nga grupet kriminale janë nga periferia e Tiranës apo e Krujës si dhe zonat rurale të qyteteve të varfra si Cërriku, Librazhdi apo Miloti. Ato janë gjithashtu të papuna, ose me punë të pakualifikuara dhe të keqpaguara.
Hetimet sugjerojnë se anëtarë të grupeve kriminale shpërndanin fjalë në këto komunitete se kërkonin punëtore me 30 – 50 mijë lekë dita për të mbledhur “sherebelë” apo “ullinj”.
Disa prej grave i thanë hetuesve se ato organizoheshin më pas me njëra-tjetrën dhe udhëtonin fillimisht drejt qendrës së Kamzës, ku i prisnin makinat e anëtarëve të grupit kriminal, të cilët i dërgonin drejt e në sera.
Në dëshmitë e tyre për Prokurorinë, një numër grash renditën si nxitjen kryesore kushtet e vështira ekonomike dhe papunësinë.
‘Punë të pista’,-‘Dirty work’ !
Denisa*, 44 vjeç, punoi për vite me radhë si dado fëmijësh në një lagje periferike të Tiranës përpara se të arrestohej në një serë të vogël të improvizuar kanabisi në fshatin Bardhaj në rrethinat e Shkodrës në tetor të vitit 2022.
Vetëm pak minuta pasi zbriti në këtë fshat bashkë me tetë gra të tjera, ajo e gjeti veten të rrethuar nga dhjetra forca policie. Prokuroria e Posaçme e akuzon Denisën si pjesë të grupit kriminal me rolin e rekrutimit të grave të tjera, por ajo këmbënguli në një intervistë për BIRN me kushtin e anonimatit se ishte veçse e rekrutuar.
“Më akuzojnë për rekrutuese, por shumicën e grave i kam mikesha dhe shoqe,” u ankua ajo në hyrje të Gjykatës së Posaçme. “Më pyetën për prona, për makina dhe pasuri, por unë nuk kam asgjë pas shpirtit. Jetoj në kushte tepër të vështira ekonomike dhe e vetmja pasuri janë dy fëmijët e mi”.
Pas arrestimit në tetor 2022, Denisa kaloi 18 muaj në qeli përpara se të kalonte në masën e arrestit shtëpiak, Ajo nuk dallon shumë nga gratë e tjera me të cilat ndan bankën e të akuzuarve në seancat që zhvillohen në Prokurorinë e Posaçme; ajo i përket shtresës me të ardhura të ulëta; i shoqi punon me rrogë minimale si punëtor në ndërtim, ndërsa vetë ajo gjente punë me kohë të pjesshme si kujdestare fëmijësh për të rritur dy fëmijët e saj, sot adoleshentë.
Ajo thotë se u nis drejt Shkodrës nga premtimi për të fituar 3 mijë lekë në ditë “në mbledhjen e sherebelës”, por u arrestua sapo mbërriti në vendin e premtuar të punës, pa prekur ende gjë me dorë. Gjatë 18 muajve të kaluar në qeli, Denisa thotë se pengu i saj i madh ishin fëmijët.
“Kam lënë djalin 14 vjeç dhe vajzën 16 vjeç në moshën më delikate, ku u përballën me situata të pakëndëshme, pa asnjë mbrojtje dhe pa kujdesin tim,” tha Denisa.
“Më mirë do të ishte të mos merrja frymë sesa të dija gjendjen në të cilën ishin fëmijët e mi në atë periudhë,” shtoi ajo.
Ndryshe nga Denisa, Lumturia* nga Kurbini i tha BIRN se kur mbërritën pranë një shtëpie të braktisur në fshatin Bardhaj të Shkodrës, ato e mësuan shpejt që puna nuk kishte lidhje me sherebelën, por “me diçka tjetër”. Ajo thotë se u largua ende pa mbërritur policia, por u vetëdorëzua më pas dhe kaloi 5 ditë në qeli.
Nënë e tre fëmijëve dhe me anëtarë të sëmurë në familje, Lumturia thotë se kishte punuar për vite me radhë në mbledhjen e sherebelës në malet e Kurbinit për të siguruar të ardhura shtesë për familjen e saj. Gruaja pretendon se i tha jo punës me kanabisin.
“Kam ecur rreth 1 orë në këmbë dhe kam zbritur në Shkodër, ku jam nisur me autobus drejt Milotit, banesës sime,” thotë Lumturia duke iu referuar rrugës së kthimit.
“Unë shkova për djersën e ballit, për bukën e fëmijëve, jo për punë të pista,” shtoi ajo.
Skllavëri moderne,-Modern slavery
Gratë e përfshira në industrinë e kanabisit hetohen përgjithësit për veprat penale të kultivimit të bimëve narkotike apo prodhimit dhe shitjes së bimëve narkotike me dënime që variojnë nga tre deri në dhjetë vjet burg.
Although judicial practice has generally been sparing with prison sentences, most of them face costly legal and emotional consequences.
The twelve women detained in October 2022 in the village of Bardhaj, Shkodra, travel every two weeks to the Special Court in Tirana to be present at the trial, despite family problems or economic difficulties.
They are also deprived of legal employment, as long as their identification documents are kept blocked by the Prosecutor’s Office.
Lumturia told BIRN that the constant trips, first to Shkodra and then to Tirana, have further depleted her family’s meager budget. She also says her unclear legal situation has prevented her from finding a job.
“I travel to court hearings in vans, I pay 400 lek round trip. Where do we get the money to travel once every two weeks to Tirana,” the woman complains.
“I’m unemployed because no one keeps you employed when you have to go and report once a week or once every ten days, not in Tirana, not in Shkodra. The private sector doesn’t keep you employed,” she added.
SPAK prosecutor Ened Nakuçi, who is pursuing the Shkodra case, says that the women are being tried in the same process in Tirana for judicial economy, although most of them are not suspected of links to the criminal group.
“The defendants are accused of simple collaboration, not being part of a criminal group, because there is no consistency. They appear to have committed active actions at the end of the criminal activity,” said Nakuçi, adding that the file has not been divided because “it makes no sense to conduct two processes.”
Some of the lawyers defending women implicated in the cannabis industry criticized the Prosecutor’s Office’s approach as harsh and unfair.
Lawyer Ardian Visha, who is defending one of the women accused of producing and selling narcotic plants within the criminal group, told BIRN that attributing this accusation to the cannabis grower was speculative.
“Punishing as a member of the daily wage worker group constitutes an excess of state violence and these people who are in conditions of quasi-extreme need,” said Visha, basing the argument on the economic situation, lack of social integration, and limited education for this category of women.
Even the lawyer appointed primarily by the court, Arben Peçi, considers the accusation raised to be extreme.
“The defendants are victims of the economic hardships their families are going through,” Peçi said, adding that they have been forced to work. “Even by being contacted by criminal groups as part of a modern slavery,” he concluded./ BIRN
AL in Sweden. 